Frrok Çupi
Nisi greqisht. Amfiteatri ku nisi Loja u mor si kopje e Teatrit Dionis në Athinën e Lashtë. Dionisi, perëndi e Diellit, personifikim i kënaqësisë, i verës dhe teatrit, u kopjua në Zvërnec të Vlorës. Gjithçka perfekt për një teatër grek. Disa banorë që flasin greqishten e tyre, fshatra me emra nga greqishtja si Panaya, Narta. Aty prodhohet vera më e mirë në Shqipëri, gjuhet peshk. Kodrat rreth e rrotull dhe deti përballë, e gjitha një amfiteatër.
U panë se erdhën edhe disa autobusë me njerëz grek si spektatorë të tragjedisë’.
Këtu nisi loja, mu në ‘Dionisin’ e Vlorës.
Që në fillim nuk e besova se do të rezistonte shumë loja në këtë Teatër. Kisha në sy pamjet e mars- qershor 1997, kur që nga Mifoli deri në sheshin e Flamurit, e gjithë kjo zonë, ishte ngritur më këmbë për të mos pranuar okupimin as shantazhin e ‘dushmanit’.
Pas dy ditë ‘tragjedia e Dionisit’ u davarit. Nuk dukej më as hija më e vogël e konfliktit. Banorët kërkuan që të vazhdojë investimet në pronën e tyre.
“Duam investime, nuk duam pisllëk!”
Pelikanët u shfaqen po aq të lumtur sa më parë.
Ku është problemi?, do të thoshte një aktiviste xanxare vite më parë.
Pa konflikt nuk vlen as Narta, as Panaya, as Zvërneci. Nuk vlen për ata që e nisën lojën. Madje as vetë Dionisi nuk vlen për ta. Ra gjuha greke. Zogjtë e konfliktit u arratisen për në veri. Shtegtojnë drejt veriut të ngarkuar me urrejtje pse nuk i mbajti Jugu. Me aq shumë urrejtje sa edhe zonjën Marta Kos, komisionere (dmth., ministre) e BE, e quajtën ‘Narta Kos’. Gozhda u ngeli te Narta e Jugut, jo te Marta e Sllovenisë.
Tani protesta flet në dialektin geg.
Edhe qeleshet e protestuesve janë nga një zonjë në pjesën geg.
Edhe fonetika e gjuhës është kosovare dhe malësi e Shkodrës.
Shpejtësia dhe ngadalësia e mendimit shprehen sipas të folmes nga Lezha deri në Prishtinë.
Protesta e ka gjetur shtratin e vet, jo vetëm gjuhësor. Po kërkon shtratin territorial. Provat e para janë dhënë në teatrin tragjik të deformimit të të vërtetës. Gjithë protesta është ndërtuar mbi dëshirën e keqe, mbi desinformimin dhe ëndrrën për ta bërë pis siç ishte.
Para disa muajsh në Theth disa ‘aktorë’ i dolën përpara shtetit që të mos e lejonin të zbatonte ligjin e investimeve dhe të pronave. Thanë se ‘Thethi është yni’ ( si Shqipëria e shqiptarëve!) dhe se njohin bajraktarët si pushtet. Thanë edhe se ‘do ta ndajnë Thethin’ nga trungu.
Pas Thethit iu sulën resortit në Rrjoll, bregdet në Velipojë të Shkodrës. Një resort nga më të bukurit në rajon. Herën e fundit sulmuan dhe kryen aktin terrorist të shkatërrimit të pronës së tjetrit. Më parë kishin sulmuar ‘me thikë në gojë’ për të marrë ‘shinikun e gjobës’. Një prijës i tyre, vuri kravatë dhe këmishë të bardhë dhe u shfaq në një si tribunë:
“Vllazën!- tha. Po e ndajmë Veriun nga të tjerët. Qysh sot po marrim hidrocentralet”.
Në kisha, priftërinjtë po bëjnë thirrje për konflikt.
Përçarja dhe konflikti mes krahinave të vendit është vërtitur këtyre anëve si një fantazmë në historinë tonë. Më e fundit ishte mobilizimi nga shteti i militantëve të Veriut për të sulmuar Jugun. Lufta civile e vitit 1997. Grushti i shtetit 1998. Krahina Autonome e Mirditës 1921.
Ç’zogj do të gjejnë, vallë, në veri të vendit?
As në Zvërnec nuk ishte puna te flamengot. Nuk u plasi as për investimet, as për mjedisin, as për dialektet dhe gjuhën shqipe. Këta protestues përgjithësisht janë të pa shkollë, njerëz të palumtur. Kërkojnë më shumë lëvizje se sa qartësi apo zgjidhje.
Duke u shtyrë për në Veri dominohen nga dialekti geg. Duke u dominuar nga njëri dialekt, mund të bëhen rrezik më i madh për vendin.
Njerëzit duhet të jenë vigjilent.
