Nëse Shtetet e Bashkuara nuk arrijnë një marrëveshje tregtare gjithëpërfshirëse, tregtia dypalëshe do të bjerë dhe zgjidhja e marrëdhënies ekonomike SHBA-Kinë do të përshpejtohej. Por edhe nëse arrihet një marrëveshje, kjo zgjidhje do të vazhdojë sepse, në thelb, lufta tregtare ka qenë gjithmonë në lidhje me çështjen e sigurisë.
Nga Minxin Pei
Ndërsa negociatorët tregtarë kinezë dhe amerikanë takohen në Uashington që të përpiqen të arrijnë një marrëveshje mbi tregtinë, vëzhguesit janë fokusuar kryesisht te mosmarrëveshjet ekonomike të vendeve, siç janë subvencionet e Kinës ndaj ndërmarrjeve shtetërore. Por të mendosh se një marrëveshje mbi tregtinë do ta mbronte botën nga një luftë e ftohtë kinezo-amerikane, do të ishte po aq e parakohshme sa edhe naive.
Sigurisht që një marrëveshje tregtare është shumë e dëshirueshme. Kolapsi i bisedimeve tregtare do të shkaktonte një raund të ri rritjesh tarifash (nga 10% në 25%, në 200 miliardë dollarë mallra kineze të eksportuara në Shtetet e Bashkuara), duke ulur çmimet globale të kapitalit dhe duke nxitur bizneset të largojnë më shumë nga aktivitetet e tyre nga Kina. Mes një sherri tarifash, tregtia bilaterale do të përkeqësohej dhe zhbllokimi i marrëdhënieve ekonomike SHBA-Kinë do të përshpejtohej, duke krijuar një pasiguri të gjerë dhe kosto më të larta.
Por edhe nëse arrihet një marrëveshje gjithëpërfshirëse – ose para 1 marsit ose në muajt e ardhshëm – mosmarrëveshja do të vazhdojë, edhe pse në një mënyrë më graduale dhe më pak të kushtueshme. Arsyeja – të cilën shumë investitorë dhe drejtues korporatash nuk kanë arritur ta kuptojnë – është se lufta tregtare nuk ka të bëjë kryesisht me tregtinë. Përkundrazi, ajo është një manifestim i konkurrencës strategjike në rritje midis dy pushteteve.
Shtetet e Bashkuara kanë ankesa të ligjshme në lidhje me praktikat tregtare të Kinës, duke përfshirë shkeljet e të drejtave të pronësisë intelektuale, të cilat, pas më shumë se një dekade angazhimi politik të dështuar, kërkojnë një qëndrim më të ashpër. Por nëse SHBA-ja dhe Kina nuk do të ishin kundërshtarë strategjikë, nuk ka gjasa që SHBA-ja të fillonte një luftë tregtare që vë në rrezik tregtinë me vlerë prej miliarda dollarësh dhe miliarda të tjera në fitime të korporatave. Ndërsa Kina mund të humbasë më shumë nga një konflikt i tillë, humbjet amerikane zor se do të jenë të parëndësishme.
Shtet e Bashkuara janë të gatshme të sakrifikojnë marrëdhëniet e tyre ekonomike me Kinën, sepse rreziqet që paraqesin interesat dhe ideologjitë kombëtare të dy pushteteve tani i tejkalojnë përfitimet e bashkëpunimit. Në një kohë kur Kina, e cila po fiton me shpejtësi ndaj SHBA-së në aspektin e ndikimit ndërkombëtar, po ndjek një politikë të jashtme agresive, theksi i Amerikës te angazhimi nuk është më i qëndrueshëm.
Një numër gjithnjë e një rritje aktorësh të tjerë, duke përfshirë fqinjët më të afërt të Kinës, duket se pajtohen me lëvizjen e presidentit amerikan Donald Trump ndaj konfrontimit. Ky ndryshim mishërohet nga sulmet e Amerikës ndaj gjigantit kinez të telekomit Huawei. Përveç se i kërkoi Kanadasë të arrestonte kreun e financave të kompanisë, Meng Wanzhou, i cili tani pret të ekstradohet, Shtetet e Bashkuara kanë paralajmëruar aleatët që të mos përdorin teknologjinë Huawei për rrjetet e tyre wireless 5G për arsye sigurie.
Një marrëveshje tregtare SHBA-Kinë nuk mund t’i zgjidhë këto çështje. Në fakt, edhe nëse manifestimet më të mprehta të konfliktit tregtar aktual zgjidhen, të dy vendet do të marrin një nga mësimet kryesore: tregtia me një armik gjeopolitik është një biznes i rrezikshëm.
Në Shtetet e Bashkuara ka një konsensus në rritje se Kina përbën kërcënimin më serioz afatgjatë të sigurisë me të cilin përballet vendi. Me ose pa një marrëveshje tregtie, kjo ka gjasa të çojë në më shumë politika të fokusuara në arritjen e një ndarje ekonomike gjithëpërfshirëse. Ndërprerja e marrëdhënieve ekonomike të ndërtuara gjatë katër dekadave mund të jetë e kushtueshme, por vazhdimi i forcimit të kundërshtarit tuaj kryesor gjeopolitik nëpërmjet tregtisë dhe transferimit të teknologjisë është një lëvizje vetëvrasëse.
Po ashtu, për Kinën, lufta tregtare ka ekspozuar vulnerabilitetin strategjik të krijuar nga mbivarësia në tregjet dhe teknologjitë amerikane. Presidenti kinez Xi Jinping nuk do të bëjë të njëjtin gabim përsëri, as edhe ndonjë lider tjetër kinez. Në vitet e ardhshme, Kina, duke përfituar nga ndonjë zbutje në luftën tregtare, do të punojë gjithashtu për të reduktuar në mënyrë drastike varësinë e saj ekonomike nga Shtetet e Bashkuara.
Por, megjithatë, imponimi i arsyetimin strategjik do të ishte katastrofik për Kinën dhe Shtetet e Bashkuara – ndarja ekonomike e dy ekonomive më të mëdha të botës – që së bashku përbëjnë 40% të GDP-së botërore. Jo vetëm që do të thyejë sistemin tregtar global, por do të eliminojë gjithashtu çdo kufizim në rivalitetin gjeopolitik kinezo-amerikan, duke rritur rrezikun e përshkallëzimit shkatërrues.
E vetmja mënyrë si mund të shmanget ky përfundim është nëse Kina ngrihet për të përmirësuar shqetësimet e sigurisë së Amerikës. Kjo do të thotë që në vend që të fokusohet, për shembull, në blerjen e më shumë soje amerikane, Kina duhet të çmontojë objektet ushtarake që ka ndërtuar në ishujt e saj artificial në Detin e Kinës Jugore. Vetëm një lëvizje e tillë e guximshme mund të ndalojë, në mos edhe të ndryshojë, shkuarjen e shpejt drejt një lufte të ftohtë kinezo-amerikane.
Project Syndicate-Birn
