Pse shohim ëndrra të këqija, dhe çfarë nënkuptojnë ato?
Psikologët zakonisht e përcaktojnë një ëndërr të keqe si një makth. Shumica e fëmijëve shikojnë makthe – disa çdo natë, e disa rriten me to. Të rriturit me makthe të vazhdueshme marrin trajtime për këtë.
1) Ankthi: Shpesh njerëzit që përjetojnë ëndrra të këqija natën, janë më të frikësuar gjatë ditës
2) Gjallëria e ëndrrave: Shumë njerëz me makthe të shpeshta gjithashtu raportojnë të kenë parë shumë ëndrra të gjalla e të bukura.
Shumica e ilaçeve që marrim rrisin ëndrrat e këqija gjithashtu rrisin ankthin në përgjithësi. Vetë ëndrrat e këqija ndahen në dy kategori. Njëra është shumëllojshmëria e ëndrrave të këqija. Si shumë ëndrra të tjera, ato kanë një tregim fantastik, dhe kërcënime tmerruese si ato që shohim në filma fiksion – të gjëmon një magjistare, të mungojnë dhëmbët ose pjesë të tjera të trupit, apo në mënyrë të pashpjegueshme vret dikë.
Disa njerëz duan t’i ndalojnë ëndrrat e këqija, ndërsa disa të tjerë i shohin ato si interesante. Madje disa i shijojnë ato. Kemi dëgjuar shumë njerëz që i krahasojnë makthet e tyre me filma horror. Ëndërrimtarët e prekur nga ëndrrat e këqija nuk duhet thjeshtë të përpiqen t’i “shtypin” këto ëndrra. Është më e dobishme të reflektosh mbi ëndrrat dhe t’i interpretosh ato. Mund të fitoni njohuri për streset dhe frikën.
Ëndrrat e këqija mund të inspirojnë tipat kreativë. Shumë shkrimtarë dhe artistë kanë përdorur ëndrrat për punën e tyre, por ëndrrat e këqija kanë një normë të lartë përfshirjeje, ndoshta ngaqë janë dramatike dhe të fuqishme.
Kategoria e dytë e ëndrrave të këqija është ajo që asnjë nuk dëshiron ta ketë: makthet post-traumatike. Pasi një person ka pësuar një ngjarje të tmerrshme, ata kanë tendencën ta shohin këtë ngjarje në ëndrra, ndonjëherë të plotë por edhe pjesë nga ngjarja. Këto makthe arrijnë ta traumatizojnë më tej personin, duke i bërë ata ta ndjejnë ngjarjen në moment edhe nëse ajo ka ndodhur vite më parë.
Këto lloj ëndrrash nuk janë si të tjerat, dhe ndryshojnë nga kategoria e parë e ëndrrave, por të dyja kategoritë ndodhin kryesisht gjatë Lëvizjes së shpejtë të syve gjatë gjumit. Ëndrrat post-traumatike ndodhin gjatë gjithë fazave të gjumit. Të gjithë “viktimat” e ëndrrave post-traumatike duan t’i ndalojnë me patjetër ato. Fatmirësisht ekziston një trajtim i mirë që mund t’i ndihmojë ata.
Ekziston një pikë në përpjekjen për të kuptuar pse ndodhin ëndrrat post-traumatike. Trajtimi më efektiv është ajo që quhet “terapia e imazhit”. Shumë persona që shohin ëndrra besojnë se janë në gjendje t’i shpjegojnë vetë me fjalët e tyre ëndrrat që kanë parë, por shumë të tjerë kërkojnë terapist për shpjegimin e tyre.
Prindërit mund t’i ndihmojnë fëmijët të kuptojnë ëndrrat e këqija me disa pyetje të formuluara me gjuhën e fëmijës.
Fëmijët janë gjithashtu subjekt i një tjetër fenomeni të frikshëm të gjumit, tmerret e natës. Kjo është gjë e rrallë tek të rriturit. Tmerri gjatë natës nënkupton zgjimin duke bërtitur pa një arsye të vërtetë. Fëmijët që i përjetojnë këto i frikësojnë prindërit me britmat e tyre, por bien në gjumë përsëri pa e mbajtur mend se ç’ka ndodhur gjatë natës, kur zgjohen në mëngjes. Tmerret e natës nuk ndodhin më me kalimin e viteve. Edhe numri i maktheve ulet, por ka shumë të rritur që vazhdojnë t’i përjetojnë edhe në moshë të madhe.
Si ta interpretojmë një ëndërr të keqe:
- Mendoni elementin kryesor të ëndrrës. “Çfarë është një magjistare? Cilat janë lidhjet e mia me magjistaren? Kur dëgjova për herë të parë për magjistaret? Etj.
- Mendoni si u ndjetë gjatë ëndrrës: “Cila është ajo gjë që më bën të ndjehem njësoj si në ëndërr edhe kur jam i zgjuar?”
- Për makthet e përsëritura, pyet veten: “Cila netë shoh makthe dhe cila nga ato ka qenë ndryshe?”
- Lidhni faktet e përgjigjet që keni marrë nga pyetjet e para.
