Financial Times, prestigjiozja britanike ka bërë një paralajmërim të frikshëm për kriptomonedhat
Në artikull shkruhet se shtetet që po hezitojnë për të rregulluar me ligj kriptomonedhat mund të përballen me rrezikun e kolapsit të sistemit të tyre.
Si shembull revista ekonomike merr Shqipërinë e viteve 97’, ku siç theksohet në shkrim nën hundën e qeverisë u ngritën firma piramidale, të cilat me reklama mjaft atraktive dhe duke premtuar përfitime që tejkalonin dyfish investimin fillestar zhvatën pasurinë e qytetarëve shqiptarë.
“Kriza piramidale e viteve 1990 në Shqipëri është aq magjepsëse sa ia vlen të eksplorosh çdo detaj të saj. Pas luftës së ftohtë, vendi fillimisht pa një rritje ekonomike që Fondi Monetar Ndërkombëtar e përshkoi si mbresëlënëse.
Por bankat e saj në pronësi të shtetit ishin të dobëta dhe të bllokuara me kredi të shumta, duke kufizuar aftësinë e tyre për të rritur edhe më shumë financimin. Si rezultat, shqiptarët gjithnjë e më shumë u kthyen në një bandë të gjerë të tregtarëve të këmbimit valutor dhe bankave informale.
Fillimisht, edhe FMN mendoi se ishte diçka pozitive, falë dërgesave të shqiptarëve që jetonin jashtë vendit. Sidoqoftë, më shumë se gjysma e 3 milion banorëve të Shqipërisë u përfshinë në skemat piramidale”.
Më tej revista shpjegon paralajmërimin e zbehtë nga Banka Qendrore për shqiptarët që të bënin kujdes me investimet si dhe prokurorët, të cilët nuk hetuan dhe ndaluan me ligj asnjë firmë piramidale, duke thënë se nuk kishte argumenta ligjore për t’i penalizuar.
“Ky është rreziku real që paraqet një treg i parregulluar siç janë kriptomonedhat në ditët e sotme. Me firmat piramidale në Shqipëri, disa kompani ishin vërtetë fitimprurëse dhe prandaj ndërhyrja e shtetit dukej e pakuptimtë. E njëjta gjë dhe me Bitcoinin”.
“Sidoqoftë, mësimet kryesore nga fiaskoja shqiptare janë se flluskat jashtë sistemit kryesor financiar mund të jenë shkatërruese; kur ato shpërthejnë. Ka pak diferencë midis “aktorëve të mirë” dhe “aktorëve të këqij”; dhe kostoja mund të jetë e jashtëzakonshme.
Zyrtarët shqiptarë nuk bënë asgjë pas shembjes së kompanive financiare. Për më tepër, ndërsa disa mund të kenë qenë të dyshimtë, ka pasur shumë investime reale dhe shuma me vlera të mëdha.
Sidoqoftë, kur skemat piramidale u shembën dhe varfëruan pjesën më të madhe të popullsisë, shembja e tyre shkatërroi besimin te autoritetet dhe zhyti Shqipërinë në konflikte civile. Në mars 1997, një gazetë lokale shkruante: “Për momentin, supozoni se Shqipëria nuk ekziston”.
Megjithatë, përvoja shqiptare tregon rreziqet e mosangazhimit e rregullatorit.
Për rregullimin e Bitcoinit shumë vende të botës po stepen, sepse teknologjia që ato përmbajnë mund të jetë me përfitime për të ardhmen, por nga krahu tjetër janë shtuar rastet kur pikat valutore zhduken së bashku me miliarda dollarë në kriptomonedha.
“Nëse për shkak të përtacisë, frikës apo harresës, qeveritë nuk fillojnë të rregullojnë me ligj këtë fushë, kostot që do të shkaktojë në sistemet e tyre financiare do të jenë katastrofike” – paralajmëron prestigjiozja – “Shtetet mund të përfundojnë edhe në luftë civile dhe Shqipëria është shembulli që të gjithë duhet të lexojnë.”
Në një sondazh që Financial Times ka bërë se përse njerëzit investojnë në Bitocin përgjigjet më të shumta ishin: “Si formë bixhozi, nga e cila presim të fitojmë ose humbim”./m.j
