Nga Fatos Tarifa
Në një prej eseve të tij, Montenj u thoshte lexuesve, në një frëngjishte të thjeshtë: “Les Roys et les philosophes fientent, et les dames aussi”. Anglisht, siç unë i kam lexuar të përkthyera Esetë e tij, këto fjalë lexojnë: “Kings and philosophers shit and so do ladies”. Me këto fjalë, Montenj donte të thoshte se njerëzit e fuqishëm janë, në fund të fundit, njëlloj si gjithë të tjerët.
Këto fjalë më kujtojnë një shprehje të Shefqet Peçit, që e kam dëgjuar nga goja e tij, kur ai vizitoi një herë familjen tonë në fillim të viteve 1970. Atëherë unë isha jo më shumë se 17. Duke bërë fjalë për njërin nga anëtarët e Byrosë Politike në atë kohë, që ai vetë nuk e honepste dot, Shefqeti i tha tim eti: “Sevo, çdo bithë mut bën”.
Ka kaluar më shumë se një gjysmē shekulli që nga ajo kohë dhe këto fjalë të Shefqet Peçit, që dëshmojnë një urtësi Montenjiane (edhe pse ai vetë mund të mos kishte lexuar kurrë asgjë nga Montenj), më kanë mbetur në mendje.
Më kujtohen dhe më bëjnë instinktivisht të qesh sa herë vë re arrogancë në fjalët dhe në sjelljen e ndonjë individi me pasuri, pushtet, ose famë. Këta, si gjithë të tjerët, njëlloj si ai çobani me dhën në mal apo ajo fshatarja e varfër që shet domatet e saj buzë xhadesë, rrugës për në Peqin, m.. bëjnë.
…varet si e nga çkendveshtrim e sheh…vërtetë “çdo bithë mut bën” por kjo nuk i bën njerëzit të barabartë…maksimumi mund ta kemi si emërues fiziologjik të përbashkët por jo si VLERË…thenja popullore në gojën e një të paditur shpallur mbret rri mirë ne barazia e DETYRUAR e shekullit të kaluar por kurrë se si në hierarkinë e masave e të vlerave…