Sociologu kanadez John Alan Lee shkroi për teorinë e tij mbi dashurinë në vitet ‘70. Në librin e tij të quajtur “Ngjyrat e dashurisë”, Lee i ndan llojet e dashurie në kategori dhe i emëron me terma grekë dhe latinë që përdoren për dashurinë: tre primare dhe tre dytësore. Këto të fundit janë kombinimet rezultante të tipareve parësore. Karakteristikat kryesore thuhet se janë stili juaj i dashurisë, ndërsa tiparet dytësore pasqyrojnë mënyrën se si veproni në lidhje me ndjenjat tuaja. Ashtu si një rreth ngjyrash ka ngjyrat kryesore dhe dytësore, këto stile kombinohen për të krijuar nuanca të reja të marrëdhënieve emocionale.
1. Eros : Romanca, e Kuqja
Ky stil dashurie është ai që portretizohet më së shumti në filmat e Hollivudit. E njohur edhe si “dashuri me shikim të parë”, ajo bazohet në “kimi” dhe një tërheqje të fortë fizike dhe/ose emocionale.
Sipas psikologut John Lee, ky është stili erotik dhe romantik i dashurisë. Është një dashuri intensive, e formuar nga kimia fizike, intensiteti, instinkti dhe epshi. Tiparet që i bashkëngjiten një marrëdhënieje të fortë me një lidhje me Erosin janë marrës të rrezikut të dashurisë, lidhje të forta fizike dhe emocionale me tjetrin dhe një dëshirë për të qenë ekskluziv, por jo kontrollues ose posedues. Sipas teorisë së John Alan Lee, kjo tipologji tërheq vëmendjen për një arsye të thjeshtë. Takimet seksuale, pa asnjë lloj komponenti emocional, jo gjithmonë krijojnë një marrëdhënie të qëndrueshme. Këto lloj lojërash seksuale të bazuara në tërheqje fizike të papritur mund të jenë të kënaqshme për të dyja palët në një afat të shkurtër. Në terma afatgjatë, këto lidhje mund të çojnë në zhgënjim ose thjesht përfundojnë kur vjen një partner tjetër seksual.
2. Ludos : Loja, Bluja
Ky stil përdoret nga ata që e shohin dashurinë si lojë dhe duan të “fitojnë” sa më shumë partnerë. Fokusi është të argëtohen në këtë moment dhe për këtë arsye marrëdhëniet e këtij lloji priren të jenë shumë të shkurtra.
Të kesh një marrdhënie ludike është si një argëtim fëminor: plot të qeshura, sjellje flirtuese e pa një lidhje serioze.
Qëllimi përfundimtar është të fitosh personin dhe të përfitosh disa përfitime : emocionale, seksuale etj. Për të arritur qëllimet e tyre, këta njerëz nuk do të hezitojnë të joshin, mashtrojnë dhe manipulojnë. Nuk u pëlqen të angazhohen dhe marrëdhëniet e tyre karakterizohen nga distanca emocionale.
3. Storge (STORE-gaye) Miqësia, e Verdha
Ky stil dashurie rritet ngadalë nga miqësia dhe bazohet më shumë në interesa të ngjashme dhe një përkushtim ndaj njëri-tjetrit sesa në pasion. Njerëzit me këtë stil dashurie priren të pyesin veten nëse familja dhe miqtë e tyre do t’i pëlqejnë partnerët e tyre. U intereson stabiliteti financiar dhe emocional që mund t’ju sigurojë një partner i mundshëm.
Storge është dashuria e natyrshme mes anëtarëve të familjes, si “të përkëdhelësh të afërmit, veçanërisht prindërit ose fëmijët. Storge mund të shihet si stabilitet dhe miqësi. Në një marrëdhënie, kjo lloj dashurie ndodh si një rrethanë e natyrshme e natyrave të ngjashme, pëlqimeve dhe mospëlqimeve dhe si një dashuri e përbashkët për të njëjtat kohëra të kaluara. Besimi dhe besnikëria janë themeli i kësaj marrëdhënieje, por meqenëse lidhja është kaq e veçantë, mund të ketë një prekje posesiviteti. Kjo është zakonisht një marrëdhënie që zhvillohet pasi janë miq për shumë vite…kur miqtë bëhen të dashuruar dhe partnerë.
4. Pragma: Prakticitet, Ludos + Storge: Jeshilja
Ky stil dashurie është shumë praktik dhe realist. Njerëzit që preferojnë këtë stil i qasen marrëdhënies së tyre në një mënyrë “të ngjashme me biznesin” dhe kërkojnë partnerë me të cilët mund të ndajnë qëllime të përbashkëta duke u qeverisur nga vendime logjike të nevojave kundrejt pasionit, emocionit dhe impulsivitetit. Të mirat dhe të këqijat e marrëdhënies maten, peshohen dhe lidhja bazohet në nocionin e tyre të paramenduar për partnerin e tyre ideal. Është një stil marrëdhëniesh i llogaritur.
5. Mania: Obsesion\ Eros + Ludos : Lejla
Ky stil zakonisht rrjedh nga vetëvlerësimi i ulët dhe nevoja për t’u dashur nga partneri. Dashamirët e këtij lloji zakonisht bëhen shumë posesiv, xhelozë, kontrollues e abuziv.
Termi nënkupton eufori, deluzione, të shënuara nga periudha të eksitimit të madh. Më shpesh sesa jo, kjo është një marrëdhënie e ndërvarur, ku nevoja dhe obsesioni mund të shihen lehtësisht si pasion dhe dashuri intensive. Mund të kalojë ekstreme midis vërtet posesive dhe më pas shumë të largëta. Intimiteti seksual kënaqet minimalisht.
6. Agape : Vetëmohimi /Eros + Storge Portokallia
Në këtë stil dashurie, individi është i gatshëm të sakrifikojë gjithçka për partnerin e tij.
John Alan Lee besonte se ky ishte lloji i dashurisë që i bën njerëzit më të lumtur. Kjo lloj dashurie di të japë dhe marrë. Njerëzit që e duan këtë mënyrë janë gjithashtu të fokusuar në nevojat e partnerit të tyre. Ata ofrojnë dashurinë e tyre pa kushte, angazhohen të kujdesen për tjetrin dhe kujdesen për veten e tyre. Ata punojnë në një lidhje të shëndetshme të bazuar në kënaqësinë dhe harmoninë.
Vlen të përmendet se këto gjashtë nëntipe shfaqen në shkallë të ndryshme në çdo marrëdhënie. E rëndësishme është të jeni të vetëdijshëm se çfarë lloji është më i pranishëm tek ju apo tek partneri juaj. Nëse është një arketip pozitiv, mund të punoni për ta mbajtur atë në atë mënyrë. Nëse është një stil negativ, përpiquni të punoni për të ndryshuar atë.
“Shpjegimi im i dashurisë që kam për Të është njësoj si shpjegimi i ngjyrave tek i verbri”.
Përgatiti Rudina Koromani, Psikologe Klinike
