Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) ka deklaruar zyrtarisht se nuk ekziston asnjë dispozitë ligjore për të pezulluar apo përjashtuar shtetet anëtare. Reagimi vjen pas rrjedhjes së një emaili të brendshëm të Pentagonit, ku sugjeroheshin masa ndëshkuese ndaj Spanjës dhe rishikim i mbështetjes diplomatike për Ishujt Falkland të Britanisë së Madhe, për shkak të qëndrimeve të tyre “ngurruese” në konfliktin me Iranin.
NATO: “Traktati nuk parashikon përjashtime”
Një zyrtar i lartë i NATO-s konfirmoi për mediat se traktati themelues i organizatës është i qartë në këtë pikë: nuk ka mekanizma për pezullimin e anëtarësimit. Ky sqarim synon të shuajë zërat për një përçarje të mundshme formale brenda aleancës më të madhe ushtarake në botë.
Nga ana tjetër, Pentagoni nuk i ka fshehur kritikat. Sekretarja e Shtypit, Kingsley Wilson, deklaroi se pavarësisht mbështetjes amerikane për dekada, aleatët “nuk ishin aty për ne” në momentin e nevojës. Wilson paralajmëroi se Departamenti i Luftës do t’i ofrojë Presidentit Trump opsione që aleatët të mos jenë më “tigra letre”, por të marrin përgjegjësitë e tyre.
Pika e nxehtë, bazat ushtarake dhe Ishujt Falkland
Tensioni lidhet kryesisht me të drejtat e aksesit dhe fluturimit (ABO). Spanja ka refuzuar prerazi të lejojë përdorimin e bazave të Rota-s dhe Morón-it për sulme ajrore ndaj Iranit, duke insistuar se çdo veprim duhet të jetë brenda kuadrit të së drejtës ndërkombëtare.
Në emailin e Pentagonit, si masë hakmarrëse, sugjerohej edhe rishikimi i qëndrimit të SHBA-së mbi sovranitetin e Ishujve Falkland (Malvinas), një pikë tejet e ndjeshme për Londrën. Kryeministri britanik Keir Starmer ka deklaruar se përfshirja në një bllokadë totale të Iranit nuk është në interesin e Mbretërisë së Bashkuar, ndonëse Londra ka lejuar përdorimin e bazave të saj për mbrojtjen e rrugëve detare.
“Ne nuk punojmë bazuar në email-e, por mbi dokumente dhe qëndrime zyrtare qeveritare,” deklaroi prerazi kryeministri spanjoll Pedro Sánchez, duke hedhur poshtë raportimet si spekulime komunikimesh të brendshme.
Evropa kërkon unitet
Reagimet nga kryeqytetet kryesore evropiane kanë qenë në mbështetje të kohezionit të aleancës.
Kryeministrja Giorgia Meloni bëri thirrje që aleatët të qëndrojnë të bashkuar, duke theksuar nevojën për të forcuar “shtyllën evropiane” të NATO-s që të plotësojë atë amerikane.
Një zëdhënës i qeverisë në Berlin deklaroi se anëtarësimi i Spanjës nuk është në dyshim dhe nuk ka asnjë arsye që kjo të ndryshojë.
Presioni i administratës Trump vjen pas sulmeve të fundshkurtit ndaj Iranit dhe bllokimit të Ngushticës së Hormuzit nga Teherani. Presidenti amerikan e ka cilësuar vazhdimisht NATO-n si një “rrugë me një kah”, ku SHBA-të mbrojnë të gjithë, por nuk marrin mbështetjen e mjaftueshme në këmbim. Megjithatë, përfaqësuesit ushtarakë sqaruan se memorandumi nuk sugjeron tërheqjen e SHBA-së nga aleanca apo mbylljen e bazave në Evropë, por synon një ripozicionim të fuqisë brenda strukturave drejtuese.
