Polonia po ofron që të paguajë 15.000 dollarë në vit për çdo ushtar amerikan të stacionuar në territorin e saj dhe po ofron mbulimin e kostove të infrastrukturës, teksa Varshava dhe Uashingtoni po afrohen drejt një marrëveshjeje për krijimin e një baze të përhershme ushtarake amerikane, tha për Radion Evropa e Lirë (REL) një zyrtar i lartë polak i mbrojtjes.
Zëvendësministri polak i Mbrojtjes, Pawel Zalewski, tha në një intervistë për Radion Evropa e Lirë më 25 shtator tha se negociatat me Pentagonin tani janë përqendruar në mënyrën e zbatimit të planit, përfshirë trupat, kapacitetet dhe lokacionet e mundshme.
“Po diskutojmë me Pentagonin variante të ndryshme të zbatimit të vendimit”, tha Zalewski.
Teksa refuzoi të thoshte se cilat njësite amerikane mund të vendoseshin apo ku, Zalewski zbuloi detaje të reja të ofertës së Polonisë për Uashingtonin.
“Ne po ofrojmë kushte shumë speciale për trupat amerikane”, tha ai.
“Ne do t’i mbulojmë kostot e infrastrukturës. Gjithashtu, po mbulojmë koston e secilit ushtar amerikan të stacionuar në Poloni me 15.000 dollarë në vit”.
I pyetur se kush do të paguante, Zalewski u përgjigj: “Paguhet nga taksapaguesit polakë”.
Oferta vë në pah vendosmërinë e Varshavës për të siguruar një prani të përhershme ushtarake amerikane, teksa Pentagoni po shqyrton dislokimin e forcave amerikane në të gjithë Evropën.
Presidenti amerikan, Donald Trump, tha më 17 shtator se po bëhej përparim drejt krijimit të një baze të ushtrisë amerikane në Poloni dhe se për vendndodhjen e saj mund të njoftohej së shpejti.
Shtetet e Bashkuara tashmë kanë mijëra trupa në Poloni, kryesisht ata dislokohen me rotacion, dhe vendi është shndërruar në një qendër të rëndësishme për operacionet e NATO-s përgjatë krahut lindor të aleancës.
Zalewski tha se detajet e çdo dislokim të përhershëm janë duke u negociuar dhe po diskutohen në kuadër të shqyrtimit më të gjerë të Uashingtonit për qëndrimin e tij ushtarak në Evropë.
“Po diskutojmë variante të ndryshme, lloje të ndryshme të trupave, kapaciteteve dhe lokacioneve”, tha ai, duke shtuar se Varshava pret më shumë qartësi pasi të përfundojë procesi i shqyrtimit.
Pentagoni nuk iu përgjigj menjëherë kërkesave për koment.
Për Varshavën, rëndësia e një baze të përhershme shkon përtej numrit të trupave të stacionuara atje.
“Bazat e përhershme krijojnë angazhim të përhershëm”, tha Zalewski, duke shtuar se një dislokim i tillë do të ishte më pak i varur nga ndryshimet në mjedisin politik apo ushtarak, teksa njëkohësisht do t’i dërgonte një sinjal të drejtpërdrejtë Moskës.
Një sulm ndaj Polonisë, tha ai, do të rrezikonte t’i fuste forcat ruse në konflikt të drejtpërdrejtë me trupat amerikane.
“Ky është një mesazh shumë i rëndësishëm dhe urgjent për presidentin [rus, Vladimir] Putin se SHBA-ja ka interesa strategjike në Poloni dhe se sulmi ndaj Polonisë do të ishte sulm ndaj forcave të armatosura amerikane në Poloni”, tha Zalewski.
Ai argumentoi po ashtu se prania e përhershme amerikane nuk duhet të shihet thjesht si një favor që Uashingtoni po i bën Varshavës.
“Kjo bazë e përhershme nuk është rezultat i një lloj altruizmi”, tha ai, por sipas tij, pasqyron “interesa amerikane”.
Polonia ka zgjeruar me shpejtësi ushtrinë e saj dhe ka investuar shumë në sistemet amerikane të armatimit. Dy vendet kanë thelluar edhe lidhjet energjetike, përfshirë bashkëpunimin me kompanitë amerikane për termocentralin e parë bërthamor të Polonisë.
Ekspertët e sigurisë thanë se një bazë e përhershme do ta forconte angazhimin e Uashingtonit ndaj krahut lindor të NATO-s, por paralajmëruan se rëndësia e saj do të varej pjesërisht nga ajo që do të ndodhë me forcat amerikane në vendet e tjera në Evropë.
“Një bazë e përhershme amerikane në Poloni do të ishte një sinjal i rëndësishëm i angazhimit amerikan ndaj krahut lindor të NATO-s, veçanërisht teksa Uashingtoni po shqyrton qëndrimin e tij më të gjerë ushtarak në Evropë”, tha për Radion Evropa e Lirë David Cattler, ish-ndihmëssekretar i përgjithshëm i NATO-s për inteligjencën dhe sigurinë.
Por, Cattler, tani bashkëpunëtor i lartë në Qendrën për Politika dhe Analiza Evropiane, tha se aleatët do të vëzhgojnë rezultatin më të gjerë të shqyrtimit amerikan.
“Aleatët do ta gjykojnë të gjithë tablonë: cilat forca dhe kapacitete do të mbeten, sa shpejt mund të përforcojnë Poloninë dhe shtetet baltike dhe nëse mund të operojnë së bashku në mënyrë efektive”, tha ai.
“Një bazë do ta forconte parandalimin nëse i shton krahut lindor kapacitete reale. Ajo do të bënte shumë më pak për t’i siguruar aleatët nëse shoqërohet me reduktime të konsiderueshme të pranisë amerikane diku tjetër në Evropë”.
Matthew Boyse, bashkëpunëtor i lartë në Institutin Hudson dhe ish-zëvendësndihmëssekretar amerikan i Shtetit për çështjet evropiane dhe euroaziatike, tha se negociatat pasqyrojnë rolin në rritje të Polonisë në NATO.
“Këto bisedime për bazën tregojnë vlerën e vazhdueshme të Polonisë si një aleate e madhe e NATO-s”, tha Boyse për Radion Evropa e Lirë.
Polonia ka rritur ndjeshëm shpenzimet për mbrojtjen vitet e fundit dhe është shndërruar në një nga vendet e NATO-s që shpenzojnë më shumë për ushtrinë në raport me madhësinë e ekonomisë së tyre.
“Në vend se të ankohet për ‘besueshmërinë’, Polonia po bën gjithçka që mundet”, tha Boyse. “Administrata e sheh dhe e vlerëson këtë”.
Charles Kupchan, bashkëpunëtor i lartë në Këshillin për Marrëdhënie me Jashtë, tha se mundësia e një baze të përhershme do të mirëpritej në vendet më të afërta me Rusinë, por paralajmëroi se mbetet pasiguri për qasjen më të gjerë të Uashingtonit ndaj Evropës.
“Mundësia e një baze të përhershme amerikane në Poloni është lajm i mirë për polakët dhe të tjerët përgjatë krahut lindor të NATO-s, veçanërisht mes shqetësimeve në rritje për kërcënimin që paraqet Rusia”, tha Kupchan për Radion Evropa e Lirë.
“Megjithatë, kjo është ende një periudhë pasigurie për NATO-n”, tha ai duke iu referuar marrëdhënies që ndonjëherë është e tensionuar mes Trumpit dhe aleatëve dhe shqyrtimit të Pentagonit, i cili mund të reduktojë praninë amerikane në vende të tjera të Evropës.
Përpjekjet e Varshavës për një prani të përhershme amerikane vijnë në kohën kur Rusia duket gjithnjë e më e gatshme të marrë rreziqe ndaj anëtarëve të NATO-s.
“Gatishmëria e Rusisë për të pranuar rrezik më të madh është e dukshme dhe Rusia është e gatshme të përshkallëzojë situatën”, tha Zalewski.
Ai iu referua incidenteve të fundit që Polonia i ka lidhur me Rusinë, përfshirë shkeljet e hapësirës ajrore dhe aktet e dyshuara të sabotimit, duke thënë se ato ilustrojnë presionin me të cilin përballen vendet në krahun lindor të NATO-s.
Polonia, tha ai, po përgjigjet si përmes aleancës së saj me SHBA-në, ashtu edhe përmes NATO-s.
Për Varshavën, një bazë e përhershme amerikane do t’i shtonte një shtresë tjetër këtij parandalimi, duke e bërë të qartë se çdo përballje ushtarake që përfshin Poloninë mund të përfshijë menjëherë edhe forcat amerikane.
“Bazat e përhershme krijojnë angazhim të përhershëm”, tha Zalewski.
