Një vit pasi Donald Trump prezantoi planin për tarifat reciproke ndaj vendeve të tjera, efektet në ekonominë amerikane po ndihen gjithnjë e më shumë. Premtimi për rikthimin e prodhimit industrial në SHBA, rritjen e investimeve dhe forcimin e politikës “America First” duket se është zbehur, ndërsa përdorimi i tarifave si instrument politik është kufizuar edhe nga vendimi i Gjykata e Lartë e SHBA në muajin shkurt.
Ndërkohë, në jetën e përditshme të amerikanëve, pasojat janë të dukshme. Borxhi në kartat e kreditit ka arritur në 1.300 miliardë dollarë, ose rreth 6 mijë e 500 dollarë për person. Rritja e kostos së jetesës, nga qiratë te ushqimet dhe sigurimet shëndetësore, po e bën gjithnjë e më të vështirë për shumë familje të përballojnë shpenzimet mujore. Çmimi i karburantit ka kaluar 4 dollarë për gallon, i ndikuar edhe nga tensionet ndërkombëtare, përfshirë konfliktin në Iran.
Sipas të dhënave të Departamentit të Bujqësisë së SHBA, një familje amerikane shpenzon mesatarisht rreth 3% më shumë për ushqime krahasuar me një vit më parë, një rritje që tejkalon inflacionin. Çmimet e sheqerit dhe ëmbëlsirave janë rritur me 5,7%, ndërsa për vitin e ardhshëm parashikohet një tjetër rritje prej 6,7%. Edhe produktet e tjera, si vera, kanë pësuar shtrenjtim të ndjeshëm, ndërsa ofertat dhe promocionet në supermarkete janë reduktuar.
Të dhënat nga Instituti Cato tregojnë se që nga prilli i vitit 2025, çmimet me pakicë kanë marrë një trend rritës, si për mallrat vendase ashtu edhe për ato të importuara. Një studim i Shkolla e Biznesit Harvard konstaton se produktet e importuara janë shtrenjtuar pothuajse dyfish më shumë se ato vendase. Sipas analizave, rreth 24% e kostos së tarifave është reflektuar drejtpërdrejt në çmimet për konsumatorët, duke ndikuar në rritjen e përgjithshme të inflacionit.
Edhe Banka Qendrore e SHBA konfirmon se tarifat kanë pasur ndikim të vazhdueshëm në ekonomi. Në një raport të fundit, Banka Federale e Rezervës e News York-ut vlerëson se deri në 94% e kostos së tarifave është përballuar nga konsumatorët, ndërsa kjo shifër mund të bjerë në 86% në të ardhmen.
Guvernatori i bankës qendrore amerikane, Jerome Powell, deklaroi se tarifat kanë kontribuar me 0,5% deri në 0,75% në inflacion, duke e mbajtur atë mbi objektivin prej 2%. Në tregje dhe qendra tregtare, kjo reflektohet në rritjen e çmimeve: atletet janë rreth 20% më të shtrenjta krahasuar me vitin 2024, ndërsa veshjet janë rritur mesatarisht me 8%. Një bluzë që kushtonte 32 dollarë një vit më parë, sot shitet për rreth 40 dollarë.
Rritje çmimesh janë regjistruar edhe në sektorin e teknologjisë. Pajisje si iPhone apo MacBook Pro janë shtrenjtuar nga 12% deri në 18%, ku deri në 10% e kësaj rritjeje lidhet drejtpërdrejt me tarifat mbi importet.
Pavarësisht kritikave dhe vendimit të Gjykatës së Lartë për mënyrën e zbatimit të tyre, Shtëpia e Bardhë vazhdon të mbrojë politikat tarifore. Së fundmi, është firmosur një urdhër ekzekutiv që konfirmon tarifat për produktet farmaceutike dhe metalet si alumini, bakri dhe çeliku. Për Bashkimin Evropian, tarifa për këto produkte mbetet në nivelin 15%, ndërsa për metalet arrin deri në 50%, duke u llogaritur mbi çmimin real të paguar në SHBA.
Ekspertët paralajmërojnë se, megjithëse efektet e tarifave kanë qenë graduale, ato po rëndojnë gjithnjë e më shumë mbi konsumatorët amerikanë dhe mund të vijojnë të ushtrojnë presion mbi ekonominë edhe në muajt në vijim.
