“E bëjmë ndërsa raketat na fluturojnë mbi kokë”. Me këto fjalë Iryna Terekh përshkruan realitetin e punës së saj në krye të një prej kompanive më të rëndësishme të mbrojtjes në Ukrainë, duke prodhuar raketa, dronë dhe sisteme interceptimi në mes të luftës me Rusinë.
Terekh, ish-arkitekte dhe e mbijetuar e masakrës së Buchas, sot drejton kompaninë Fire Point, e cila është kthyer në një nga emrat më të diskutuar të industrisë ushtarake ukrainase.
Në selinë e kompanisë në Kiev, motoja “Quis nisi nos” – “Kush, nëse jo ne” – simbolizon përpjekjen për të ndërtuar kapacitete të reja ushtarake vendase. Produkti kryesor i kompanisë është raketa e lundrimit “Flamingo”, e cila sipas Terekh ka aftësi të godasë objektiva në distanca të gjata.
Një prej këtyre raketave raportohet se ka përshkuar rreth 1800 kilometra për të goditur një impiant të kompanisë ruse Avitek në Kirov, duke transportuar një kokë luftarake prej 1150 kilogramësh.
Terekh deklaron se kompania ka kapacitet për të prodhuar deri në 200 raketa në muaj, por ritmi i prodhimit varet nga kontratat dhe financimi. Sipas saj, nëse një pjesë e fondeve evropiane do të drejtohej për programin “Flamingo”, prodhimi mund të rritej ndjeshëm.
Ajo foli edhe për dronët FP-1 dhe FP-2, duke thënë se interesi ndërkombëtar është rritur, por prioriteti mbetet furnizimi i ushtrisë ukrainase.
“Një armë që nuk është testuar në kushte reale nuk ka kuptim. Fusha e betejës ukrainase është prova më e vështirë”, tha Terekh, duke shtuar se shumë kompani perëndimore tashmë po bashkëpunojnë me Ukrainën për kërkimin dhe zhvillimin e teknologjive ushtarake.
Duke folur për projektin evropian të mbrojtjes ajrore Freyja, ajo tha se synimi është krijimi i interceptorëve me kosto më të ulët sesa sistemet ekzistuese si Patriot missile system. Sipas saj, një interceptor i ri evropian duhet të kushtojë më pak se një milion dollarë, ndërsa një raketë Patriot mund të kushtojë disa milionë.
Terekh zbuloi gjithashtu se Ukraina po zhvillon një program të vetin balistik. Raketa FP-7 ndodhet në fazën e certifikimit, ndërsa FP-9 pritet të nisë testimet në vjeshtë.
E pyetur për kritikat dhe polemikat rreth kompanisë së saj, ajo u shpreh se vendimet politike u takojnë institucioneve shtetërore, por paralajmëroi se akuzat pa prova mund të dëmtojnë interesat e Ukrainës gjatë luftës.
Në moshën 36-vjeçare, Terekh thotë se nuk e kishte imagjinuar se do të drejtonte një kompani raketash. “Nuk ka rëndësi vetëm çfarë prodhon. Rëndësi ka arkitektura e sistemit”, u shpreh ajo.
