Berlini zyrtar duket i pakënaqur me presidentin e Këshillit Europian, António Costa, pasi njoftimi gjatë samitit të BE-së se zyra e tij ka hapur kanale komunikimi me Moskën shkaktoi kritika nga disa vende anëtare. Sipas burimeve në Berlin, ky veprim u cilësua si “i pakoordinuar” dhe “joprofesional”, pasi nuk kishte pasur konsultime paraprake me shtetet e tjera të Bashkimit Europian.
Costa sqaroi se nuk ka pasur ende bisedime konkrete me Rusinë, por vetëm përpjekje për të krijuar kanale komunikimi që mund të shërbejnë si bazë për negociata të mundshme në të ardhmen.
Kancelari gjerman Friedrich Merz shmangu komentet e drejtpërdrejta për veprimin e Costës, por theksoi se çdo proces paqeje duhet të përfshijë Ukrainën, Rusinë, Europën dhe Shtetet e Bashkuara. Megjithatë, mbetet ende e paqartë se kush do ta përfaqësojë Europën në një tryezë të mundshme negociatash.
Sipas Merz, është Ukraina ajo që duhet të vendosë se cilët aktorë do të marrin pjesë në negociatat e paqes. Kievi ka kërkuar vazhdimisht mbështetjen e vendeve të grupit E3, Gjermanisë, Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar, veçanërisht për çështjen e garancive të sigurisë.
Edhe António Costa nënvizoi rolin kryesor të Ukrainës, duke deklaruar se vetëm Kievi ka të drejtën të negociojë për të ardhmen e tij. Ai mbrojti hapjen e kanaleve diplomatike me Moskën, duke argumentuar se ato janë të nevojshme për shkëmbimin e mesazheve dhe përgatitjen e mundshme të një procesi negociatash.
Mbështetje për Costën nga disa vende të BE-së
Ndryshe nga Berlini, disa prej vendeve më të vogla të Bashkimit Europian u treguan më të hapura ndaj nismës së Costës. Kancelari austriak Christian Stocker tha se hapja e kanaleve të komunikimit me Rusinë duhet parë pozitivisht, pavarësisht nivelit ku zhvillohen këto kontakte.
Edhe kryeministri belg Bart De Wever u shpreh se në fushat që lidhen me kompetencat e BE-së duhet të ketë një përfaqësues të përbashkët evropian. Megjithatë, sipas tij, për çështjet e garancive të sigurisë për Ukrainën duhet të kenë rol vendet e E3.
BE-ja dakord për më shumë presion ndaj Putinit
Pavarësisht debateve për rolin e Europës në negociata, liderët e BE-së duket se janë të bashkuar në një pikë: sipas tyre, momenti për negociata me Rusinë ende nuk ka ardhur.
Kryeministri holandez Rob Jetten deklaroi se Rusia duhet të detyrohet të ulet në tryezën e bisedimeve përmes rritjes së presionit dhe sanksioneve ndaj Moskës.
Nga ana tjetër, qeveria ruse është shprehur në parim e gatshme për negociata me vendet evropiane, por ka refuzuar çdo formë ultimatumi. Moska ka deklaruar se evropianët gabojnë nëse besojnë se mund të negociojnë nga një pozicion force.
Ndërkohë, vendet e G7 kanë rënë dakord për masa të reja kundër Rusisë, ndërsa Bashkimi Evropian po përgatit paketën e 21-të të sanksioneve, me synim kufizimin e mëtejshëm të të ardhurave ruse nga eksportet e energjisë. Komisioni Evropian ka propozuar gjithashtu kufizime të reja për hyrjen në BE të luftëtarëve rusë.
Kryeministri bullgar Rumen Radev ka shprehur kundërshtim ndaj disa masave të reja, duke argumentuar se ato mund të kenë pasoja negative për ekonominë e Bullgarisë.
Ukraina përfiton nga ndryshimi politik në Hungari
Samiti i fundit i BE-së ishte i pari pa Viktor Orbánin në rolin e kryeministrit hungarez, pasi ai për një kohë të gjatë kishte bllokuar disa vendime për ndihmën ndaj Ukrainës.
Me kryeministrin e ri hungarez, Peter Magyar, situata ka ndryshuar. António Costa deklaroi se për herë të parë që nga shtatori i vitit 2024, Bashkimi Europian ka arritur të marrë vendime për Ukrainën me mbështetjen e të 27 vendeve anëtare.
Si rezultat, sanksionet ekonomike ndaj Rusisë u zgjatën për herë të parë për një periudhë 12-mujore, në vend të rinovimeve 6-mujore.
Në fillim të javës, BE-ja hapi gjithashtu kapitullin e parë të negociatave të anëtarësimit me Ukrainën.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cilësoi këtë një “moment historik të madh”, ndërsa synohet që deri në verë të hapen kapituj të tjerë. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyj kërkoi sërish një proces të shpejtë drejt anëtarësimit të plotë të Ukrainës në BE, por disa vende anëtare mbeten skeptike për një zgjerim të shpejtë.
