Në vitin akademik 2024–2025 u diplomuan 82.640 nxënës e studentë, prej tyre 28.939 në arsimin e lartë; kurse në vitin 2025 universitetet kishin rreth 122.600 studentë. E ndërsa shifrat tregojnë vetëm se sa njerëz përfundojnë shkollën, vlera ekonomike që prodhon çdo nivel arsimimi nuk është simetrike me shifrat, por as me nivelet e ndryshme të arsimimit.
“Kemi mbyllur ato problematikat ë momentale afatshkurtra, por jo me një nuk e kemi punuar ose nuk kemi investuar për të vendosur ose për të zbatuar, për të jetësuar disa objektiva ose qëllime strategjike afatgjata që e modelonte ekonominë shqiptare ose Shqipërinë si një po themi prodhues i rëndësishëm i energjisë elektrike ose i korridoreve ë strategjike të transportit”, tha Prof. Elvin Meka.
Në një pikëpamje tjetër, atë të zhvillimit të aftësive në lidhje me produktivitetin në kushtet kur një orë pune vlen rreth 17,6 dollarë, Prof. Elvin Meka tërheq vëmendjen te një tjetër faktor.
“Vetë ky model ekonomik që ne kemi zgjedhur nuk mund të kërkohet dhe nuk mund të shërbejë si bazament për të ndërtuar një model akademik me vlerë të shtuar, pra cilësor, i krahasueshëm me vendet e tjera”, tha ai.
Në tregun e punës sipas të dhënave të tremujorit të parë 2026, paga mesatare bruto e specialistëve, pjesa më e madhe e të cilëve me arsim të lartë ishte rreth 116.074 lekë, dhe drejtuesit 136.213 lekë duke dalluar nga paga mesatare bruto në vend. Por sfidë mbetet raporti mes aftësive që prodhon sistemi arsimor dhe atyre që kërkon biznesi.
“Ky modeli ekonomik kushtëzon në anën tjetër këtë nivel shkolle dhe nga ana tjetër ky nivel shkolle pra nuk mund t’i kërkohet shkollës që të prodhojë cilësisht dije dhe aftësi kur këto dije dhe aftësi minimalisht nuk kërkohen nga tregu ose nuk ka treg që t’i aplikojë ose absorbojë më mirë këtë dije dhe inovacion”, tha ai.
Sfida ekonomike nuk është të prodhojmë më shumë diploma, por më shumë vlerë për çdo vit shkollimi, sugjerojnë raportet ndërkombëtare.
