Komisioni Evropian ka propozuar një procedurë të re për shkurtimin e fondeve dhe të drejtave të votës për vendet e reja anëtare të BE-së që shkelin shtetin e së drejtës, e cila do të jetë e zbatueshme deri në 15 vjet pas anëtarësimit.
Propozimi përfshin gjithashtu procedura të reja për integrimin gradual të vendeve kandidate dhe masa për qeverisjen e Bashkimit Evropian.
Komisioni paraqiti sot një propozim gjithëpërfshirës që përfshin “masa mbrojtëse” institucionale, të cilat mund t’u heqin shteteve të reja anëtare të drejtat e votës deri në 15 vjet pas anëtarësimit të tyre në BE.
Masa e propozuar synon të shmangë situatat kur një ndryshim i regjimit politik në një vend të ri anëtar mund të pengojë procesin e vendimmarrjes së Bashkimit Evropian. Ajo shoqërohet me propozime të reja për mënyrën se si vendet kandidate mund të afrohen gradualisht me Bashkimin, informon TCH.
“Jam kritikuar shumë kur për herë të parë thashë se nuk dua të shoh ‘kuaj të Trojës’ të rinj në Bashkimin Evropian. Kjo ishte përpara zgjedhjeve në Hungari. Sot mund të them se nuk ka më Viktor Orbán”, tha Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos.
Masat mbrojtëse
Në qershor, pesë vende themeluese të BE-së kërkuan forcimin e masave mbrojtëse në traktatet e anëtarësimit në BE, me qëllim trajtimin më të shpejtë të rasteve të regresit demokratik dhe shkeljeve, duke u bazuar edhe në mësimet e nxjerra nga përvoja e Hungarisë nën Viktor Orbán.
Komisioni tashmë po e ndjek zyrtarisht këtë propozim, duke vlerësuar se përvoja e fundit e Hungarisë tregon se neni 7 i Traktatit, i cili i lejon BE-së t’i heqë një shteti anëtar disa të drejta për shkelje të vlerave të Bashkimit, kërkon shumë kohë dhe nuk është gjithmonë efektiv.
Për këtë arsye, propozimi shton një procedurë të re që do të plotësojë nenin 7. Ajo do të mundësonte shkurtimin e fondeve të BE-së dhe madje edhe heqjen e të drejtave të votës për vendet e reja anëtare që nisin të veprojnë në kundërshtim me shtetin e së drejtës, vlerat e Bashkimit dhe parimin e bashkëpunimit të sinqertë.
Komisioni e konsideron mënyrën se si Hungaria ka trajtuar çështjen e Ukrainës si shembullin më të qartë. Budapesti ra dakord t’i jepte Ukrainës statusin e vendit kandidat, por më pas bllokoi procesin.
“Kur biem dakord për një objektiv, të gjithë duhet të punojmë për këtë objektiv”, vijoi Kos.
Procedura do të mund të përdorej për një periudhë prej 15 vitesh pas anëtarësimit dhe do të aktivizohej në rast të shkeljeve serioze që ndikojnë në funksionimin e Bashkimit Evropian. Pasojat do të ishin proporcionale, ndërsa pezullimi i të drejtave të votës do të rezervohej për shkeljet më të rënda.
Procedura mund të iniciohej nga Komisioni Evropian ose nga disa shtete anëtare, për t’u marrë më pas një vendim nga Këshilli. Propozimi nuk përcakton se cili proces vendimmarrës duhet të përdoret, duke ia lënë këtë çështje shteteve anëtare.
Masat mbrojtëse nuk janë një risi. Traktatet e mëparshme të anëtarësimit i kanë përfshirë ato, veçanërisht për mangësi serioze në zbatimin e rregullave të BE-së për tregun e brendshëm, drejtësinë dhe ekonominë.
Komisioni kërkon që këto masa tradicionale mbrojtëse të jenë në fuqi për një periudhë më të gjatë se tre vitet e parashikuara më parë, por nuk përcakton se sa do të jetë konkretisht kjo periudhë.
Duke iu referuar sërish përvojës së qeverisjes së Viktor Orbán, ekzekutivi i BE-së kërkon që traktatet e ardhshme të anëtarësimit të përfshijnë një deklaratë përmes së cilës shteti i ri anëtar angazhohet të mos përdorë unanimitetin në procesin e zgjerimit për çështje dypalëshe.
Shembulli më i fundit është Bullgaria, e cila vijon të bllokojë procesin e anëtarësimit të Maqedonisë së Veriut për shkak të çështjeve dypalëshe të pazgjidhura, veçanërisht kërkesës së Sofjes për ndryshime kushtetuese.
Disa prej propozimeve të përfshira në këtë paketë, veçanërisht ato që lidhen me reformat e brendshme, do të kërkojnë miratimin e shteteve anëtare. Megjithatë, Komisioni synon t’i përfshijë masat mbrojtëse në qëndrimin e përbashkët të BE-së për kapitullin e fundit të negociatave me Malin e Zi, në fillim të nëntorit.
