Nga Fatos Çoçoli
Duartrokitjet vlerësuese në Parlamentin e Izraelit, të quajtur Kneset, nuk janë të zakonshme, sidomos kur në foltore ngjitet një kryeministër i një vendi të vogël ballkanik. Ato nuk jepen për kortezi diplomatike dhe as për formalitete protokollare. Duartrokitjet për Edi Ramën sot ishin politike, morale dhe historike. Dhe pikërisht për këto arsye kishin peshë.
Kneseti ka dëgjuar me dhjetëra fjalime liderësh botërorë. Shumica e tyre janë të mbushura me formula standarde, fraza të sigurta dhe fjalë të zbrazëta. Rama zgjodhi të mos lexojë një tekst steril diplomatik, por të flasë me gjuhë njerëzore dhe politike njëkohësisht.
Ai nuk u përpoq të kënaqte sallën me fraza të gatshme. Ai i foli asaj me sinqeritet. Dhe Kneseti e dallon menjëherë sinqeritetin nga diplomacia mekanike.
Rama nuk foli nga pozita e fuqisë, por nga pozita e drejtësisë historike. Ai solli në Kneset një të vërtetë që Izraeli e njeh mirë: se Shqipëria ishte i vetmi vend në Europë ku hebrenjtë jo vetëm u mbrojtën, por u shtuan gjatë Holokaustit!
Kjo histori nuk u përdor për vetëlavdërim, por për të treguar se ekzistojnë kombe që, edhe në errësirën totale, zgjodhën anën e njeriut. Ky mesazh rezonoi fuqishëm në një parlament që e ka kujtesën historike si shtyllë identiteti.
Kur Rama foli për Besën shqiptare, ai nuk prezantoi një folklor ekzotik ballkanik. Ai shpjegoi një kod moral që i shpëtoi jetë hebrenjve. Për një shtet të ndërtuar mbi kujtesën e mbijetesës, ky koncept është thellësisht i kuptueshëm. Besa u kuptua jo si fjalë, por si veprim. Dhe kur morali shndërrohet në veprim historik, ai fiton respekt universal.
Kryeministri i Shqipërisë nuk relativizoi tragjedinë, nuk e instrumentalizoi dhimbjen dhe nuk foli me tone të ftohta. Ai e pranoi peshën e historisë hebraike me respekt dhe empati të sinqertë. Në Kneset, ku kujtesa e Holokaustit nuk është retorikë, por identitet, kjo qasje u vlerësua menjëherë. Respekti prodhon respekt. Në atë sallë Shqipëria u paraqit si aleate morale, jo si përfituese politike. Rama nuk kërkoi asgjë. Nuk kërkoi favore, nuk kërkoi mbështetje, nuk kërkoi kredi politike. Ai ofroi diçka shumë më të rrallë: një histori besnikërie njerëzore.
Për Izraelin, aleatët që flasin vetëm kur u leverdis janë të shumtë. Miqtë që flasin edhe kur nuk kanë detyrim politik janë të paktë. Shqipëria sot u pozicionua në kategorinë e dytë. Në një kohë polarizimi ekstrem ndërkombëtar, Rama nuk përdori gjuhë përçarëse. Ai ndërtoi një urë midis dy kombeve, përmes kujtesës, respektit dhe vlerave. Kjo gjuhë bashkuese është e rrallë në politikën globale dhe pikërisht për këtë u duartrokit. Sepse Kneseti pa autenticitet, jo teatër politik
Duartrokitjet erdhën sepse fjalimi ishte autentik. Nuk u perceptua si performancë për publikun e Izraelit dhe Shqipërisë, por si akt i ndershëm përballë një Parlamenti që nuk toleron teatralitetin bosh. Autenticiteti është valuta më e fortë në politikë dhe Rama e kishte atë sot.
Kneseti e duartrokiti Edi Ramën sepse ai nuk foli si politikan i zakonshëm, por si përfaqësues i një kombi që e ka provuar veten në momentet më të errëta të historisë.
Duartrokitjet nuk ishin për fjalët e bukura, por për peshën morale që ato mbartnin. Dhe në një sallë ku historia nuk harrohet kurrë, kjo peshë nuk kalon pa u njohur.
Në një kohë tensionesh të thella në Lindjen e Mesme, ku fjala peshon po aq sa arma, Rama zgjodhi të flasë jo si një lider i vogël që kërkon mbijetesë diplomatike, por si përfaqësues i një kombi që e ka shkruar historinë e vet me dinjitet njerëzor. Kneseti nuk dëgjoi thjesht kryeministrin e Shqipërisë.
Dëgjoi zërin e një vendi që, edhe kur ishte i varfër dhe i pushtuar, nuk negocioi kurrë me humanizmin. Dhe ia doli të ishte vendi i vetëm i pushtuar nga nazistët në botë, ku numri i hebrenjve pas Luftës së Dytë Botërore ishte më i madh se sa në fillim të saj. Kjo nuk është legjendë folklorike, por fakt historik i njohur ndërkombëtarisht.
Përtej simbolikës, fjalimi kishte edhe peshë strategjike. Ai forcoi marrëdhëniet shqiptaro-izraelite në një moment kyç, duke rritur profilin ndërkombëtar të Shqipërisë, konsoliduar partneritetin politik dhe diplomatik me Izraelin, forcuar imazhin e Shqipërisë si vend i besueshëm në skenën globale dhe dhe pozicionuar Tiranën si zë racional në debate të ndjeshme ndërkombëtare.
