Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, pritet javën e ardhshme të ushtrojë presion mbi kompanitë europiane të industrisë së armatimeve për të rritur investimet dhe prodhimin, ndërsa aleanca synon të forcojë kapacitetet ushtarake të kontinentit dhe të zbusë qëndrimet e presidentit amerikan Donald Trump.
Rutte do të takohet në Bruksel me drejtues të lartë të grupeve të mëdha europiane të mbrojtjes, për t’i nxitur që të veprojnë shpejt dhe për të përgatitur terrenin për njoftime kyçe në samitin vjetor të NATO-s në Ankara në korrik, sipas burimeve të njohura me çështjen.
Para takimit, kompanive u është kërkuar të ndajnë informacione mbi investimet e mëdha dhe kapacitetin e tyre për të rritur prodhimin, me fokus të veçantë në fusha si mbrojtja ajrore dhe raketat me rreze të gjatë veprimi.
Rutte zhvillon rregullisht takime me drejtuesit e industrisë europiane të mbrojtjes, por mbledhja e një numri të madh kompanish në një takim të vetëm konsiderohet e pazakontë nga përfaqësues të industrisë. Mesazhi i tij mbi pritshmëritë e NATO-s tregon gjithashtu urgjencën brenda aleancës për të demonstruar zgjerim industrial në samitin e liderëve në Turqi.
Në takim pritet të marrin pjesë përfaqësues nga disa prej prodhuesve më të mëdhenj europianë të armëve, si Rheinmetall, Safran, Airbus, Saab, MBDA dhe Leonardo.
NATO kërkon që industria europiane e armëve të ndihmojë në përmbushjen e kërkesave të Trump për rritje të shpenzimeve të mbrojtjes, ndërsa aleanca përpiqet të adresojë pakënaqësinë e tij për mbështetjen ndaj luftës së tij kundër Iranit. Investimet synojnë gjithashtu të ulin varësinë e kontinentit nga SHBA, në një kohë kur po rriten shqetësimet për angazhimin amerikan në rajon.
Në samitin e vitit të kaluar në Hagë, anëtarët ranë dakord për kërkesën e Trump për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes në 5% të PBB-së. Fokusi i samitit në Ankara te marrëveshjet e armëve pritet të tregojë efektin e këtij vendimi dhe t’i japë Trump-it mundësi të marrë meritë për të, thanë zyrtarë të informuar mbi përgatitjet.
Rutte kërkon që kompanitë europiane të mbrojtjes të investojnë shpejt, pa pritur porosi të reja të mëdha nga qeveritë.
Në vitet e fundit, kompanitë e armëve dhe ministritë e mbrojtjes në Europë kanë pasur përplasje mbi shkaqet e mungesës së prodhimit ushtarak në kontinent. Kompanitë kanë kritikuar qeveritë se nuk kanë nënshkruar kontrata afatgjata furnizimi, ndërsa shtetet argumentojnë se industria nuk ka rritur mjaftueshëm shpejt kapacitetet e prodhimit.
Pavarësisht këtyre tensioneve, Rutte dëshiron gjithashtu të dëgjojë nga kompanitë mbi pengesat që po i ndalojnë të rrisin prodhimin për të përmbushur nevojat e NATO-s.
Ndërsa kompanitë europiane kanë bërë hapa për të adresuar mungesën e municioneve, mungesa e raketave me rreze të gjatë mbetet një nga problemet kryesore për vendet europiane.
Gjermania po përpiqet të blejë raketa amerikane Tomahawk për të forcuar mbrojtjen ndaj Rusisë, një proces që është bërë më urgjent pasi Pentagoni hoqi dorë nga planet për vendosjen e pajisjeve të veta. Në të njëjtën kohë, Europa po i kërkon industrisë vendase të përshpejtojë zhvillimin e alternativave.
Në fillim të majit, Pentagoni njoftoi tërheqjen e 5 mijë trupave nga Gjermania, mes një përplasjeje mes Trump dhe kancelarit Friedrich Merz për luftën në Iran. Ky konflikt ka çuar gjithashtu SHBA-të të shpenzojnë “vite” të tëra rezervash municionesh kritike.
Të dy zhvillimet janë cilësuar si “zgjime të reja” për Europën mbi nevojën për të rritur shpejt kapacitetet prodhuese dhe mbrojtëse.
Nëse aleatët europianë të NATO-s arrijnë objektivin e 5% të shpenzimeve, kjo do të përkthehej në një rritje të përbashkët prej rreth 1 trilion dollarësh në vit në shpenzimet e mbrojtjes deri në vitin 2035 krahasuar me vitin 2024.
Zyrtarët e NATO-s thonë se synojnë marrëveshje të qarta në fusha ku ushtritë europiane varen shumë nga SHBA-të: mbrojtja ajrore, raketat me rreze të gjatë dhe aftësitë e inteligjencës e mbikëqyrjes, përfshirë satelitët hapësinorë.
Disa kompani pritet të paraqesin plane për ndërtimin e fabrikave të reja, rritjen e personelit, sigurimin e lëndëve të para dhe forcimin e zinxhirëve të furnizimit, ndërsa do të diskutohet edhe ulja e varësisë nga komponentët kinezë dhe tajvanezë.
