Epidemia e re e Ebolës që ka shpërthyer në Republikën Demokratike të Kongos po përhapet me një shpejtësi më të madhe se sa përpjekjet që po bëhen në terren për ta frenuar atë.
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) ka ngritur alarmin në nivelet maksimale, duke deklaruar zyrtarisht se të gjitha vendet fqinje me Republikën Demokratike të Kongos janë në rrezik të lartë për t’u prekur nga kjo sëmundje vdekjeprurëse.
Gjatë një takimi urgjent online të Bashkimit Afrikan, Drejtori i Përgjithshëm i OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus, pranoi se për momentin epidemia po ua kalon kapaciteteve ndërhyrëse dhe u bëri thirrje shteteve limanë që të veprojnë pa humbur kohë. Deri më tani, në vatrën e re të infeksionit janë regjistruar tashmë 220 vdekje të dyshuara.
Ajo që po shkakton një shqetësim të jashtëzakonshëm te shkencëtarët është vetë natyra e virusit. Ndryshe nga epidemitë e kaluara të llojit “Zaire”, për të cilin mjekësia ka arritur të zhvillojë vaksina dhe terapi efikase, këtë herë bëhet fjalë për llojin “Bundibugyo”.
Ky është një variant i rrallë dhe mjaft problematik i Ebolës, kundër të cilit nuk ekziston ende asnjë vaksinë e miratuar apo trajtim specifik. Ekspertët e sëmundjeve infektive, si profesori Ivan Gentile nga Universiteti i Napolit “Federico II”, sqarojnë se drama e vërtetë që po jetohet atje është kombinimi vdekjeprurës mes agresivitetit të virusit, brishtësisë së institucioneve lokale dhe krizës së rëndë humanitare.
Situata është rënduar edhe më shumë nga faktorët gjeopolitikë dhe tensionet sociale në terren. Epicendra e infeksionit është provinca Ituri, një rajon i pasur me ari, por i shkatërruar prej vitesh nga konfliktet e përgjakshme të armatosura ndëretnike, të cilat kanë lënë pas miliona të zhvendosur. Ditët e fundit, tensionet kanë shpërthyer në dhunë ku turma të tërbuara banorësh kanë sulmuar strukturat mjekësore në Mongbwalu dhe i kanë vënë flakën një qendre izolimi në Rwampara.
Reagimi i dhunshëm erdhi pasi autoritetet shëndetësore refuzuan t’u kthenin familjarëve trupat e të vdekurve, me qëllim që të parandalonin varrimet tradicionale që përfshijnë larjen dhe kontaktin direkt me kufomën, një nga rrugët më kryesore të transmetimit të virusit. Gjatë këtyre sulmeve, dhjetëra pacientë të infektuar janë arratisur nga izolimi duke u zhdukur në pyje dhe duke përhapur më tej rrezikun e infektimit.
Sipas ekspertëve, Ebola mund të kontrollohet, por kjo kërkon një shëndetësi territoriale të fortë, gjurmim të shpejtë dhe mbi të gjitha besim të komunitetit te sistemi. Aktualisht, në Lindje të Kongos besimi ndaj shtetit dhe organizatave ndërkombëtare është në nivelet më të ulëta, edhe për shkak të shkurtimeve të fundit të fondeve nga vendet perëndimore për mbikëqyrjen epidemiologjike.
Ndonëse virusi ka kaluar tashmë kufirin duke shënuar rastet e para në Ugandën fqinje, ekspertët sigurojnë se rreziku i përhapjes në Evropë mbetet ekstremisht i ulët, pasi sistemet shëndetësore evropiane kanë protokolle dhe kapacitete të larta diagnostikuese.
Megjithatë, infektologët paralajmërojnë se gabimi më i madh i Perëndimit është trajtimi i sigurisë shëndetësore në mënyrë nacionaliste. Globalizimi i egër, kriza klimatike, urbanizimi i pakontrolluar dhe pabarazia sociale po bëhen përshpejtues të fuqishëm të epidemive. Sëmundjet infektive po na kujtojnë se jetojmë në një botë të ndërlidhur dhe ajo që ndodh sot në një pyll të largët afrikan, shumë shpejt mund të ketë pasoja shkatërruese në nivel global nëse injorohet.
