Nga Alfred Peza
Me siguri që është ende herët për të kuptuar efektet e asaj që po ndodh këto kohë në rajonin tonë. Janë trazuar ujërat e ndenjura, duke larguar fillimisht në mënyrë “demokratike” autoritaristët e fundit nacionalistë nga pushteti. Në krye të qeverive të rajonit, tashmë udhëheqin apo janë në opozitë si alternativa të rrotacioneve demokratike me vota të pushtetit të nesërm, profile të reja politikanësh, larg steriotipeve të 30 viteve të shkuara.
Projekti i zgjerimit të BE edhe me gjashtë vendet e Ballkanit Perendimor, po i detyron të gjitha kryeqytet e këtyre vendeve, që të lëvizin për të dalë nga skemat e vjetra, mëritë shekullore deri dhe armiqësitë mijëravjeçare, për të parë përtej miteve dhe nacionalizmave folklorikë. Ka nisur e po dialogohet, po takohen, po bisedojnë, po ulen, po shihen në sy, po kërkojnë, po japin e marin dhe po gjejnë zgjidhje për gjëra që deri dje as që mendoheshin. Takimet mes liderëve të vendeve “përjetësisht armiq” po bëhen aq rutinë sa nuk po përbëjnë më lajm për askënd.
Gazetarët serbë e intervistuan përsëri Kryeministrin e Shqipërisë në Forumin e Davosit në Zvicër, ku janë mbledhur këto ditë më të fuqishmit e botës së politikës, financave, biznesit dhe artit. Tha të njëjtën gjë si herën e parë kur ishte në Beograd. Por këtë radhë “provokacia” shqiptare nuk kishte të njëjtën bujë e zhurmë që shkumëzoi ujërat, përmbysi dheun e pështjelloi ajrin pak muaj më parë. Ndërkohë që në Tiranë, Presidenti i Shqipërisë foli në Forumin Ekonomik ku ishin takuar për krijimin e tregut të përbashkët në rajon, e ku u fol për të ardhmen e Ballkanit.
Kryeministri Zoran Zaev artikuloi për herë të parë se Shkupi zyrtar në përpjekje për të gjetur zgjidhje përfundimtare në lidhje me çështjen e emrit gjatë negociatave dhe bisedimeve që po zhvillohen me Greqinë, është gati të heqi emrin e Aleksandrit të Madh nga aeroporti ndërkombëtar i vendit. Madje, ta heqi edhe nga një autostradë që mban emrin e luftëtarit të madh. Imagjinojeni pak: Bëhet fjalë për një figurë të madhe që ka lindur në një agim gushti të vitit 356 përpara Krishtit, dhe tani pas 25-26 shekujsh është mollë sherri duke mbajtur peng zhvillimet demokratike dhe integrimin e një pjese të rajonit ku të gjithë mburren me heronjtë e gjithkujt, përfshi edhe Skënderbeun që jetoi “vetëm” 5-6 shekuj më parë.
Kryeministri maqedon tha se ishin gati që autostradës t’ia heqin emrin e Aleksandrit të Madh (gati çdo gjë e rëndësishme në Maqedoni mban këtë emër) e pas kësaj, ajo do të mbajë emrin “Miqësia”. Parlamenti maqedon miratoi ligjin për gjuhët dhe shqipja me gjithë pengesat e fundit nga Presidenti, do ia njohë shqiptarëve të drejtën që i takon e të fituar qysh nga Marrëveshja e Ohrit. Maqedonia nëse zgjidh çështjen e emrit me Greqinë, me shumë gjasa brenda vitit mund të bëhet anëtare e NATO-s, siç edhe Mali i Zi u bë pak më parë, përmes një “operacioni blic” ndërkombëtar, për ta shkëputur nga “thonjtë” e influencës ruse.
A thua të jetë rastësi që gjatë këtij viti, pra më 2018 pritet të fillojnë punimet për ta lidhur dhe unifikuar përfundimisht autostradën që do të bashkojë Shqipërinë, Kosovën dhe Serbinë nëpërmjet një koridori jetik për lëvizjen e lirë të njerëzve dhe sidomos të mallrave në rajon? Madje, pas kësaj, sipas zv. Kryeministres serbe njëkohësisht edhe ministre e Ndërtimit, Zorana Mihajloviç “Rruga e Kombit” që kemi sot, do të ripagëzohet me emrin e ri: “Autostrada e Paqes”.
Pavarësisht ngjarjes së rëndë të para pak ditëve, ku në Mitrovicën e Veriut mbeti i vrarë në një atentat lideri i serbëve të Kosovës Oliver Ivanoviç, bisedimet dypalëshe Prishtinë- Beograd pritet të rifillojnë. Kosova po kalon disa turbulenca në lidhje me çështjen e Gjykatës Speciale, por është e pamundur që të ketë kthim pas, pavarësisht interesave personale që mund të prekën në kupolën më të lartë të elitës politike të vendit. Mali i Zi dhe Serbia pritet që pas pak javësh të kenë një “deadline” për anëtarësimin në BE, e cila me shumë gjasa do jetë në vitin 2025.
Shqipëria prêt të mari një datë për hapjen e negociata për anëtarësim. Përfundimi i bisedimeve për zgjidhjen e çështjeve 70- 80 vjeçare me Greqinë, duke nisur nga ligji i luftës, mosmarrëveshjet për kufirin detar e tokësor, shtetësinë shqiptare për Kryepeshkopin Janullatos, varret e ushtarëve helenë të rënë gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe problematika që lehtësojnë bashkëjetesën e minoritarëve ketej dhe emigrantëve tanë andej, janë futur në rrugën e zgjidhjes përfundimtare. Pas hapave që po hidhen me shpejtësi për implementimin e reformës në Drejtësi, nuk besohet se Tirana të ketë pengesa të tjera që ta penalizojnë nga hapja e negociatave.
Zgjidhja e problemeve bilaterale është kusht i panegociueshëm për të gjitha shtetet aspirante për tu bërë pjesë e BE. Fati është që këto gjashtë muaj, presidencën e radhës në Bruksel e ka një tjetër vend i rajonit, Bullgaria. E cila me siguri që luajë rolin e katalizatorit për proceset ballkanike.
Me gjithë erërat e forta nëpër Europë, temperaturat e ulëta të motit dhe dëborës që ka rrethuar elitën botërore në Davos këto ditë, erërat e daljes së shteteve të këtij rajoni nga kurthi i mërive mijëravjeçare duken të mbara. Shenjë e sigurtë se udhëtimi përmes autostradave të ardhshme të Miqësisë dhe Paqes, do të na çojnë më shpejt në Bruksel në të ardhmen e afërt, sesa ecja nëpër shtigjet e miteve të vërteta apo të rreme, të së shkuarës së largët.
