Nga Skënder Minxhozi/
Zakonisht epiteti “i bardhë”, kur flitet për fenomenet që përfshijnë shtetin dhe institucionet, ka kuptimin “pa dhunë, pa armë”. Thuhet për shembull “një grusht shteti i bardhë” (të tillë kanë nisur ta quajnë p.sh hetimin e Llallës për krerët e rendit, disa nga të majtët e sotëm).
Ajo që po ndodh këto orë me reformën në drejtësi, të kujton, në të tjera terma dhe rrethana, një verë të nxehtë e të largët të vitit 1996, kur presidenti i asaj kohe Sali Berisha i mbyllte derën nënsekretarit amerikan të shtetit Timoti Uorth. Vetëm se në ndryshim nga ajo kohë, kur opozita rrihej në mes të Tiranës dhe kur një vit më pas, në 1997, Shqipëria hynte në kaos total, sot kemi një “1996 të bardhë”. Pra pa tanke në bulevard. Por me një shkallë të ngjashme armiqësie mes PD dhe amerikanëve.
Në verën e atij 1996, fillonte kriza mes presidentit Berisha dhe SHBA, për shkak të kritikave të forta të Uashingtonit për zgjedhjet e 26 majit. Të cilat kanë hyrë në histori si zgjedhjet më të kontestuara të pluralizmit shqiptar.
Historia përsëritet në forma të ndryshme, ama përsëritet. Në këto orë ambasada amerikane ka shpërndarë një njoftim shtypi ku sqaron e zeza në të bardhë, se cilën palë politike konsideron si shkaktaren e kolapsit ku ka hyrë reforma më e sponsorizuar prej SHBA dhe europianëve në 25 vite demokraci në vendin tonë – reforma në drejtësi. Deklarata amerikane, ashtu si edhe ajo e Bashkimit Europian, përmbajnë tre elemente, të cilat hedhin të gjitha dritë mbi atë që është pozicioni zyrtar i Perëndimit në raport me reformën, në orët delikate kur drafti duhet të marrë rrugën drejt sallës së votimit.
Elementi i parë ka të bëjë me atë që amerikanët e konsiderojnë si “fleksibiliteti i qeverisë”. Një përcaktim që duket se e drejton vëmendjen tek fakti që maxhoranca erdhi në pozitën e pranimit të votimit me dy të tretat e kandidaturave të sistemit të drejtësisë. Një ndryshim drastik ky, krahasuar me zgjedhjen me shumicë të thjeshtë të të gjithë krerëve të drejtësisë shqiptare në këto 25 vjet.
Elementi i dytë i deklaratës flet për rolin e munguar të opozitës në proces. Sepse mesa duket, për SHBA dhe BE është e pakuptueshme që njëra palë të pranojë votimin me një shumicë e cila nuk i akordohet as zgjedhjes së kreut të shtetit, ndërkohë që pala tjetër të përmbysë tryezën e negociatave. Dalja hapur kundër opozitës e qeverisë amerikane, shënon në fakt marrjen e një vendimi të qartë në Uashington, në lidhje me korsinë ku duhet të ecë reforma në drejtësi. E cila për amerikanët është një gur i palëvizshëm themeli, në rrugën e Shqipërisë drejt normalitetit.
Elementi i tretë është ndoshta edhe më delikati. Ambasada amerikane i kërkon deputetëve të parlamentit shqiptar (nënkupto parlamentarëve të opozitës, në rastin konkret), që të gjykojnë individualisht në votimin e draftit aktual. Që do të thotë, as më shumë as më pak, por një thirrje publike për të shpërfillur qëndrimin zyrtar të PD në momentin e votimit.
Ky zhvillim përbën një etapë të re të procesit të votimit të reformës në drejtësi. Me këtë dalje publike të ndërkombëtarëve, të gjitha opsionet janë të hapura. Megjithëse reagimi i PD, duke publikuar komunikimin konfidencial me ndërkombëtarët, mund ta ngurtësojë Bashën dhe Berishën në pozicionin e tyre mohues ndaj draftit të reformës. Gjithsesi, ka ende kohë që të ketë një ndërmjetësim të ri dhe një zgjidhje të dakordësuar. Sepse përtej krahasimit simbolik me vitin e largët 1996, sot gjithçka ka ndryshuar në këtë vend. Për mirë, natyrisht.
