Eduard Grishaj, i ftuar në emisionin “Kjo Javë” në News24 ka dhënë detaje sa i përket filmit “Pasaporta” dhe procesit të krijimtarisë.
Ai ka zbuluar se skenari është i lidhur me një histori familjare të tij, ndërsa shtoi se i është dashur të studiojë të gjithë strukturën dhe mënyrën e organizimit të grupeve që merreshin me trafikun e paligjshëm te emigrantëve, tematikë kjo rreth të cilës është edhe filmi.
Pjesë nga biseda në studio:
Nisida Tufa: Si ndjehet një regjisor që sapo ka nxjerrë filmin e tij të fundit?
Eduard Grishaj: Në të vërtetë duhet të ndihesha i lehtësuar,, por pas mbarimit të asaj pune kolosale vjen momenti që duhet të përballesh me publikun dhe presioni vijon dhe është akoma i madh. Tek premiera që kishte aq shumë njerëz, të duket vetja i vogël dhe duhet të mendosh nëse po e shohin filmin ashtu siç e ke parë edhe ti.
Nisida Tufa: Sallat ishin plot dhe feedback është marrë tashmë pak a shumë apo jo?
Eduard Grishaj: Unë së bashku me Arbanën e pamë nga shkallët filmin, sepse nuk kishte vend. I thashë Arbanës eja ta japim filmin edhe në Londër dhe atje do e shohësh filmin tamam,. Edhe atje përfunduam në shkallë, sepse interesi ishte shumë i madh. Emigrantët që janë larguar nga vendi e përjetojnë edhe më tepër sepse është diçka që e kanë kaluar.
Nisida Tufa: Si lindi tematika e filmit?
Eduard Grishaj: Ka lindur edhe nga zona ku kam vendlindjen, nëse shkon atje me gishtat e dorës numërohen të rinjtë që vijojnë të rrinë atje. Një i huaj pyeste dikush, ku ndjehen më mirë shqiptarët kur ikin jashtë vendit, në Kanada, SHBA apo Britani, u thash ata shqiptarë për të cilët është bërë filmi nuk e kanë problem fare se në cilin shtet shkojnë, mjafton të largohen dhe e quaj si detyrim morale dhe karshi vendit ku jam rritur dhe familjes time.
Familjarët e mi kanë udhëtuar me gomone, doja që të përfshija emigrantët në këtë film por ajo që më ka bërë më shumë përshtypje, është se kjo historia që më ka frymëzuar për filmin ka ndodhur vitet e fundit. Një i afërmi im më mori në telefon dhe më tha që ishte në Meksikë dhe me pasaportë false bashkë me një vajzë, me të ciline kishte bërë bashkë ai personi që kryente trafikun e qenieve njerëzore, sepse në këtë mënyrë nuk do të detektoheshin më lehtë nga autoritetet.
Këtu lindi e gjitha, sepse nuk doja që të bëja një histori të dhimbshme por një histori artistike, aktuale dhe që të ndërthurja edhe gjëra të bukura.
Doja të jepja edhe një mesazh, për gjithë të rinjtë, mendojnë se SHBA dhe Kanadaja janë parajsa, por e vërteta nuk është ashtu.
Kontaktova shumë emigrantë dhe mësova të gjithë historinë se si organizoheshin grupet kriminale, ku bën pasaportat, sa shiten, si ndërrohen në aeroporte pasaportat, e studiova të gjithë sistemit të emigracionit ilegal si funksiononte në Shqipëri, gjithçka në film është e bazuar në mënyrën se si realisht funksionon kjo gjë.
Nisida Tufa: Sa të vështira ishte regjistrimet?
Eduard Grishaj: Shumë e vështirë, sepse siç i kisha dëgjuar historitë doja ta xhiroja edhe filmin. Sfida ishte për të xhiruar edhe nëpër aeroporte sepse kam xhiruar edhe në Itali. Edhe mënyra si kam xhiruar ka qenë ilegale, nuk është se bllokova një aeroport dhe mora leje. E mira ime dhe e keqja e shtetit meksikan ishte se ishte shumë i korruptuar. Mjaftonte të paguaje para dhe bëje çfarë të dojë atje sepse ashtu ishte shteti.
Sa nxirrja kamerat vinin policët me ulërima të largoheshim, dhe polici na kërkonte lekë, më kërkonin 100 dollarë dhe më pas më thonin vazhdo bëj ç’të duash.
Edhe personat që fshinin qytetin dhe të prishnin audion të kërkonin lekë ose ndryshe nuk iknin.
Por që gjithçka ishte fantastike. Kemi qëndruar 15 ditë në Meksikë.
Fat i madh që aktorët kanë pranuar të punojnë me mua dhe i ka pëlqyer skenari dhe projekti.
Kaona ishte shumë e vështirë për t’u menaxhuar, megjithatë zbulova që ishte një talent edhe më i madh se nëna e saj. Edhe Indrin e doja patjetër sepse ishte një njeri që e njihte emigracionin dhe e ndjente në lëkurë.
Nisida Tufa: Marjeta Larja, a kishte aktor të mëdhenj që kanë refuzuar?
Eduard Grishaj: Nuk bëhen aq filma sa të kemi luksin të themi nuk dua këtë film por dua një tjetër. Ka raste që edhe aktorët bëjnë një kompromis siç kam bërë edhe unë në këtë fushë, mbase jo me filmin por me gjërat që janë televizive. Përveç artit duhet edhe të fitojmë para. Në fillimet e mia kam pasur probleme dhe refuzime nga aktorët sepse nuk më njihnin e nuk kishin besim tek unë. Rasti me Marjetën kisha bërë filmin Sofia më parë, dhe në tha që filmi i kishte pëlqyer dhe do të ishte një kënaqësi të punonin bashkë. Sapo mu paraqit roli e pashë menjëherë si njeri adapt për atë rol.
