Politikanë nga mbarë globi kanë nderuar figurën e ish-presidentit francez Jacques Chirac që u nda nga jeta në moshën 86-vjecare.
“Presidenti Jacques Chirac vdiq këtë mëngjes i rrethuar nga familja, në mënyrë paqësore”, lajmëroi dhënderri i tij Frederic Salat Baroux. Rruga afër shtëpisë së tij në Paris është mbrojtur nga policia që pasditen e djeshme, ndërkohë që parlamenti francez mbajti një minutë heshtje.
Presidenti francez Emmanuel Macron, në një fjalim nga Elysee, nderoi figurën e Chirac, duke e quajtur “një francez të madh”. Ai tha se Chirac ishte “një fyturë familjare: pavarësisht nëse ndanim të njëjtat ide ose jo”. Macron tha se Chirac bashkoi vendin.
Chirac, sipas Macron, përkrahu “një Francë krenare dhe të pavarur” në skenën botërore dhe “mbrojti Francën nga ekstremizmi dhe urrejtja”.
Pallati Elysee do të jetë i hapur për publikun në mënyrë që qytetarët të shkruajnë ngushëllimet e tyre në një libër të vendosur aty. Do të ketë një ditë zie kombëtare, të hënën.
Richard Ferrand, kreu i Dhomës së Ulët, tha se Chirac ishte ishte një nga njerëzit më të mëdhenj të kohës dhe e lidhi atë me një karakter letrar. “Me Chirac, Franca humbi një hero nga Aleksandër Dumas: një njeri tërheqës, luftëtar dhe më i thellë sesa donte të shfaqej”.
Ferrand tha: “Populli francez humbi një republikan të palodhur, vizionar, I kujdesshëm për debatet e mëdha të kohës së tij. Jacques Chirac është pjesë e historisë së Francës. Një Francë në imazhin e tij: me shpirt, komplekse, shpesh mbushur me kontradikta, gjithmonë e drejtuar nga një pasion i palodhur republican”.
Politikani i të Gjelbërve francezë David Cormand tha se Chirac refuzoi çdo lidhje me të djathtën ekstreme, një kritikë sesi liderët e mëvonshëm të së djathtës qendrore u rritën gjithnjë e më shumë ndryshe nga votuesit ekstremistë të djathtë.
Në vitin 2002 Chirac u rizgjodh president me 82 përqind të votave pasi Fronti Nacional i Jean Marie le Pen shokoi vendin duke shkuar në raundin e fundit. Chirac fitoi sepse shumë nga elektrati i majtë votoi për të në mënyrë që të stoponte liderët ekstremistë të djathtë. E majta më vonë u ankua se Chirac nuk e rregulloi politikën e tij që të merrte në konsideratë edhe votën e majtë. Cormand e kosideroi Chirac “Golistin e fundit”.
Ish-presidenti socialist Francois Hollande e konsideroi Chirac një “luftëtar” që “dinte të krijonte një link të vërtetë me francezët”.
Kryebashkiakja socialiste e Parisit, Anne Hidalgo tha se qyteti është pikëlluar. Presidenti i Komisionit Evropian dhe ish-kryeministri i Luksemburgut Jean Claude Juncker ishte “i pikëlluar” kur mësoi për vdekjen e Shirak tha një zëdhënës duke shtuar se Europa po humbte një burrë të madh shteti.
Dy herë i zgjedhur kreu i shtetit në 1995 dhe 2002, 12 vitet e tij në Pallatin Elysee e ktheu atë në presidentin më jetëgjatë në detyrë të pasluftës, pas paraardhësit të tij socialist Francois Mitterrand, me një nga karrierat më të gjata politike në Europë.
Në arenën ndërkombëtare, Chirac do të kujtohet me zemërimin e tij me SHBA për opozitën e tij publike për luftën në Irak në 2003. Ky qëndrim që e pa Francën t’i kthente shpinën dy aleatëve SHBA-së dhe Britanisë së MAdhe, mori aprovimin e 90% të francezëve.
Tony Blair që ishte i zemëruar me Chirac në kohën e luftës në Irak, e kujtoi atë të enjten si një figurë kulmore në politikën franceze dhe evropiane për shumë dekada.
Vladimir Putin foli me lavdërime të mëdha për Shirak, si një “burrë shteti i zgjuar dhe largpamës” dhe nënvizoi intelektilin e tij dhe njohuritë e gjera, tha Kremlini.
Angela Merkel tha se ishte një partner i mirëkuptueshëm dhe një mik për të gjithë gjermanët.
Gjatë jetës Chirac u atakua nga e majta franceze për dështimin për të adresuar ndarjet e thella sociale, papunësinë dhe borxhet por u përshëndet për pajtimin e kombit me historinë e tij duke njohur që Franca si një e tërë ishte përgjegjëse për dorëzimin e 76 mijë cifutëve te kampet e vdekjes naziste gjatë Luftës së Dytë Botërore.
I konsideruar si “erëtregues” për lëvizjen e shpeshtë të ideve politike, është parë si një mjeshtër I fushatave elektorale dhe takimeve dorë me dorë. Ishte një konservator me instikt por me një qasje që shkonte përtej të djathtës. Chirac shërbeu gjithashtu dy herë si kryeministër në 1974-76 dhe 1986-88 dhe si kryebashkiak i Parisit nga 1977 deri 1995.
Ishte në kohën e tij në drejtimin e kryeqytetit francez që rezultoi, njëherë që ai humbi imunitetin presidencial, pas një akuze për shpërdorim të fondeve publike. Kur ai la zyrën, u bë i pari ish-president francez i akuzuar për një krim – duke marrë edhe një dënim me burg pasi rezultoi fajtor për përdorimin e fondeve publike si kryebashkiak i Parisit për të financuar ilegalisht aktivitetin e partisë së djathtë që drejtonte.
Chirac u pa shumë rrallë në publik në vitet e fundit dhe kishte kohë që dihej se po vuante nga një sëmundje e gjatë.
g.kosovari
