Kryeqyteti i Kinës, Pekini që prej vitit 1935 ka filluar të zhytet nga pesha e vet. Dhe sipas një studimi të ri, pjesë të qytetit po fundosen me 10 centimetra çdo vit. Autorët thonë se zhytja është një rrezik i madh për popullatën dhe sigurinë infrastrukturore urbane.
Në një studim të publikuar së fundmi, autorët monitoruan se si uji nëntokësor po bën që disa pjesë të kryeqytetit të Kinës të fundosen, si dhe zbuluan se disa pjesë po arrijnë të përthithen me 10 centimetra. Kërkuesit thanë se distrikti Chaoyang, që përfshin shumë hotele dhe ndërtesa zyrash nga Distrikti i Biznesit Qendror në Pekin është zona më e prekur.
“Fundosja maksimale shihet në pjesën lindore të Pekinit me më shumë se 10 centimetra në vit”, paralajmëruan autorët e studimit.
Ekspertët bënë thirrje që kjo rënie në vlerësimin e “fundosjes”, siç ndodh kur zhytet toka, është një përgjigje ndaj shkaqeve gjeologjike dhe atyre njerëzore. Ndërtimi i shpejtë i objekteve masive, rrugëve dhe projektet infrastrukturore të tjera kanë shtuar shumë peshë mbi tokën. Gjithashtu, nxjerrja me tepri e ujit nëntokësor është një problem tjetër madhor që ndodh ngaqë zonat urbane në zhvillim përpiqen të përshtaten me popullatat në rritje dhe kërkesën për ujë.
I ndodhur në fundin verior të Fushës Veriore të Kinës, Pekini është renditur si qyteti i pestë me përqendrimin më të madh të ujit në botë dhe uji nëntokësor është burimi kryesor ujor për aktivitetet industriale, bujqësore dhe të familjeve. Me rritjen e shpejtë urbane, ka pasur rritje të kërkesës së ujit në Pekin. Studimi përdori imazhe satelitore dhe GPS për të mbledhur të dhëna nga viti 2003 deri në 2010. Skuadra ndërkombëtare e shtatë shkencëtarëve dhe inxhinierëve përdori teknologjinë InSAR të radarit, i cili monitoron ndryshimet e ngritjes ose uljes te toka.
Më herët këtë vit, duke përdorur një radar të NASA-s, shkencëtarët prodhuan harta që zbuluan se Nju Orlinsi dhe zonat përreth tij po zhyten me norma shumë të larta. Normat më të larta u zbuluan mbi lumin Misisipi pranë zonave industriale dhe në Michoud, të cilat përjetuan të dyja rënie vjetore të tokës me nga 5 centimetra. Por disa pjesë të Pekinit po zhyten dyfish krahasuar me Nju Orlinsin, sipas studimit të ri.
“Fundosja e tokës është një kërcënim i madh për sigurinë publike dhe infrastrukturën urbane”, thotë studimi.
“Për këtë arsye, monitorimi i vazhdueshëm i tokës është kritik për zbulimin e kërcënimeve të mundshme dhe për projektimin e strategjive të kompensimit”.
Çfarë e shkakton fundosjen?
Ky fenomen i zhytjes, i quajtur fundosje, mund të shkaktohet nga një shumëllojshmëri faktorësh.
Ndërtimet e shpejta të objekteve masive janë një nga shkaqet kryesore që autorët besojnë se e kanë shkaktuar atë. Por jo të vetmit. Sipas studiuesve rrugët dhe projektet e tjera infrastrukturore i kanë shtuar peshë të tepërt tokës dhe kjo ka çuar në zhytje të saj.
Duke qenë se kërkesat e popullatës në rritje për ujë të pijshëm dhe të përdorshëm janë shtuar po ashtu, kjo do të thotë se një nga shkaqet e zhytjes së tokës lidhet edhe me këtë arsye.
Sa shpejt po zhytet Nju Orlinsi?
Më herët, këtë vit një radar i NASA-s u ofroi shkencëtarëve gjenerimin e një harte që zbuloi se Nju Orlinsi dhe zonat përreth tij po zhyteshin me norma të shpejta.
5 centimetra qe fundosja vjetore e zonave industriale përgjatë Misisipit dhe shkencëtarët nga Universiteti i Luizianës për GjeoInformatikën thonë se kjo është zbuluar në matjet e vitit 2009 dhe 2012.
Një tjetër zhytje u zbulua edhe në zonën e sipërme dhe të poshtme të Nju Orlinsit, ku lëvizja e matur e tokës mund të lidhet me nivelet e ujërave në Misisipi.
Qytetet kryesore botërore që po fundosen
Kryeqyteti Xhakarta i Indonezisë me popullatë mbi 10 milionë banorë është gjithashtu në fundosje të shpejtë në Detin Java, për shkak të ndryshimit klimatik, por edhe prej shterimit të rezervave nënujore.
Bangladeshi me një popullatë prej mbi 150 milionë është gjithashtu i rrezikuar prej ndryshimit klimatik. Një e katërta e tokës së tij ka filluar të zhytet çdo vit.
Maldivet rrezikojnë të zhyten nën ujë si pjesë e qyteteve të tjera madhore që po fundosen nga pak çdo vit. Zona ishullore në Oqeanin Indian gjithmonë e më shumë po përballet me vështirësi që të mund të qëndrojë në sipërfaqe./shqip/a.k
