Nga Ben Andoni/
Në muajt e parë të pas viteve ’90, të gjithë ne mundoheshim të tregoheshim sesa larg kishim qenë nga Partia e Punës, organi politik, që menaxhonte gjithçka në jetën e vendit. Të vetmit, por jo pak, ata që kishin qenë anëtarë dhe përfitues, e justifikonin me mënyrën e vetme qenësinë si mbijetesë.
Në demokraci, u duk në fakt se kishte marrë fund një parregullsi logjike, por që do ngjallej fuqishëm si zgjedhje reale pas pak viteve. Që do të thotë se vendin e organizatave të Partisë së Punës, tani e zinin dhe e zenë ngado ato të PS-së, PD-së, LSI-së, PDIU-së e çfarëdolloj. Ato kanë të regjistruar gjithçka për ne dhe ‘dinë’ madje se edhe për kë do të votojmë. Që do të thotë se ne jemi të skeduar dhe të sigurt vetëm nëse jemi aty, pasi vetëm aty ke shanset më të mëdha të fitosh një vend pune. Të mbijetosh. Është e vërtetë se për rekrutime në masë ka kritere, që rezultojnë shpesh kinse dhe merren njerëz që kanë dy-tre diploma (?), porse gjithnjë pas me kleçkën (që s’thuhet në dokumente), të jenë anëtarë partie ose me rekomandim.
GAP në Kosovë ka bërë një vështrim interesant, teksa ka llogaritur se ishin 91.000 punonjës publikë (shtuar gjithnjë në vitet e fundit), që nëse i llogarit edhe në 70% e tyre, e shumëzohen në kohë zgjedhjesh për normalisht katër anëtarë të një familjeje, shifra kap 250 mijë votues, që do thotë fitore e sigurt për një formacion politik. Ky është mekanizmi fitues sot i LSI-së, PDIU-së, por edhe i partive të mëdha.
Shqipëria, këtë masë nëpunësish, e ka më të lartë dhe fryrja me nëpunësit civile është kaq e madhe, shtuar edhe me pagesat e zakonshme për një vend punë të dy njerëzve, që e bën gjithçka në vend të jetë e politizuar frikshëm.
Kjo ka bërë që të gjithë mos të kërkojnë alternativa ose konkurrencë punësimi por të mëtojnë të kapin një vend në administratë. Kjo bëhet me një teserë apo duke u zotuar për aksh parti. Ndërkohë ekonomia përballet me vështirësi të vazhdueshme dhe p.sh. ndërmarrjet, që punësojnë shumë njerëz përballen me krizën e likuiditeteve, mungesën e tregut dhe mbi të gjitha mungesën e investimeve. Kjo e fundit, si shkak, i përballjes me një administrate makute që të vonon, të vjedh dhe të shpërdoron. E sikur të mos mjaftojë kjo, megjithë fjalët e mira, qeveritë shqiptarë të pas ‘90, tejet të politizuara kanë bërë realisht jo vetëm pak, por pothuaj asgjë që aftësitë profesionale të punëtorëve shqiptarë të jenë të kërkueshme. Tregu i punës e ka të vështirë t’u ofrojë bizneseve lokale ose atyre të huaja me kërkesa të larta punëtorë të kualifikuar. “Kemi shumë vende pune, por që s’munden të përmbushen për shkak se shumica nuk kanë kualifikimin e duhur”, thoshte drejtori i Rinisë në Ministrinë e Çështjeve Sociale tek “JAVA”. Kjo mungesë reale ka bërë që vendi të jetë shumë pas dhe me vendet e tjera të Ballkanit sa i përket punësimit.
Dhe Shqipëria jonë që nuk është ndonjë treg i hapur mallrash, shërbimesh dhe punësimi, apo që ofron aftësi profesionale të ngjashme me ato të vendeve të tjera në botë, se përballon sfidën e punësimit. Pasi, në vend të zhvillimit, e vetmja rrugë ka mbetur administrata, ku nepotizmi dhe qasja ndaj grupit politik, është e vetmja mundësi mbijetese. Kjo e shpjegon që edhe të rinjtë 20-vjeçarë në vend të argëtimit mbushin radhët e partive. Kurse ata që filtrojnë dhe i bashkohen ushtrisë së nëpunësve partiakë kthehen sakaq në autokratë, apo pasqyrim të keq të kryetarit të vet dhe në ditët e votimit mbushës të radhëve në miting duke kaluar në ekstazë kur flet Njishi. Ndaj, Shqipëria edhe nga ky fakt, është peng i politikës, njësoj si 25 vite më parë.
