Në përgjithësi ne mendojmë shumë pak për analizat e gjakut që duhen bërë në fillim të shtatëzanisë. Pavarësisht, sa e parëndësishme të duket analiza e gjakut, ajo përcakton grupin e gjakut dhe rezusin e tij. Këto janë aspekte shumë të rëndësishme për shëndetin e mamit dhe të bebushit.
Rezusi i gjakut
Përveç grupit të gjakut (A, B, O, AB) po përcaktohet edhe rezusi i tij, i cili mund të jetë qoftë rezus pozitiv (prezent) qoftë rezus negativ (absent). Pjesa më e madhe e njerëzve kanë rezus pozitiv, por ka edhe një pjesë shumë të madhe me rezus negativ. Ky faktor nuk ndikon absolutisht në gjendjen e përgjithshme të shëndetësisë përveç një rasti gjatë shtatëzanisë. Në momentin që një femër ka një grup gjaku me rezus negativ dhe partneri i saj ka një grup gjaku me rezus pozitiv atëhere ky kombinim mund të rezultojë me një bebush me rezus pozitiv.
Pavarësisht faktit se sistemet e qarkullimit të gjakut janë të ndara tek nëna dhe tek fëmija, ka momente kur gjaku i bebushit hynë në kontakt me gjakun e nënës. Ky kontakt bën që organizmi i nënës të prodhojë antitrupa kundër rezusit pozitiv të fëmijës, duke e konsideruar fetusin sit ë dëmshëm për mamin. Kur ndodh një gjë e tillë thuhet se nëna është e ndjeshme.
Përsërisim se këto lloj shqetësime dalin vetëm në rastin kur nëna ka një rezus negativ dhe bebushi ka një rezus pozitiv.
Organizmi i një nëne të ndjeshme prodhon antitrupa, të cilët sulmojnë gjakun e një fetusi me rezus pozitiv, shkatërrojnë qelizat e kuqe të gjakut duke shkaktuar një anemi të fortë.
Në raste shumë të rënda kjo sëmundje e gjakut çon në dëmtime të trurit dhe mund të çoj edhe në vdekjen e foshnjës.
Një nënë me rezus negativ me një bebe me rezus pozitiv mund të mos kenë asnjë lloj problemi në rast se nëna nuk është e ndjeshme.
Ndjeshmërja e nënës mund të fillojë prej: një trasfuzioni gjaku që ka bërë më përpara, gjatë një shtatëzanie jashtë mitre, një abort ose gjatë disa procedurave mjekësore si për shembull amniocenteza.
Për të monitoruar sa më mirë shtatëzaninë tënde dhe rreziqet që mund të shfaqen në këto situata duhet të bisedosh me mjekun tënd sa më hapur duke i prezantuar historikun sa më qartë.
Çfarë mund të bëjmë që ta shmangim?
Kjo sëmundje e gjakut mund të shmanget tek shumë femra duke adminsitruar një vaksinë – RhIg – RH imunoglobulinë – e cila ndihmon nënën me rezus negativ duke i ndaluar kapacitetin për të reaguar tek qelizat e kuqe me rezus pozitiv.
Adminsitrimi i kësaj vaksine rekomandohet nga mjekët rreth javës së 28 të shtatëzanisë në mënyrë që të parandalojnë çfarëdolloj problemi të mundshëm. Çdo dozë RhIg ka efekt rreth 12 javë kështu që nga java e 28 nëna dhe bebi janë të mbrojtur deri në fund të shtatëzanisë.
Nënës do ti admisnitrohet një dozë tjetër vaksine brenda 72 orë-ve nga lindja në rast se fëmija ka rezus pozitiv. Grupi i gjakut dhe rezusi i fëmijës përcaktohen shumë lehtë duke marr gjak nga kordoni ombelikal.
Këto raste duhen monitoruar shumë mirë gjatë shtazanisë për të parë nëse bebushi ka talasemi. Ka raste që foshnja e ka dhe shtatëzania shkon deri në fund pa probleme të mëdhaja por ka edhe raste që foshnja është shumë e prekur dhe ka nevojë për transfuzione gjaku të menjëhershme pas lindjes.
Nuk ka asnjë arsye për ty që të mos bësh analizat e gjakut ose çdo lloj analize tjetër që këshillohet gjatë shtatëzanisë. Për të mirën tënde dhe për të mirën e bebushit këshillohu me mjekun tënd dhe përcaktoni çdo rast rreziku.
