Nga Ben Andoni
Ceremonia e vakët për kremtimin e 17 Nëntorit tregon mënyrën sesi lidhemi ne me çështjen kombëtare në të gjitha rrafshet. Për të nderuar ata që luftuan; për ata që ranë në betejën e atyre ditëve; për viktimat e pafajshme që prisnin të mbaronte lufta dhe t’i shërbenin vendit të tyre; për shpirtin e kryeqytetit që bëri betejën më të ashpër për cclirimin; për aleatët dhe identitetin e qytetit dhe më shumë akoma: Respektin ndaj vlerave tona antifashiste. Ka kohë që një pjesë njerëzish të lidhur me këtë datë në forma të ndryshme kërkojnë që ky cak të përfaqësojë edhe datën përbashkuese të çlirimit të vendit. Do të ishte zgjidhja më ideale. Por, PS dhe PD-ja, dy partitë kryesore politike që kanë ndërruar vend me rrotacion në drejtimin e vendit, asnjëherë nuk u ka volitur që kjo datë të jetë përbashkuese. Fryt i kësaj është që narracioni kundër 17 Nëntorit ka përfshirë edhe është shtrirë edhe mbi bazën e gjerë të kryeqytetarëve. Shumë syresh e kanë për turp, madje edhe të përmendin se Tirana luftoi dhe u çlirua më 17 Nëntor. Apo që të përmendin kohën kur ekipi emblematik i Shqipërisë me këtë emër arriti disa nga rezultatet më historike në vend. Ashtu, si është turp, që edhe sot pas kaq kohësh, nuk ka varr për shumë të vrarë të asaj dite, pushkatuar pa gjyq, shumë syresh nëpunës që do i duheshin aq shumë vendit të shkatërruar.
17 Nëntori duhet të ishte më shumë sesa një ditë kremtimi, por edhe përshpirtje. Për qytetarët që dhanë gjithçka nga shtëpitë e thjeshta dhe i lëshuan në barrikada; për ata që luftuan pa asnjë paragjykim ndaj gjermanëve; për viktimat e njohura, shumësyresh patriotë të vërtetë, për gjithçka. Por, ashtu si e vërejnë historianët e luftës, qasja e sotme militante është krejt ndryshe nga antifashizmi tradicional, ku u kërkua të luftohej nga të gjithë, narrativë që shkoi deri në mesin e shekullit të 20-të, shkruan një studiues tek “Fascism, Anti-Fascism and the British Left, 1919-1939”, duke referuar për rastin e vendit të tij. (Hodgson, 2007). Megjithatë, në këtë datë, në Tiranë duket se ka një përpjekje thjesht për të larë gojën nga zyrtarët me një kurorë dhe një dalje publike, por aspak kremtimin sublim që duhet të ketë realisht 17 Nëntori. Kjo datë e komplekson politikën sepse nuk diti t’i jepte vendin e duhur çlirimit, heronjve të saj, vetë qytetarëve të Tiranës, ekzekutimet e robërve, apo sepse nuk arriti të krijonte një ndjesë të madhe për të pushkatuarit prej listave famëkeqe. 17 Nëntori do të peshojë gjithnjë mbi ndërgjegjen dhe moralin e munguar bashkëkohor, ndaj ajo çdo vit kujton se jemi një shoqëri pa skrupuj dhe shpesh tinzare. E shpjeguar më mirë nga militanti politik i paraluftës së Dytë, Carlo Alberto Rosselli, që nuk arriti ta shihte se ku përfundoi vendi i tij Italia dhe ata që e ekzekutuan: “Ne jemi antifashistë sepse atdheu ynë nuk matet me kufij dhe topa, por përkon me botën tonë morale dhe atdheun e të gjithë njerëzve të lirë”. Kjo e komplekson politikën tonë që nuk i honeps dot njerëzit e lirë. (Javanews)
