Javanews/ Viti 2019 pothuajse ka mbaruar. Shumë përvjetorë të rëndësishëm u festuan në këtë vit: nga rënia e Murit të Berlinit (30 vjet), tek njeriu i parë në Hënë (50 vjet) deri në festimin e 500 viteve nga vdekja e Leonardo da Vinci. Ekziston edhe një shpikje që, në vend se të festohet, është ndoshta kurioze të kujtohet. Ajo e çamçakëzit. Njëqind e pesëdhjetë vjet më parë (e shtunë 28 dhjetor 1869), një dentist amerikan, William Semple, patentoi saktësisht çamçakëzin me qëllim pastrimin e dhëmbëve dhe “forcimin” e nofullës, shkruan Javanews.
Por, historia e gjatë e çamçakëzit është e lidhur me dy Amerikat: me atë qendrore të Meksikës me kronologji, Maya tashmë përtypte topa gome të marra nga uzina e gomës, dhe me Veriun për versionin e saj modern dhe për prodhimin e industrializuar , të lidhura kryesisht me shekujt XIX dhe XX, njofton javanews. Në Shtetet e Bashkuara, “çamçakëzi amerikan” u përhap gjithnjë e më shumë, falë edhe shkencëtarit Thomas Adams i cili e aromatizonte atë me nenexhik dhe më pas filloi shitjen përmes sendeve ushqimore në New Jersey. William M. Wrigley Jr., i cili themeloi kompaninë e tij, filloi prodhimin e parë të madh industrial.
Në Evropë çamçakëzi ishte praktikisht i panjohur. Ai u importua nga ushtarët amerikanë gjatë Luftës së Dytë Botërore kur çamçakëzi, i cili u bë pjesë e ushqimit kryesor të racioneve ushtarake së bashku me Coca Cola dhe produkte ushqimore të tjera, kishte për qëllim të mbante dhëmbët të pastër dhe të lehtësonte tensionet e ushtarëve. Studimet e fundit shkencore kanë treguar, në të vërtetë, që përtypja “çamçakëz” zvogëlon stresin, lehtëson tensionin dhe rrit përqendrimin. Ndoshta nuk ishte vërtetuar atëherë, por efektet mbi ushtarët kishin pasur rezultate pozitive. Pas kthimit të ushtarëve aleatë në vendlindje, kërkesa të forta për çamçakëz kishin ardhur për kompanitë amerikane nga Belgjika, Italia, Mbretëria e Bashkuar dhe Franca. Kështu goma elastike e shpikur 150 vjet më parë pushtoi të gjithë globin, perfundon Javanews.
