Nga Ben Andoni
Pronat janë mali që nuk kalon dot asnjë nga strategët e sotëm që e lidh veten me protagonizmin të Flamingot, por edhe antagonistët e tyre në qeverinë shqiptare. E megjithatë, ka ditë që në Shqipërinë reale dhe atë virtuale është shfaqur një grup i madh që artikulon bukur dhe idealisht për Shqipërinë e të ardhmes, porse askush nuk mundet dot të përballë problemin më të madh të Shqipërisë, jo vetëm të pas viteve ’90, por edhe atë të pas Luftës së Dytë dhe madje edhe atë të periudhës së pas-pavarësisë. Prona, jo thjesht të adresohet si problem për viktimat që ka marrë dhe do të marrë, por më shumë se kaq për batërdinë që është bërë në çdo kohë të ekzistencës së shtetit shqiptar. Dhe, nuk është se nuk janë prodhuar ligje nga burokracitë shqiptare, porse mungesa e përkushtimit (nëse ky eufemizëm mund të quhet kështu dhe jo me emrin e vërtetë zhvatje dhe mashtrim) për t’i anashkaluar ka qenë shumë i madh nga vetë ne shqiptarët. Dhe, për këtë veç interesave të grupeve dhe zonave të interesit të bashkatdhetarëve tanë kanë shërbyer dhe një arradhë e tërë burokratësh të turpshëm. Në rastin e protestës të Flamingove, situata e Zvërnecit tregoi dhe shpërfaqi të gjithë problematikën e pronësisë në një zonë të Jugut, por po të marrësh të gjithë hapësirën e vendit, kjo është gati e pamundur të parashtrohet nga një protestë. Shtuar me batërdinë e kadastrave në vend që është e paimagjinueshme pas ‘90, ky problem madhor në morinë e krijimit të aparateve të demokratike që po ngrenë një sërë strukturash të Flamingove nuk e adreson dot. Ose më saktë nuk di ta adresojë. Dhe, s’është për t’u bërë me faj. Arsyeja është e thjeshtë: Kombet joperëndimore nuk e krijojnë dot një sistem të integruar të pronësisë dhe sidomos ato që vinë nga komunizmi, shkruan studiuesi De Soto në një studim për kapitalin përkthyer dhe në shqip. Dhe, më shumë akoma, ato vende si Shqipëria që bëri një Reformë pas Luftës së Dytë duke e zhveshur fare pronësinë.
Edhe pse në ditët e para të “Flamingove”, individë u munduan ta ngrenë si shqetësim se pas katrahurës mjedisore fshihet pikërisht grabitja e pronave publike dhe private në bregdet për t’ia dhënë oligarkëve apo investitorëve të huaj, ajo zuri pak vend. Shqiptarët në nënvetëdijë e dinë se asgjë nuk e rregullon pronën në Shqipëri.
Por, “Flamingot” nisur si protestë ekologjike nuk e përballin dot atë që Rama dhe kolegët e tij të opozitës u dorëzuan para problemit të pronave. Si për inerci po themi se janë me mijëra të vrarë për to dhe për fat të keq, me predispozitë prej Drejtësisë së dobët dhe të vonuar e të mohuar, të tjerë mund t’i shtohen. E, po t’i shtosh dhe falsifikatorët dhe batërdinë atëherë do kuptosh se prona, problemi themelor i vendit s’ka dot zgjidhje. Me të drejtë, kryeministri Rama do e pranonte, pak javë më parë, si një nga problemet më të vështira që është përballur, duke treguar strukturat false që janë ngritur me titujt e përvetësuar të pronave: “Ajo që ndodhi me arkivin në vitin 1990 ishte katastrofë e vërtetë. Trashëguam një shtresë tjetër pronësie që ishte shtresa e titujve të falsifikuar. Të zbërthesh këtë është sfidë e vërtetë që ka të bëjë me kompromise shumë të vështira dhe të dhimbshme”, tha Rama, kohë më parë në konferencën rajonale në Tiranë për transformimin digjital dhe sigurinë juridike të pronës.
Me pak fjalë, pronësia, atje ku nis formaliteti dhe ngrihet kapitali që i jep frymë zhvillimi kapitalist një vendi, e ka kapur Shqipërinë jo më në vend numëro, por e penguar dhe mbi të gjitha e luftuar. Më saktë e kanë zënë për fyti. Kjo është sfida që Rama nuk e kalon dot prej 13 vitesh në pushtet, kurse “Flamingot” e shikojnë si ekzotizëm të batërdisë që as nuk i afrohen por as e adresojnë sot. Dhe, atë luftë virtuale që bënë me bizneset u plasi shëmtuar në duar. Por, në një plan më të gjerë, ngërçi i Ligjit të Zonave të Mbrojtura e tregoi më së miri këtë. (Javanews)
