Nga Enver Robelli
I.
Ka rënë borë. Ka rënë borë. Ka rënë borë. Të gjithë e shohin – dhe të gjithë e shohin veten të thirrur që këtë lajm t’ia japin botës. Kjo është lehtë. Përmes mediave sociale. Borë. Borë në natyrë dhe borë në zemrat tona, por edhe ngrohtësi. Një ngrohtësi tjetër, larg asaj ngrohtësie, madje vape që deri para pak ditësh na prezantohej me fotografi. «Hej, jemi në shtator dhe ne po notojmë në plazhet e jugut të Shqipërisë». Me këso rrëfimesh njerëzit argëtonin publikun deri para pak ditësh. Sot paskësh rënë borë në Kosovë dhe gjetiu në viset e Ilirisë, siç do të shkruante Ali Podrimja.
II.
«Bora e merr ngrohtësisht në krah tërë zhurmën, ajo ndërton një shtëpi, ku gjithçka ecën qetësisht», shkruan shkrimtari zviceran Robert Walser. Për një çast bora, kurdo që bie, mbulon zhurmën e kohës. Andaj është aq e ngrohtë. Mbulon zhurmën e debateve të kota, mbulon llafet e zgjedhjeve lokale, vendimet qeveritare, i hedh përmbi një shtresë sheqeri izolimit, ndihmon të harrojmë vizat, integrimet europiane, Serbinë, hashashin e Lazaratit, kandidatët për asambletë komunale anekënd Kosovës, kandidatët për kryetarë komunash, kryetarët e komunave që duan të sundojnë më tutje dhe për të na treguar sa shumë kujdesen për miletin pak ditë para zgjedhjeve lokale fillojnë të shtrojnë asfalt apo të vendosin ndonjë poç elektrik, të dëlirin parqet e pakta, të prezantojnë projekte gjigante, të cilat nuk do të realizohen kurrë. Fushatë!
III.
Në romanin «Bora» të shkrimtarit Orhan Pamuk protagonisti Ka, një poet, kthehet nga Gjermania në qytetin anadollak Kars me një mision: të hetojë vetëvrasjet enigmatike të grave për shkak të ndalimit të shamive në Universitet. Në Kars mbretëron luftë. Jo luftë me armë, por luftë vlerash. Islamistët kundër modernistëve. Gratë konservatore në luftë civile për shamitë e tyre. Një vend duke u ballafaquar mes traditës dhe epokës bashkëkohore. Zoti Ka mbetet i izoluar për tri ditë për shkak të borës që bie pandërprerë. Por, bora e ndryshon, e zbut ambientin. Dhe romani ndërtohet me fjali të lehta si fjolla të borës. Ka, poet që jeton në ekzilin gjerman, arrin ta zbulojë sekretin e ekzistencës së tij në një fjollë dëbore. Një përrallë moderne.
IV.
Që të mos largohemi nga Turqia letrare. Azis Nesini, autor i dëgjuar, ka një tregim («Plaku prej bore»), në të cilin këtë reshje atmosferike e lartëson në simbol të sheqerit, bukës, miellit. Fillon kështu: «Ishte dita e fundit e vitit. Bёnte shumё ftohtё. Pas njё jave shkollat do tё mbylleshin. Atё ditё Mehmeti nuk kishte shkuar nё shkollё. Babai i Mehmetit ishte i sёmurё nё spital. Nёna dhe motra e madhe punonin nё njё fabrikё. Pёrveç tё dielёs, ditёve tjera nё shtёpi nuk kishte njeri. Atё ditё Mehmeti ishte vetёm. I heshtur, ai sodiste nga dritarja borёn e butё qё binte. Mehmeti, nuk e kishte ndezur sobёn, ndaj ndiente tё ftohtё. Kishte edhe uri, po pёrtonte tё shkonte pёr tё ngrёnё diçka nё kuzhinёn pa zjarr. Mehmeti ishte njё fёmijё qё thurrte shumё ёndrra. Ç’do tё bёhej sikur nga qielli, nё vend tё borёs tё binte miell!? Bora binte ashtu si pluhur sheqeri. Çfarё do tё bёhej sikur nё vend tё borёs tё binte sheqer? Sikur nё vend tё borёs tё binte miell, tё varfёrit do ta mblidhnin miellin dhe kishin pёr ta bёrё bukё. Sikur nё vend tё borёs tё binte sheqer? Sikur nё vend tё borёs tё binte sheqer, tё varfёrit do ta mblidhnin sheqerin dhe do ta bёnin ёmbёlsira, pasta. Por ç’kishin pёr tё bёrё atёherё shitёsit e miellit, mullisët, furrtarёt, sheqerxhinjtё, pastiçierёt?»
V.
Ka rënë borë. Ka rënë borë. Ka rënë borë. Andaj thurni ëndrra. «Dua tё dal maj malit, tё shoh gjithё Arbёrinё, / vёllezёrit shqiptarё, qё venё nё pun’e vinё, / burrat trima me besё dhe shpirtmir’e punёtorё, / dhe fushatё gjithё lule e maletё me dёborё». (Naim Frashëri).
