Çmimi i naftës ka pësuar një rënie të ndjeshme në tregjet ndërkombëtare, pas sinjaleve se një pauzë në sulmet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit mund të hapë rrugën për uljen e tensioneve dhe një zgjidhje diplomatike të konfliktit.
Nafta Brent, referenca kryesore globale për çmimin e naftës, ra në një moment me më shumë se 9%, duke zbritur në 87.59 dollarë për fuçi. Kjo është një kthesë e fortë krahasuar me javën e kaluar, kur çmimi kaloi pragun e 100 dollarëve për fuçi për herë të parë që nga muaji maj.
Rënia e çmimeve erdhi pasi ambasadori amerikan në Kombet e Bashkuara njoftoi se sulmet ndaj Iranit ishin ndalur për të dytën natë radhazi, me qëllim që negociatave t’u jepej më shumë hapësirë.
Nga ana tjetër, ushtria iraniane deklaroi se Teherani kishte ndalur sulmet hakmarrëse në rajon, në përgjigje të veprimeve ushtarake amerikane.
Konflikti mes SHBA-së dhe Iranit kishte shkaktuar një rritje të fortë të çmimeve të energjisë, pasi luftimet çuan në bllokimin praktik të Ngushticës së Hormuzit, një nga rrugët më të rëndësishme të transportit detar në botë, përmes së cilës kalon rreth 20% e furnizimeve globale me naftë dhe gaz të lëngshëm.
Pas një marrëveshjeje në qershor mes Uashingtonit dhe Teheranit për ndalimin e operacioneve ushtarake dhe rihapjen e ngushticës, çmimi i naftës ishte kthyer në nivelet para konfliktit, rreth 70 dollarë për fuçi.
Por rikthimi i luftimeve në fillim të këtij muaji ringjalli frikën për furnizimet globale me energji dhe çoi sërish çmimin e naftës drejt niveleve rekord.
Të hënën pasdite, nafta Brent tregtohej në rreth 90.60 dollarë për fuçi, me një rënie prej më shumë se 6% gjatë ditës.
Ekspertët paralajmërojnë se, pavarësisht rënies së fundit, tregjet mbeten të kujdesshme për shkak të pasigurisë mbi të ardhmen e konfliktit dhe nëse negociatat do të sjellin një marrëveshje afatgjatë.
Ndërkohë, shqetësimet mbeten edhe për furnizimin me gaz në Evropë. Një raport i grupit kërkimor Wood Mackenzie vlerëson se rezervat evropiane të gazit janë në nivele historikisht të ulëta dhe siguria energjetike për dimrin e ardhshëm mund të jetë në rrezik.
Nëse Ngushtica e Hormuzit do të qëndrojë e mbyllur për dy muaj të tjerë, rezervat e gazit në Evropë mund të bien nën 70% deri më 1 nëntor, krahasuar me një mesatare pesëvjeçare prej 90%.
Kriza energjetike ka ndikuar gjithashtu në rritjen e çmimeve të karburanteve në shumë vende, duke ushtruar presion mbi inflacionin. Rritja e çmimeve të energjisë shpesh reflektohet edhe te produktet e tjera, përfshirë ushqimet, pasi kompanitë kalojnë kostot më të larta te konsumatorët.
Kjo situatë ka rritur mundësinë që bankat qendrore të mbajnë ose të rrisin normat e interesit për të frenuar inflacionin. Banka Qendrore Evropiane ka paralajmëruar më herët se konflikti ka krijuar presione të reja inflacioniste, ndërsa Banka e Anglisë pritet të mbajë të pandryshuar normën bazë të interesit në 3.75% në mbledhjen e saj të radhës.
