Nga Klementin Mile*
Qëkurse Henri Çili publikoi shkrimin e tij “Cikli reformist i Edi Ramës duhet të vazhdojë një mandat të dytë” ka patur një lumë reagimesh nëpër media të shkruara dhe vizive, më së shumti duke e sulmuar autorin e shkrimit. Nuk dua të merrem aspak me këto sulme, as me arsyet që paraqesin, as me motivet e sulmuesve. Gjithashtu nuk dua të merrem fare me çështjen nëse kishte apo jo të drejtë Çili për mandatin e dytë të Ramës – këtë mbetet ta gjykojë elektorati në zgjedhje. Ajo çka tërheq vëmendjen në gjithë këtë histori është fakti që u reagua kaq shumë; fakti që nuk pati indiferencë, siç ndodh rëndom pas shkrimeve që fokusohen te qeverisja dhe opozita dhe eksponentët kryesorë të tyre. Duket se propozimi për t’i dhënë Ramës një mandat të dytë i joshi njerëzit.
Po cila është ontologjia e joshjes? Pse disa gjëra na joshin dhe të tjera jo? Filozofi francez Jean Baudrillard bën dallimin ndërmjet joshjes dhe prodhimit. Ndërsa prodhimi karakterizohet nga pakthyeshmëria, në sferën e joshjes gjithçka është e kthyeshme. Prodhimi lidhet me kuptimdhënien – ne iu japim kuptim vetëm gjërave të pakthyeshme: akumulimit, progresit, rritjes, prodhimit. Joshja lidhet me aparencën – ato çka na joshin janë shenjat pa referencë, boshe, të pakuptimta, absurde. Sipas Baudrillard-it, edhe pse prodhimi synon ta eliminojë joshjen, p.sh. duke i interpretuar aparencat, për të gjetur pas tyre një kuptim më të thellë, joshja është më e fortë se prodhimi. Në fakt, ne joshemi pikërisht atëherë kur përpiqemi t’iu japim kuptim aparencave, por nuk ia dalim dot.
Mendoni fytyrën e trukuar të një femre. Çfarë fshihet pas tualetit? A ka ndonjë kuptim e zeza rreth syve, e kuqja mbi buzët dhe e bardha e faqeve? Cili koncept mund të na ndihmojë për t’i kuptuar këto elemente veç e veç dhe pastaj të integruara së bashku në aktin e trukimit? Të impenjuar për të zbuluar kuptimin pas aparencës së fytyrës së trukuar, ne ndiejmë pafuqinë për të intepretuar, për të qartësuar dhe konceptuar – dhe joshemi. Por natyrisht, kjo s’na ndodh gjithmonë. Herë të tjera arrijmë t’i lidhim elementet e tualetit me nocione që zbulojnë motive, apo funksione, apo shkaqe. Kur mundim ta bëjmë këtë nuk gjenerohet joshje, por vetëm akte prodhimi – interpretim, analizë funksionale, analizë shkakësore etj.
Le të kthehemi te ideja për t’i dhënë Ramës një mandat të dytë. Përse josh kjo ide? Së pari, vetë titulli i shkrimit të Çilit, i cili është njëkohësisht konkluzioni i argumentit të tij, duket sikur nuk është fare në sintoni me shumicën e opinioneve të përditshme në media për cilësinë e qeverisjes së Ramës. Patjetër, ndërmjet opinionit dhe së vërtetës nuk mund të vihet shenjë barazimi; megjithatë, kur ndërmjet opinioneve vëren njërin që dallon prej të tjerëve, ky priret të ketë një shkëlqim mistik, të tërheqë vëmendjen dhe të impenjojë energji për ta kuptuar. Nuk ka rëndësi nëse argumentet e Çilit mbështeten te një përfaqësim besnik i realitetit; fundja realja, thotë Baudrillard, nuk i ka interesuar kurrë ndokujt dhe nuk josh. Kjo duket të shpjegojë se pse tentativat për të shprehur realitetin (edhe pse në mënyrë patetike) nga ana e opozitës dhe liderit Basha, nuk ngjallin aspak interes; përkundrazi, krijojnë një fushë çmagjepsjeje, një simulakrum. Përkundër kësaj, le të kujtojmë një moment një lider tjetër, Fatos Nanon, të cilin, kur fliste nuk e kuptonte thuajse askush, por ama të gjithë e ndiqnin dhe pakuptimësia i joshte.
Pushteti josh vetëm kur bëhet sfidë për vetveten; josh sepse kërkon vdekjen e vet – këmbimin, kthyerjen, shfuqizimin, anulimin. I shprehur në termat e idesë së Çilit, pushteti i Ramës kërkon pikërisht vdekjen e vet. Ky është një pushtet që synon të transformohet në politika reformatore dhe ta vazhdojë këtë cikël, pavarësisht riskut se duke lënë gjurmë në këtë mënyrë mund të mbetet vetëm gjurma por jo entiteti që e la; dhe jo një pushtet që synon të konservojë vetveten dhe pozitat komode të qeveritarëve. I shprehur në këta terma, pushteti i Ramës shfaqet si i kthyeshëm, duke u përputhur saktësisht me pikëpamjen e filozofit francez Claude Lefort, sipas të cilit, në demokraci vendi i pushtetit është gjithmonë bosh.
Sa i përket analizës së motiveve të autorit të shkrimit, Çilit, kjo analizë sigurisht që është bërë dhe vazhdon të bëhet. Por reagime të tilla analitike jo vetëm që nuk godasin në shenjë, duke qenë se merren me ideatorin dhe jo me idenë, por gjithashtu ato nuk joshin askënd, pasi vetëm kontribuojnë në zgjerimin dhe thellimin e sferës së prodhimit, të simulakrumit. Siç thotë Baudrillard, këtyre reagimeve mjafton t’u injektosh pak kthyeshmëri dhe ato, të joshura, shemben.
Pedagog në UET
