Një ekspert i tuneleve i përfshirë në operacionin e shpëtimit në një tunel të bllokuar të hidrocentralit nepalez i ka përshkruar BBC-së se si arritën të arrinin te të mbijetuarit.
Arnold Dix ka këshilluar autoritetet e energjisë hidroelektrike të Nepalit se si të gërmojnë nëpër tunelin e bllokuar deri në Hidrocentralin Trishuli 3A, i cili ishte një nga disa stacione të goditura nga përmbytjet masive të javës së kaluar në kufirin Nepal-Tibetan.
“Është si një shtresë mbi një shtresë mrekullish” që ata gjetën dy burra të premten, tha ai, duke pasur parasysh sfidat e shumta me të cilat u përballën.
Pengesa e parë ishte gjetja e hidrocentralit, në një peizazh të bërë pothuajse të panjohur nga përmbytjet që deri më tani kanë vrarë 1,300 njerëz.
“Nuk kam njohur kurrë një operacion shpëtimi ku të është dashur të kërkosh hyrjen e një tuneli që më parë ishte sipër kodrës, që tani ishte nën tokë. Mund ta imagjinoni përmasat e ortekut, e varrosi plotësisht hyrjen”, tha Dix, i cili është president i Shoqatës Ndërkombëtare të Tunelimit dhe Hapësirës Nëntokësore.
Duke përdorur teknika inxhinierike, harta të vjetra topografike, imazhe satelitore të zonës pas katastrofës, pamje video nga helikopterët dhe “çdo gjë tjetër që mundëm të gjenim në sipërfaqen e malit, siç janë shtyllat e energjisë”, Dix dhe ekipi i tij trianguluan pozicionin e mundshëm të hyrjes dhe filluan gërmimet.
Ata e gjetën – por sfida tjetër ishte gjetja e të mbijetuarve.
“E dinim që do të ishin përpara, por nuk e dinim saktësisht se ku. Kështu që thjesht duhet të fillosh të gërmosh në drejtimin e duhur. Dhe dëgjon me vëmendje nëse mund të dëgjosh dikë”, tha ai.
Ekipet e shpëtimit duhej të kalonin nëpër një tunel të bllokuar tërësisht nga balta dhe shkëmbinjtë – disa prej të cilëve ishin më të mëdhenj se makinat – dhe iu desh të përdornin eksplozivë për të hapur rrugën.
“Na u desh të përdornim eksplozivë, gjë që normalisht nuk e bëjmë kurrë për shkak të rrezikut të hedhjes në erë të njerëzve [të bllokuar në tunel] dhe të hedhjes në erë të vetes”, tha Dix.
Ai i dha meritat ushtrisë nepaleze për kryerjen e “një pune të mrekullueshme” në menaxhimin e shpërthimeve me precizion, për t’u siguruar që ato nuk do ta destabilizonin tunelin.
Në të njëjtën kohë, ata zbuluan se tuneli ishte ende plot me ujë.
Duke përdorur ekskavatorë dhe makineri pompimi, ekipet e shpëtimit nepalezë hapën një sërë llogoresh nga tuneli deri në lumin jashtë, në mënyrë që të mund të kullonin ujin.
Më në fund, atyre iu desh të gërmonin një kalim, “një tunel të vogël sa madhësia e një personi”, përmes mbeturinave në majë të tunelit.
Avantazhi i këtij vendi “është se mund ta përdorni çatinë origjinale të tunelit si çatinë e tunelit tuaj të vogël. Gjithashtu, kjo zvogëlon rrezikun e përmbytjeve”, tha Dix.
Në orët e para të mëngjesit të së premtes, ekipet e shpëtimit dëgjuan ato që menduan se mund të ishin zëra.
Sipas raportimeve lokale, ata thirrën “mos u shqetësoni, jemi këtu për t’ju shpëtuar” – dhe dëgjuan një “në rregull” të lehtë.
Menjëherë pas kësaj, ata nxorën gjallë Sanjaya Shah dhe Kabir Maharjan.
Por, me dhjetëra njerëz që mendohet se janë ende të bllokuar brenda tunelit, puna është ende larg përfundimit.
Ekipet e shpëtimit drejtohen drejt ‘zonës Goldilocks’
Dix vlerësoi se ata kishin gërmuar rreth 60 metra nga hyrja deri tani, dhe do t’u duhej të gërmonin edhe 150 metra të tjerë për të arritur në hidrocentralin që ndodhet thellë brenda malit.
Ekipet e shpëtimit shpresojnë që mbeturinat nga përmbytja nuk do të kishin arritur në stacion, sepse nëse do të kishte ndodhur, “do të kishte të gjitha llojet e ndërlikimeve – kushdo në stacion mund të ishte goditur nga shkëmbinjtë dhe balta ose mund të përmbytej”.
Ekipi në terren ende përballet me rreziqe të konsiderueshme.
“Përpara, që edhe tani, mund të hasim ujë që do t’i mbyste njerëzit që po gërmojnë në tunel”, tha Dix. “Dhe gjithashtu kemi rrezikun e një përmbytjeje tjetër jashtë, kështu që uji mund të vijë nga prapa. Pra, ekziston rreziku që të përballemi me ujë nga të dyja anët.”
Por, të inkurajuar nga shpëtimi i suksesshëm i së premtes, ekipi tani shpreson se do të arrijë te më shumë të mbijetuar në kohë.
“Është një lehtësim i madh që jemi në rrugën e duhur. Dhe na jep energji të re që mendimi ynë [se si të kryejmë shpëtimin] funksionon… nuk kemi bërë kurrë diçka të tillë më parë.”
Dix tha se ata tani po shkojnë drejt asaj që ai e quajti “zona Goldilocks”, e cila do të ishte “më miqësore ndaj jetës”.
Kjo zonë është në nivelin më të lartë të hidrocentralit ku ka një hapësirë ku mund të gjenden të mbijetuarit.
“Ne nxorëm dy persona jashtë. Nëse do të luanim në një kazino, disa mund të thoshin se është koha të largohemi, por ne themi loja fillon, koha për t’u përballur me shtëpinë.”
