Nga Skënder Minxhozi/
Ministri i ekonomisë ka dalë sot me një deklaratë publike, e cila në cilindo vend tjetër të kontinentit ku ndodhemi, do të ishte pasur efektin e një tërmeti të vogël në bursa dhe në skenën politike. Sipas Arben Ahmetajt, një e treta e biznesit në vend kryen evazion fiskal, pra i shmanget taskave. Ky është elementi eksploziv i deklaratës së ministrit, përtej pjesës tjetër propogandistike, e cila ja faturonte kusuret qeverisjes paraardhëse (paçka se dy vjet larg zgjedhjeve të fundit, kjo është një tezë tashmë e papërdorshme). Përballë këtij realiteti, Ahmetaj lajmëroi se në shtator do të nisë një fushatë “e ngjashme me mbledhjen e faturave të energjisë elektrike”, për të goditur evazorët.
Deri këtu ndodhemi brenda një logjike tërësisht shqiptare. Një situatë emergjente qeverisjeje, një zyrtar i lartë që njofton aksionin e rradhës për të ekuilibruar financat (na kaloi jeta duke parë qeverisje me fushata dhe aksione), si dhe një masë e madhe gri e opinionit publik që përtyp në apati të plotë kërcënimin e rradhës ndaj shkelësve e hajdutëve, që vjen nga katet e larta të shtetit.
Problemi është pak më i gjerë dhe më i koklavitur se kaq. Nëse del sot në një njërën nga rrugët e Tiranës, le të themi “Myslym Shyri”, do të gjesh pa më të voglin sforcim njësi tregëtare që nuk e japin fare kuponin tatimor. E konsiderojnë prej vitesh një detaj të parëndesishëm ndërkohë që kasat fiskale i ka zënë një shtresë e trashë pluhuri prej kohësh që s’mbahen mend.
E njëjta gjendje është në shumë pika të tjera të Tiranës. E nëse ky është niveli i respektit dhe frikës për të respektuar kuponin e famshëm, mund të imagjinojmë lehtë se çfarë ndodh me taksat dhe detyrimet e tjera që duhet të mbledhë pushteti qëndror dhe ai lokal. Shqipëria vazhdon të vegjetojë në informalitet masiv dhe shkelje të ligjit. Ditë dhe natë. E pranon edhe ministri Ahmetaj, ashtu siç e kanë pranuar edhe qeveritë e shkuara para tij.
Po përse kemi ende në vitin 2015, një situatë kaq të vështirë në imponimin e ligjeve dhe të rregullave? Si ka mundësi që një e treta e biznesit shqiptar të evadojë ende taksat? Ku është dënimi me forcën e ligjit, ku janë institucionet, gjykatat, shteti në tërësi? Sepse këto pyetje përmbledhin në fakt shumë më tepër sesa hiletë dhe mashtrimet e një firme me faturat. Ato përmbledhin diçka shumë të madhe, që lidhet me shpresën (ose më saktë mungesën e saj), që detyron më pas mijëra shqiptarë që të ikin drejt kampesh e qendrash refugjatësh, me kalamaj e pleq nga pas. Vetëm e vetëm që të shpëtojnë nga ky vend “që nuk bëhet”.
Në të hyrë të fushatës, kryeministri deklaroi se do të niste një aksion kombëtar për dënimin e pikave të karburantit që shesin naftë dhe benzinë jashtë parametrave teknikë. Çfarë ka ndodhur? Ne si media kemi botuar plot lista kompanish krejt të panjohura, që janë dënuar për karbuantin e trukuar që shisnin. Asnjë kompani e madhe, nga ato që luajnë shifrat e tregjeve, nuk figuron ende në defterin e të dënuarve, ndërkohë që zor të gjesh shqiptarë që të besojnë se mashtruesit e vegjël të naftës janë problemi që kemi sot me karburantin.
Nga ana tjetër, shqiptarët e kanë gjithashtu të vështirë të besojnë dhe të kuptojnë, që një litër naftë të jetë kaq e kripur në Pogradec dhe të jetë kaq e lirë, pak qindra metra më tutje, sapo kalon Qafë-Thanën.
Deklarata e ministrit Ahmetaj për evazionin masiv është prova se shteti e ka zbutur dorën ndaj dënimit të krimit ekonomik e financiar. I cili është një gangrenë edhe më e madhe se krimi që vret me armë zjarri dhe tritol.
