Evropa po hyn në muajt më të ftohtë të vitit me rezervat e gazit në nivelin e tyre më të ulët që nga viti 2013, gjë që ka shkaktuar një “panik dimëror” mes tregtarëve të energjisë. Sipas ekspertëve, rezervat e gazit të Bashkimit Evropian ishin vetëm 63% të mbushura në javën e fundit të gushtit.
Kjo shifër është shumë nën mesataren prej 80% të regjistruar gjatë viteve të fundit për këtë periudhë. Me ritmin aktual të ngadaltë të injektimeve, blloku rrezikon të nisë sezonin e ngrohjes me rezerva sa një e pesta nën mesataren pesëvjeçare.
Greg Molnar, analist dhe profesor i gazit, paralajmëron se nivelet e ulëta të magazinimit rrisin natyrshëm rrezikun e paqëndrueshmërisë së çmimeve, situatë që mund të përkeqësohet nga valët e të ftohtit apo mungesa e erës për energjinë e rinovueshme. Edhe pse nuk priten mungesa fizike të gazit, tregtarët parashikojnë çmime shumë më të larta.
Çmimi i gazit referues në Evropë ka arritur në mbi 68 euro për megavat-orë (MWh) në javët e fundit, një rekord ky për tre vitet e fundit dhe më shumë se dyfishi i çmimit të fillimvitit. Nëse importet nga Lindja e Mesme nuk rimëkëmben, analistët e Goldman Sachs parashikojnë se çmimi mund të kalojë 100 euro/MWh për të konkurruar me blerësit aziatikë.
Ekspertët vënë në dukje se rritja e rezervave është frenuar që kur konflikti mes SHBA-Izraelit dhe Iranit shkaktoi ndërprerje të rënda të eksporteve nga rajoni i Gjirit Persik. Tregu shpresonte në rihapjen e ngushticës së Hormuzit, por analisti Bjarne Schieldrop nga grupi bankar SEB shprehet se “askush nuk pret që kjo të ndodhë së shpejti”.
Përveç gjeopolitikës, në shterimin e rezervave ndikoi edhe dimri i kaluar i zgjatur si dhe valët e të nxehtit të kësaj vere në Evropë, të cilat rritën përdorimin e gazit për prodhimin e energjisë elektrike.
Gjermania: Impiantet e saj (kapaciteti më i madh në BE) janë vetëm gjysmë të mbushura.
Belgjika dhe Holanda: Rezervat janë përkatësisht në nivelet 51% dhe 45%.
Italia dhe Polonia: Kanë arritur të sigurojnë nivele më të larta, duke e çuar magazinimin mbi 80%.
Mbretëria e Bashkuar mbetet veçanërisht e ekspozuar sepse ka kapacitete minimale të brendshme magazinimi dhe varet nga importet.
Chris O’Shea, drejtori ekzekutiv i Centrica (pronar i British Gas), deklaroi se vendi “nuk ka pothuajse asnjë gaz në magazinim” për dimrin e ardhshëm. Si pasojë e shtrenjtimit global, rregullatori Ofgem njoftoi se faturat tipike të energjisë për familjet britanike do të rriten me edhe 4% në tetor, pas një rritjeje prej 13% që ndodhi në korrik.
Në afatgjatë, qeveria britanike po shqyrton plane për të ofruar mbështetje financiare për infrastrukturën e gazit vendas, pasi analizat tregojnë se shtëpitë dhe bizneset rrezikojnë të mbeten pa furnizim brenda dekadës së ardhshme për shkak të rënies së prodhimit në Detin e Veriut.
