Pas sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023, Benjamin Netanyahu premtoi një “fitore totale” në konfliktin që pasoi. Por më shumë se dy vjet më vonë, armiqtë e Izraelit, ndonëse të dobësuar vazhdojnë të qëndrojnë.
Hamas dhe militantët e tij ende kontrollojnë gjysmën e Gazës. Hizbollah, i cili sipas Netanyahu ishte “shkatërruar” në 2024, vazhdon të lëshojë raketa nga Libani drejt veriut të Izraelit. Dhe më pak se një vit pasi shpalli një “fitore historike” ndaj Iranit, Izraeli dhe SHBA-ja janë sërish në luftë me republikën islamike.
“Nuk ka më mbajtje nën kontroll të kërcënimeve”, tha Netanyahu në një fjalim për oficerët e sapodiplomuar të ushtrisë. “As ideja e një ‘ville në xhungël’, ku fshihesh nga grabitqarët pas murit. E kundërta, nëse nuk shkon në xhungël, xhungla vjen tek ti.”
Në këtë vizion, që disa analistë e quajnë një “doktrinë në zhvillim të Netanyahu-t”, Izraeli duhet të nisë luftë “parandaluese” ndaj çdo kërcënimi të perceptuar; të zgjerojë territor nga fqinjët për të krijuar “zona buffer” mes armiqve dhe qytetarëve; dhe të mbajë forcë të vazhdueshme si garant i vetëm i sigurisë.
Michael Milshtein, ish-oficer i inteligjencës ushtarake dhe tani profesor në Universitetin e Tel Avivit, e konsideron këtë qasje si “një doktrinë kombëtare pas-traumatike”, e formuar instinktivisht pas sulmit të 7 tetorit, por pa studime të thella strategjike.
Kritikët theksojnë mungesën e iniciativave diplomatike që mund të sjellin një zgjidhje rajonale të qëndrueshme dhe paralajmërojnë rrezikun për reputacionin ndërkombëtar të Izraelit nga ndezja e një konflikti pas tjetrit, pa marrë parasysh koston njerëzore për palën tjetër.
Sipas Milshtein, qëndrimi i Netanyahu dhe mbështetësve të tij mund të përmblidhet: Ne nuk i besojmë arabëve dhe besojmë vetëm tek forca dhe toka.
Konflikte të shumta, pa fund të dukshëm
Lufta e fundit e SHBA-ve dhe Izraelit kundër Iranit ka përshkallëzuar tensionet në Lindjen e Mesme dhe ka shkaktuar tronditje në ekonominë globale. Megjithatë, përdorimi i forcës kundër kërcënimeve potenciale nuk është i ri për kryeministrat izraelitë: Menachem Begin bombardoi reaktorin bërthamor irakian në 1981, ndërsa Ehud Olmert bëri të njëjtën gjë kundër reaktorit sirian në 2007.
Megjithëse Netanyahu njihet për qëndrimin e tij të ashpër ndaj Iranit dhe palestinezëve dhe ka reputacionin e “Z. Siguri”, gjatë tre dekadave në pushtet ai konsiderohej më i kujdesshëm ndaj konfliktit të hapur. Kjo ndryshoi pas sulmit të Hamasit më 7 tetor dita më vdekjeprurëse për hebrenjtë që nga Holokausti. Dennis Ross, ish-diplomat i lartë amerikan dhe njohës i Netanyahu-t që nga 1989, thotë se “kujdesi duket se ka zhdukur.”
“Çdo kryeministër izraelit ka mësuar se nuk mund të blini ‘qetësi’, duhet të nxisni rrethin e betejave për të parandaluar kërcënimet”, tha një ish-zyrtar izraelit. Ndryshe nga luftërat e mëparshme, konfliktet e tanishme nuk kanë fund të dukshëm. Ndërsa David Ben Gurion ndërtoi doktrinën e sigurisë kombëtare mbi fushata të shkurtra dhe vendimtare, Izraeli po lufton prej dy e gjysmë vjetësh, lufta më e gjatë në historinë e tij.
Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (IDF) po zhvillojnë një luftë ajrore kundër Iranit, zgjerojnë ofensivën tokësore në Liban dhe mbajnë ende gjysmën e Gazës, si dhe pjesë të jugperëndimit të Sirisë. Forca shtesë janë dislokuar në Bregun Perëndimor të okupuar, ndërsa rebelët Houthi në Jemen kanë rifilluar sulmet me raketa.
Netanyahu dhe ministrat e tij synojnë të krijojnë një “zonë të gjerë sigurie” në jug të Libanit dhe të mbajnë zona buffer në Gaza dhe Siri, një plan që analistët dhe ish-zyrtarët e konsiderojnë “jo të qëndrueshëm” për shkak të kapaciteteve aktuale ushtarake.
IDF ka paralajmëruar se ka nevojë për rreth 15 mijë trupa shtesë, gjysma e tyre forca tokësore, për të mbajtur situatën nën kontroll.
Mbështetje popullore dhe krtika
Lufta kundër Iranit ka mbështetje të lartë, me 78% të hebrenjve izraelitë që e përkrahin vazhdimin e saj sipas një sondazhi të Israel Democracy Institute. Por disa kundërshtarë politikë e shohin qëndrimin e përhershëm në gjendje lufte si një mjet politik për kryeministrin, sidomos para zgjedhjeve të ardhshme.
Mungesa e rezultateve konkrete ka shkaktuar zemërim tek publiku, sidomos kur krahasohet me premtimet e Netanyahu-t për shkatërrimin e Hizbollah dhe Hamasit, ose me fitoret e shpallura ndaj Iranit. Shumë banorë të veriut të Izraelit kërkojnë veprime më të ashpra në Liban për të ndalur raketat e Hizbollah.
Pavarësisht kritikave, Netanyahu dhe mbështetësit e tij insistojnë se strategjia ushtarake po ecën sipas planit, duke deklaruar se luftërat e fundit “kanë ndryshuar fytyrën e Lindjes së Mesme” dhe kanë garantuar ekzistencën e Izraelit.
Analistët vënë në dukje se paaftësia për të shndërruar arritjet operacionale të IDF-së në një fitore strategjike ose një zgjidhje diplomatike të qëndrueshme është dështimi kryesor i Netanyahu-t.
“Doktrina? Kjo është tepër e butë si term”, thotë një ish-zyrtar. “Ku ka një problem, ai dërgon ushtrinë, pa marrë parasysh pasojat afatgjata.”
Një tjetër problem i mundshëm është rreziku për marrëdhëniet strategjike me SHBA, ku opinion publik dhe mbështetja për Izraelin ka rënë edhe para nisjes së luftës së re ndaj Iranit.
Megjithatë, Netanyahu duket i vendosur. Ai beson se, nëse lufton mjaftueshëm gjatë, Irani do të shkatërrohet ushtarakisht, rrëzohet ose detyrohet të negociojë kapitullimin. “Ata ose do të dorëzohen, ose do të mbeten me shkopinj e gurë”, thotë një zyrtar rajonal.
