“Rex Tillerson ishte një sekretar i dobët i shtetit. Çfarë mund të vij më pas mund të jetë më e keqe” . Edhe për standardet e show-ut televiziv të kësaj Shtëpie të Bardhë, mënyra se si Rex Tillerson u shkarkua si sekretar i shtetit ishte shokuese. Presidenti Donald Trump e shkarkoi atë me një tweet, duke thënë se ai do të zëvendësohet nga Mike Pompeo, drejtor i CIA-s. Ai nuk e thirri atë paraprakisht apo më vonë, dhe as nuk dha ndonjë shpjegim. Zëdhënësi i z. Tillerson tha se ai nuk kishte asnjë ide se pse shefi i tij ishte shkarkuar. Kështu që ai u shkarkua gjithashtu.
Tillerson ishte një sekretar i dobët i shtetit. Duke drejtuar ExxonMobil, kompaninë e dhjetë më të madhe në botë nga të ardhurat, ai trajtoi diplomacinë si biznes dhe departamentin e tij si një sektor në nevojë për ristrukturim. Ai dukej se i konsideronte vartësit e tij si asete boshe dhe ata ja kthyen këtë me përbuzjen e tyre. Kështu, gjithashtu, bëri dhe presidenti, të paktën pas raportimeve që z. Tillerson e kishte quajtur atë një “budalla”.
Zëvendësuesi i ri, z. Pompeo, e ka dalluar veten në sytë e z. Trump duke promovuar një pikëpamje Trumpiane për botën, nën moton Amerika e para. Rezultati mund të jetë një politikë më e koordinuar, me më pak ndarje publike midis Departamentit të Shtetit dhe Shtëpisë së Bardhë. Por kur ju shikoni dy testet më të mëdha me të cilat përballet politika e jashtme amerikane, bashkëpunimi i ri nuk frymëzon besim.
E para nga këto teste është Koreja e Veriut. Vendimi i Trump për të nisur negociatat dhe për të folur direkt me Kim Jong Un është jo-konvencional. Një foto me presidentin amerikan është një dhuratë e madhe për z. Kim dhe, në vend që ta mbajë atë si një shpërblim, Trump ka zgjedhur ta japë atë falas. Kjo nuk është domosdoshmërisht një ide e keqe, duke pasur parasysh se qasjet e tjera kanë dështuar dhe se vetëm bisedimet janë një shans që ai të përforcojë politikën e parandalimit duke vendosur linjat e tij të kuqe.
Problemi është se, ndërkohë që bisedimet kanë për qëllim çrrënjimin e gadishullit Korean nga armët bërthamore, ata do të jenë delikate, të komplikuara dhe teknike, ndërsa zoti Trump është impulsiv dhe vetë-tolerues – siç tregoi edhe shkarkimi i z. Tillerson. Zotërimi i njohurive rreth specifikave të programit të Veriut dhe njohja se si t’i përdorni kërkon ekspertizë të thellë. Çdo marrëveshje për të siguruar që Veriu të mos mashtrojë, siç ka bërë aq shpesh më parë, do të duhet të jetë e plotë dhe e qëndrueshme. Amerika nuk duhet të rrisë sigurinë e saj me kosto sigurinë më të ulët të aleatëve të saj në Korenë e Jugut dhe Japoninë. Dhe nëse bisedimet nuk çojnë gjëkundi, siç ka të ngjarë, të dy palët do të duhet të jenë të sigurt që të mos shkohet në një konflikt.
Kombinimi, për ta thënë ndryshe, është i vështirë me stilin e qeverisjes së zotit Trump. Në një administratë të administruar mirë, gjërat e këqija mund t’i lihen vartësve. Megjithatë, Amerika nuk ka ambasador në Korenë e Jugut dhe asnjë nën-sekretar për kontrollin e armëve. Edhe nëse kishte, nuk është e qartë se zoti Trump do t’u jepte atyre hapësirë. Ai tregon çdo shenjë të të menduarit se ai ka dhunti për të ndërmjetësuar një marrëveshje vetë. Ekziston rreziku që zoti Pompeo do të përpiqet të kënaqë shefin e tij duke rënë dakord.
Nën një simetri interesante, prova e dytë e politikës amerikane përfshin një marrëveshje bërthamore që zoti Trump duket i vendosur ta shkatërrojë. Në maj ai do të vendosë nëse duhet të vazhdojë me marrëveshjen që kufizon programin bërthamor të Iranit ose të largohet. Z. Pompeo, ndryshe nga z. Tillerson, është një kundërshtar i hershëm, siç janë shumë republikanë. Për këtë arsye, ka të ngjarë një tërheqje nga marrëveshja.
Kjo do të ishte një gabim. Kur bëhet fjalë për marrëveshjet, Z. Trump gjithmonë beson se ai mund të fitojë një më të mirë – sidomos nëse ato janë negociuar nga paraardhësi i tij, Barak Obama. Por marrëveshja e Iranit tashmë është rezultat i shkëmbimeve të vështira. Shanset që ajo mund të rinegociohet në thelb janë të pakta. Hapja e saj me shpresën se Amerika mund ta zgjerojë atë për të detyruar Iranin të kufizojë ambiciet e saj rajonale është pothuajse e sigurt se do të dështojë.
Nëse Amerika largohet, aleatët e saj evropianë do të mbesin me marrëveshjen, por ata do të konkludojnë se zoti Trump vendos një rëndësi të ulët për aleancën transatlantike. Marrëveshja bërthamore nuk mund të shembet menjëherë, por shanset janë se do të zhvillohej një garë armësh bërthamore në Lindjen e Mesme, pasi Arabia Saudite dhe Egjipti kishin filluar përgatitet për ditën kur Irani do të krijonte bombën. Dhe për shkak të simetrisë, z. Kim me siguri do të ishte më pak i gatshëm të mendonte se mund të besonte në një marrëveshje të arritur me z. Trump.
Është me të vërtetë e thjeshtë
Për të shpresuar që mund të mbështetemi në kufizimin e presidentit nga H.R. McMaster, këshilltari kombëtar i sigurisë, i cili së shpejti mund të pushohet nga puna, ose James Mattis, sekretari i mbrojtjes, është sikur të kapemi pas një kashte. Trump nuk ka një politikë të jashtme më shumë se sa një botëkuptim i rrënjosur në ankesa dhe një besim që të tjerët duhet të humbasin për Amerikën që të fitoj. Ai ka planet e tarifave të tij, bisedimet e tij me Korenë e Veriut dhe ndoshta së shpejti një plan paqeje për Lindjen e Mesme. Bota është gati të shoh Trump në veprim të lirë. Çfarë mund të shkojë gabim? /The Economist – Lexo.al/
