Me kulmin e sezonit turistik që po afron dhe me mijëra vizitorë që kanë zgjedhur Shqipërinë për pushimet verore, protestat kundër investimit 4 miliard dollarësh në Zvërnec, tashmë në ditën e 24, kanë hapur debat mbi ndikimin që mund të kenë në ekonomi dhe klimën e investimeve.
Për këtë çështje u diskutua në emisionin “Sot Live në Shqipëri” në Report TV, ku eksperti i ekonomisë Fatos Çoçoli dhe profesori Enriko Ceko ofruan analiza të ndryshme për pasojat që mund të sjellë zgjatja e protestave gjatë gjithë sezonit veror.
Sipas Çoçolit, në 23 ditë protesta janë regjistruar anulime dhe një tkurrje që kalon 100 milionë euro. Por Çoçoli paralajmëron se nëse protestat vazhdojnë gjatë korrikut dhe gushtit, dy muajt kryesorë të sezonit turistik, dëmi mund të bëhet shumë më i madh, deri në 600 milionë euro,
“Duke parë sa ka rënë në qershor, me një tkurrje prej më shumë se 100 milionë euro, mund të kapë deri në 500-600 milionë euro vetëm në turizëm. Mos të harrojmë që vjet, sipas të dhënave të BSH-së kemi pasur të ardhura rreth 5.6 miliard euro. Turizmi i verës është ai që sjell më shumë vizitorë. Efekti deri tani ka qenë dëmtues, por dëmi nuk ka qenë i parikuperueshëm. Nëse protesta vijon e zgjatet në këto dy muaj që janë kyç, kam frikë se efekti do të jetë i shumëfishtë”, tha Çocoli.
Nga ana tjetër, profesori Enriko Ceko u shpreh se protestat paqësore dhe afatshkurtra kanë ndikim të kufizuar në ekonomi dhe turizëm. Sipas tij, fakti që protestat zhvillohen në Tiranë, ndërsa zonat kryesore turistike ndodhen në bregdet, e kufizon efektin e drejtpërdrejtë në sektor. Sipas tij, sektorët që preken më shpejt janë hoteleria, restorantet, transporti dhe tregtia, por në planin afatgjatë ndikimin më të madh e ka pasiguria politike dhe jo vetë protesta.
“Është një fat i Shqipërisë që protestat janë në Tiranë, ndërkohë që zonat turistike janë në Vlorë, Durrës, Ksamil. Problemi është tek protestat e gjata, të shpeshta dhe që sjellin konflikte. Këto e dëmtojnë më shumë imazhin e vendit. Turistët dhe investitorët duan stabilitet. Vërtetë që sektorët që preken më shpejt janë hoteleria, restorantet, transportet, tregëtia, por në planin afatgjatë ekonomia ndikohet më shumë nga pasiguria politike se sa vetë protesta. Në Perëndim, protestat janë pjesë e demokracisë. Në Gjermani, Francë, Itali zhvillohen protesta. Nuk është se është dëmtuar turizmi. Duhet ta shohim me kujdes këtë punë. Kjo protestë nuk është agresive me shashka molotovë, që shkatërron ndërtesa. Kjo tregon vlerë për demokracinë dhe ka balancuar imazhin e Shqipërisë”, tha Ceko
Debati mes dy ekspertëve u zhvendos edhe te ndikimi që protestat mund të kenë tek investimet.
Çoçoli paralajmëroi se vazhdimi i tyre mund të ndikojë negativisht në klimën e investimeve, duke përmendur si rrezik bllokimin ose largimin e investimeve me vlerë miliarda dollarë. Ai tha se mënyra si protesta është pasqyruar në disa media ndërkombëtare mund t’i bëjë investitorët e huaj më të kujdesshëm përpara se të sjellin kapital në Shqipëri.
“Një rrezik imediat i vazhdimit të protestës është që 5.4 miliard dollarë të bllokohen e t’i largohen ekonomisë sonë. Duke qenë paqësore, ajo ka një profil politik, por fakti që mediat ndërkombëtare e portretizuan si revoltë ndaj investimit të huaj, tregon që vetë investuesit që riskojnë për të sjellë kapital mund ta mendojnë dy herë. Nga ana tjetër, fatet e zhvillimit afatgjatë ku turisti të shpenzojë 1000 euro në ditë në vendin tonë do të ishin të mirëpritura” , tha Cocoli.
Ndërkohë, Ceko argumentoi se çështja e pronësisë mbetet pengesa kryesore për zhvillimin ekonomik. Profesori kritikoi gjithashtu modelin aktual të zhvillimit të turizmit, duke argumentuar se ndërtimet pa kriter dhe mungesa e planifikimit kanë krijuar probleme afatgjata, ndërsa shtoi se turizmi nuk mund të konsiderohet i vetëm si motor i zhvillimit ekonomik.
“Pa u sqaruar çështja e pronësisë…asgjë sdo bëhet. Në Shqipëri problemi kryesor është prona. Arsyeja kryesore përse ekonomia është në këtë gjëndje është për shkak të pronësisë. Kullat që ndërtohen vend e pa vend, hotelet që ndërtohen andej janë ndërtuar vend e pa vend. Turizmi në asnjë vend të botës nuk sjell zhvillim ekonomik. Turizmi dëmton mjedisin dhe nuk sjell rritje të vlerës sociale të njerëzve, se në turizëm punësohen njerëz pa aftësi dhe kompetenca. Në 115 mijë punonjës në turizëm gjatë verës, 90% e tyre janë me shkollë 8 vjeccare dhe të mesme”, deklaroi ai.
