Nga Hisen Berisha
Në një moment kur rendi ndërkombëtar po sfidohet nga kriza të shumta dhe përplasje të hapura gjeopolitike, diskutimet e fundit në Këshillin e Sigurimit të OKB-së konfirmuan se çështje të ndryshme, nga Kosova te Ukraina dhe Lindja e Mesme, nuk trajtohen në vakum, por si pjesë e një arkitekture globale ku interesat shpesh mbizotërojnë mbi parimet.
Seanca për Kosovën dëshmoi edhe një herë se statusi dhe subjektiviteti ndërkombëtar i saj vazhdojnë të jenë pjesë e një përplasjeje narrativesh. Nga njëra anë qëndrojnë shtetet që e njohin dhe e mbështesin realitetin e Kosovës si shtet i pavarur dhe sovran; nga ana tjetër, aktorë që për arsye të qarta gjeopolitike përpiqen ta relativizojnë këtë realitet. Kjo nuk është e re. Ajo që mbetet shqetësuese është fakti se Kosova shpesh paraqitet në këtë forum më shumë si objekt diskutimi sesa si subjekt aktiv që imponon narrativën e vet. Problemi nuk qëndron te mungesa e argumenteve – ato janë të qarta dhe të forta – por te mungesa e një strategjie të qëndrueshme dhe të koordinuar shtetërore që i artikulon këto argumente në mënyrë proaktive dhe të vazhdueshme.
Në këtë kontekst, bëhet e qartë se diplomacia e Kosovës nuk mund të mbetet reaktive. Ajo duhet të kalojë në një fazë të re, ku prezenca në forume ndërkombëtare nuk shërben vetëm për të kundërshtuar deklaratat e të tjerëve, por për të ndërtuar dhe konsoliduar pozicionin ndërkombëtar të vendit. Çdo seancë në Këshillin e Sigurimit është një mundësi për ta forcuar këtë pozicion – por vetëm nëse ekziston një vizion i qartë dhe një koordinim institucional që sot, për fat të keq, shpesh mungon.
Diskutimet për luftën në Ukrainë e thelluan edhe më tej këtë panoramë. Ato nuk janë thjesht debat për një konflikt të izoluar, por për vetë rregullat e lojës në sistemin ndërkombëtar. Parimi i sovranitetit dhe integritetit territorial është vënë në provë, dhe mënyra se si trajtohet ky konflikt krijon precedentë të drejtpërdrejtë për raste të tjera, përfshirë edhe Kosovën. Pikërisht këtu shfaqet paradoksi i disa qëndrimeve ndërkombëtare: dënohet agresioni në një rast, ndërsa në një tjetër tolerohen apo relativizohen narrativa që bien ndesh me të njëjtat parime. Për Kosovën, kjo nënkupton nevojën për një angazhim shumë më të madh diplomatik, në mënyrë që të shmanget çdo ekuivalencë e rrezikshme politike apo juridike.
Në anën tjetër, diskutimet për Lindjen e Mesme treguan qartë kufizimet e sistemit ndërkombëtar në menaxhimin e krizave komplekse. Bllokimet politike brenda Këshillit të Sigurimit, të diktuara nga interesat e fuqive të mëdha, dëshmojnë se OKB-ja shpesh nuk arrin të prodhojë vendimmarrje efektive në momentet më kritike. Ky realitet duhet të lexohet me kujdes nga shtetet e vogla, përfshirë Kosovën. Mbështetja vetëm në mekanizmat formalë ndërkombëtarë nuk është e mjaftueshme; ajo duhet të plotësohet me ndërtimin e aleancave të forta strategjike dhe me një diplomaci aktive që e rrit peshën e vendit në raportet ndërkombëtare.
Edhe kur fokusi zhvendoset te Ballkani, narrativa mbetet kryesisht e njëjtë. Rajoni vazhdon të trajtohet si një hapësirë me potencial të lartë tensioni, ku stabiliteti shihet si i brishtë dhe i kushtëzuar. Kjo qasje, e cila shpesh i shërben aktorëve që synojnë ta mbajnë rajonin në një gjendje të kontrolluar pasigurie, kërkon një përgjigje të qartë nga vetë shtetet e rajonit. Për Kosovën, kjo do të thotë jo vetëm të sillet si faktor stabiliteti, por edhe ta artikulojë këtë rol në mënyrë më të fuqishme në arenën ndërkombëtare.
Në këtë sfond të ndërlikuar global, një gjë bëhet e qartë: në marrëdhëniet ndërkombëtare nuk mjafton të kesh të drejtë. Shtetet që arrijnë të mbrojnë dhe avancojnë interesat e tyre janë ato që kanë strategji, koordinim dhe vazhdimësi në veprim. Kosova ka legjitimitetin dhe argumentet në anën e saj, por pa një diplomaci të strukturuar dhe proaktive, këto avantazhe rrezikojnë të mbeten të pashfrytëzuara.
Prandaj, çdo debat në Këshillin e Sigurimit – qoftë për Kosovën, Ukrainën apo Lindjen e Mesme – duhet të shihet jo vetëm si një pasqyrë e realitetit ndërkombëtar, por edhe si një test për vetë aftësinë tonë për të vepruar si shtet. Dhe ky është një test që nuk fitohet me retorikë, por me vizion të qartë, organizim institucional dhe angazhim të vazhdueshëm diplomatik.
