Nga Kenneth P. Vogel, The New York Times
James Blair dhe Chris LaCivita, të cilët drejtojnë operacionin elektoral të presidentit për zgjedhjet në Kongres, udhëtuan në Republikën Srpska për të dhënë këshilla zgjedhore.
Ndërsa Presidenti Trump po përshkonte vendin javën e kaluar, në përpjekje për të ndihmuar partinë e tij të shmangte një humbje të rëndë në zgjedhjet e mesmandatit të muajit të ardhshëm, dy prej këshilltarëve të tij kryesorë politikë ndodheshin në Ballkan, duke ndihmuar një qeveri pro-ruse që kërkonte të forconte kontrollin e saj mbi pushtetin.
James Blair dhe Chris LaCivita, të cilët drejtojnë një fushatë reklamash me financime të mëdha për operacionin politik të Trump në zgjedhjet e mesmandatit, kaluan disa nga ditët e fundit në një territor të vogël vetëqeverisës në Bosnje-Hercegovinë, të quajtur Republika Srpska, përpara zgjedhjeve që u mbajtën atje të dielën, sipas katër personave të njohur me udhëtimin e tyre.
Angazhimi është shembulli më i fundit i këshilltarëve të Trump që përfitojnë financiarisht nga politikanë të ekstremit të djathtë jashtë vendit, të cilët kanë kërkuar favore nga presidenti amerikan, ndërkohë që sfidojnë komunitetin ndërkombëtar.
Blair dhe LaCivita janë paguar me qindra mijëra dollarë secili përmes një firme ligjore me bazë në Uashington, e cila ishte kontraktuar nga qeveria e Republikës Srpska për të dhënë këshillim mbi çështje votimi, sipas dy personave të njohur me këtë angazhim. Ata thanë se puna ishte për qeverinë dhe jo për partinë nacionaliste që e kontrollon atë, edhe pse në thelb ato janë një dhe e njëjta gjë.
Nën kontrollin e asaj partie, Republika Srpska është rreshtuar me Presidentin rus Vladimir Putin, ndërsa ka shpenzuar shumë për të fituar mbështetjen e Trump dhe të mbështetësve të tij.
Aleatët e Trump kanë promovuar përqafimin që kjo parti i ka bërë konservatorizmit të krishterë dhe kundërshtimin e saj ndaj anëtarësimit në Bashkimin Europian. Në prag të zgjedhjeve të së dielës, partia kishte paralajmëruar se kontrolli i saj mbi pushtetin mund të kërcënohej nga përdorimi i makinave të votimit, të ngjashme me ato që Trump dhe aleatët e tij vazhdojnë t’i fajësojnë rrejshëm për humbjen e tij në zgjedhjet presidenciale amerikane të vitit 2020.
Gjatë votimit të së dielës u raportuan disa vonesa dhe probleme teknike. Megjithatë, partia nacionaliste fitoi bindshëm.
Në një fjalim fitoreje të dielën në mbrëmje, Milorad Dodik, udhëheqësi i partisë dhe deri vonë presidenti autokratik i Republikës Srpska, falënderoi Putinin për mbështetjen dhe ia atribuoi fitores së Trump në vitin 2024 krijimin e një klime politike të favorshme, sipas raportimeve mediatike.
Qeveria e Republikës Srpska nuk iu përgjigj kërkesave për koment mbi punën apo pagesat për të.
Nuk është e pazakontë që konsulentë politikë, avokatë dhe lobistë me lidhje me presidentë amerikanë t’u ofrojnë shërbimet e tyre qeverive dhe fushatave të huaja.
Por është e rëndësishme se udhëtimi në Republikën Srpska, nga i cili Blair dhe LaCivita u kthyen të hënën, ndodhi ndërkohë që ata po luanin role kyçe në përpjekjet e ekipit të Trump për të kufizuar fitoret demokrate dhe për të ruajtur kontrollin republikan të Kongresit.
Blair, i cili ishte drejtor politik i fushatës së Trump në vitin 2024, u largua në pranverë nga posti i zëvendësshefit të kabinetit në Shtëpinë e Bardhë për të drejtuar MAGA Inc., super PAC-un e mbështetur nga Trump, që pritet të shpenzojë shumë për të ndihmuar kandidatët republikanë, nga 415 milionë dollarët që kishte në arkë në fund të gushtit. LaCivita, bashkëdrejtues i fushatës së Trump në vitin 2024, është këshilltar i lartë i MAGA Inc.
Alex Pfeiffer, zëdhënës i MAGA Inc., refuzoi të komentonte mbi udhëtimin në Ballkan. Por ai tha se gjatë udhëtimit Blair dhe LaCivita mbetën plotësisht të angazhuar në përpjekjen e PAC-ut për zgjedhjet e mesmandatit.
“James dhe Chris drejtuan një telefonatë me ekipin dhe përgjegjësit e garave të shtunën në mëngjes për të diskutuar të dhënat e fundit të sondazheve”, tha Pfeiffer në një mesazh.
Dy burrat nuk janë të vetmit aleatë të Trump që kanë marrë pagesa për të ndihmuar qeverinë e Srpska-s.
Lobistë dhe operativë me lidhje me Trump dhe aleatët e tij republikanë janë paguar më shumë se 4 milionë dollarë nga qeveria e Republikës Srpska që nga fillimi i vitit të kaluar, sipas dokumenteve të depozituara në Departamentin e Drejtësisë. Fushata e ndikimit shënoi një fitore të madhe në fund të vitit të kaluar, kur administrata Trump hoqi sanksionet ndaj Dodik, familjes dhe ndihmësve të tij.
Sanksionet ndaj Dodik ishin vendosur fillimisht në ditët e fundit të administratës Obama. Ato mbetën në fuqi gjatë administratës së parë Trump dhe u zgjeruan gjatë administratës Biden.
Ato ishin ndëshkim për përpjekjet e Dodik për të minuar Marrëveshjen e Dejtonit, marrëveshjen e paqes të mbështetur nga SHBA. E nënshkruar në vitin 1995, ajo i dha fund luftimeve të përgjakshme sektare të viteve 1990 mes myslimanëve boshnjakë, serbëve dhe kroatëve në ish-Jugosllavi. Ajo njohu Republikën Srpska, me shumicë dërrmuese serbe dhe të krishterë, si një nga dy ndarjet politike të Bosnje-Hercegovinës, dhe krijoi presidencën tripalëshe që qeveris Bosnjën.
Dodik ka qenë figura dominuese politike në Srpska për dekada. Dikur i konsideruar si i moderuar, që mund të ulte tensionet sektare, ai humbi gradualisht mbështetjen e komunitetit ndërkombëtar, ndërsa përqafoi gjithnjë e më shumë nacionalizmin serb dhe Moskën.
Aleatët e tij janë përpjekur ta paraqesin si një lloj “Trumpi të Ballkanit”: si viktimë të të njëjtit lloj ndjekjesh politike që Trump pretendon se kanë pësuar ai dhe aleatët e tij, dhe si dikë të gatshëm të bëjë marrëveshje fitimprurëse me Uashingtonin.
