“Projekti i zëvendësimit”. Pas njoftimeve të Donald Trump-it për tërheqjen e pjesshme të ushtarëve amerikanë nga Europa, veçanërisht nga Gjermania, Italia dhe Spanja, ka shpërthyer alarmi mes aleatëve europianë.
Këta të fundit kanë nisur të studiojnë zgjidhje alternative, pra si të ruhet i pandryshuar sistemi i mbrojtjes së Europës dhe aftësia e saj për të penguar kërcënimet. Dhe indikacionet e para tregojnë pranimin e idesë për të “zëvendësuar” largimet e mundshme amerikane me forca europiane dhe kanadeze.
Pika e nisjes është kërkesa e Uashingtonit për rishpërndarje të forcave ushtarake. Pra, perspektiva e uljes së pranisë amerikane në Europë ishte e njohur prej kohësh, por Trump ka përshpejtuar procesin, të paktën në deklarata. Megjithatë, detajet konkrete nuk janë bërë publike dhe çdo ndryshim real pritet të ndodhë pas 6–12 muajsh, pra pas samitit të NATO-s në Turqi dhe pas zgjedhjeve amerikane të mesmandatit.
Një tjetër çështje e paqartë nga Shtëpia e Bardhë është statusi i trupave amerikane që mund të tërhiqen: a janë ato pjesë e ushtrisë amerikane apo kontingjente të NATO-s? Një dallim i rëndësishëm.
Qëllimi i aleatëve është të zëvendësojnë çdo mungesë të mundshme të forcave amerikane. Për shembull, nëse tërhiqen 5 mijë ushtarë nga Gjermania, partnerët e tjerë do të përpiqen të mbajnë të njëjtin nivel forcash, duke rritur përgjegjësinë europiane në mbrojtje, si në njerëz ashtu edhe në burime.
Ministri i Jashtëm gjerman Johann Wadephul siguroi se “nuk do të ketë ulje të aftësisë së NATO-s për të penguar kërcënimet në Europë”. Ndërsa kryeministri norvegjez Jonas Gahr Støre tha se shifrat “nuk janë dramatike”, por duhet të menaxhohen brenda NATO-s.
Shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, tha se edhe pse tërheqja e trupave amerikane ishte e paralajmëruar, koha e njoftimit ishte surprizë dhe theksoi nevojën për forcimin e “shtyllës europiane të NATO-s”.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, deklaroi se amerikanët janë të pakënaqur, por europianët kanë dëgjuar kritikat dhe po rrisin përgatitjet, përfshirë vendosjen e mjeteve logjistike dhe pajisjeve ushtarake pranë zonave operative.
Në përgjithësi, gjithnjë e më e qartë është se NATO siç është njohur deri tani po ndryshon dhe roli i Europës në aleancë pritet të rritet ndjeshëm.
