Nga Ylli Pata
Nisma e shpallur nga Edi Rama për ndërtimin e në porti të madh në Durrës, i cili do të ketë një kapacitet shumë më të madh se aktuali, përveç debatit hasi edhe kundërshtime të mëdha.
Të cilat bazohen në shumë faktorë, por që baza është se ndërtimi i tij, sipas asaj logjike që i është dhënë projektin, e kthen në një nyje më shumë se infrastrukturale.
Rajoni ynë është një zona nevralgjike e tregtisë globale që nga lashtësia e aq më shumë sot. Meshdheu është deti ky magazinohen mrekullitë e Lindjes, që kanë çuditur Europën që nga antikiteti.
Rrugët që vijnë nga Bosfori, Egjeu e Medheu kanë kanë pasur si cak historic Venedikun, i cili si Republikë Marine vuri në zotërim limanet që sigurojnë rrugët e saj të Tregtisë.
Në ditët e sotme, Venediku nuk e ka atë rëndësinë e dikurshme, edhe pse mbetet një port i madh, por Triestia është porti stategjik i shënjuar nga amerikanët si bazë e rëndësisë së dorës së parë.
Pikërisht kjo linjë ujore e tregtare e bën Durrësin, si një port të ndërmjetëm, mjaft të rëndësishëm, e me prespektivë për rrezen e tij të shpërndajes.
Në kohën e Romës, Durrësi ishte vijimi i mitikes Apia që bashkohej me Via Egnatia që përfundonte në Kostandinopojë. Një korridor, që sot mban numrin 8, por që ka mbetur ende në sirtarë e projekte, pa u realizuar si një vepër infrastrukturore e madhe, siç ka ndodhur me rrugët e Korridorit 8 apo me imitimin kallp që Greqia i ka bërë rrugës Egnatia me fondet e BE-së.
Durrësi, si port i madh është një potencial i madh i garantuar për shqiptarët në Ballkan, kryesisht Kosovës e Maqedonisë së Veriut por edhe Preshevës.
Kosova e Shqipëria, edhe pse me problematika në bashkëpunimin ekonomik e krijimin e një tregu unik, logjika e tregut ka fituar mbi inatet e politikës. Vetëm dy vitet e fundit Shqipëria ka pasur një boom i investimeve të bizneseve të mëdha nga Kosova, të cilët janë kthyer në një faktor determinant në zhvillimet kombëtare.
Kjo ofensivë ka sjellë një hop cilësor në kapacitetet e depërtimit të investitorëve shqiptarë në rrugët e furnizimit të mallrave. Që është kthyer sot në nyjen strategjike të orientimit j vetëm ekonomik, pore dhe gjeopolitik.
Kosova dhe Maqedonia e Veriut kanë përdorur tradicionalisht rrugët e furnizimit nga Portet e Selanikut dhe Tivarit. Hub-e infrastrukturore që kanë qenë tradicionale për biznesmenët shqiptarë të Kosovës, Maqedonisë së Veriut e Preshevës, e si të tilla kanë ofruar një zonë konforti.
E cila duket u prish pas bing-bangut të Covid 19-s, i cili prishi mjaft rregulla të së kaluarës.
Dalja nga zona e konfortit, solli një horizont të ri për biznesin e shqiptarëve në rajon, që panë tek Durrësi, jo atë “përbindësh” që i kishin përshkuar të tjerët, por një liman së paku që bukës i thotë bukë e ujit, ujë.
Prej 2021, raporti i forcave tregtare me Durrësin ka ndryshuar e parashikimet e bëjnë që ky trend mund të thyejë skemat tradicionale të Hub-eve magazinues të linjave të mëdha tregtare. Aq më shumë që Durrësi është pjesë e linjës së madhe globale të Triestes.
Po kush mund ta shikojë problematike apo konkurrent Durrësin si HUB të madh tregtar, aq më shumë nëse bëhet edhe port ushtarak i NATO-s.
Dy duket se janë konkurrentët realë potencialë: Selaniku dhe Tivari. i pari ka qenë furnizuesi i madh i Maqedonisë, Kosovës dhe i gjithë Serbisë së Jugut. Tivari, bete tende magazina e Serbisë përveç Malit të Zi që e plotëson pa asnjë problem.
Një fuqizim i Durrësit mund të përgjysmojë këta dy porte në kapacitetet e tyre magazinuese, por më shumë se kaq të trondisë linjat e furnizimit Ballkanik, duke riaktivizuar edhe rrugën Egnatia që lidhet me Stambollin, atë që quhet Korridori VIII. Linjë që kap më shumë se katër shtete, e që realisht e kthen jo vetëm Durrësin pore dhe Shqipërinë, në një Republikë Tregtare të një niveli tjetër.
