Nga Ben Andoni
Rilindasit e vërtetë shqiptarë në ag të pavarësisë kuptuan një gjë se nëse Shqipëria duhej të mund të përparonte, së pari duhej të arsimohej dhe të ndriçohej. Kjo ishte detyra e parë, pas ruajtjes së gjuhës, kurse të tjerat thjesht do të vinin më pas. Mes të tjerave edhe feja, që shumëherë e kishte sabotuar realisht gjuhën dhe vetë integritetin e shqiptarëve.
Në vitet e ekzistencës së shtetit tonë, feja ka pasur një marrëdhënie gati shemrie me shtetin. Që do të thotë se vazhdimisht e kanë qesëndisur njëra-tjetrën. Të kujtojmë regjimin e Zogut me atë që bëri kundër arsimit fetar dhe pastaj luftën ndaj klerit; të mos harrojmë atë që iu bë më 1967 klerit nga komunistët apo që vetë feja bëri me pushtuesin, dhe e fundit ajo që ndodh në ditët tona me radikalizmin, përçarjen dhe mosnjohjen e autoritetit të shtetit apo kur religjionet po vuajnë për pronat e tyre dhe objektet e ndryshme që s’u njihen. E që të gjitha bashkë, megjithë rendjen e politikanëve shqiptarë në kremtimet fetare, nuk po ndryshon.
Së fundmi, deklarata e kryeministrit të Shqipërisë Edi Rama, se ka ardhur koha që shteti shqiptar t’i çelë dyert e shkollave për njohjen e besimeve fetare, është shumë e stisur. Kjo për faktin e vërtetë se marrëdhënia e drejtë me fenë fillon kur t’i respekton tagrin e tyre dhe nuk i shfrytëzon aq turpshëm për të treguar tolerancën skajore, për të cilën koha ka treguar edhe referenca të tjera, që s’jemi aq tolerantë.
Edukimi fetar në shkollë është realisht i nevojshëm, por në një vend me disa besime, duhet të dish se ku mund ta fusësh këtë lloj lënde. Që do të thotë se është lënda e historisë, ajo që mund të shërbejë shumë mirë për të dhënë kulturën e mjaftueshme të përgjithshme, bashkë me evolucionin e besimeve që nga kohët e vjetra. Në rastin e Shqipërisë kemi botime të mira që tregojnë evolucionin e institucioneve të besimeve, që mund ta ushqejnë shkollën dhe të japin kulturë të mjaftueshme fetare.
Nisur nga mënyra e thënies nuk besojmë se kjo deklaratë e kryeministrit do të zërë vend menjëherë ose më e besueshme është që duket e thënë sa për të hequr pak vëmendjen, një gjë që po e trashëgon nga paraardhësi i tij Berisha, i cili gjithnjë shpikte gjëra të jashtëzakonshme për të ç’tensionuar vëmendjen publike nga përditmëria e vështirë. Dhe kaq e vërtetë është kjo saqë ti e kupton kur të rinjtë ende ndjehen të braktisur nga reformat e fundit në Arsim, kur papunësia e tyre po bëhet gjithnjë më e madhe dhe pyetjeve të tyre për të ardhmen nuk ka më askush nga demagogët e dy krahëve të politikës t’u përgjigjet realisht. Pasi këto përgjigje tashmë nuk mund t’u besohen rrjedhimeve prej mësimeve fetare që premtojnë mbretëritë e Zotit në tokë, që të afrojnë nënshtrimin, jo rrallë luftën ndaj tjetri, përfytyrimet mrekullibërëse dhe mbi të gjitha heshtjen, por duan objektiva reale të prekshme.
Ky debat që sapo fillon mbase do duhej të inicohej nga fushata debati në segmente të ndryshme të shoqërisë me njerëz të shkencës, specialistë të arsimit dhe dinjitarë të fesë.
Kjo është më e thjeshta dhe më e pranueshme dhe jo debatet shterpë që vërtetë mund të ngjallin përçarje mes një populli jo aq besimtar, siç e tregon realisht historia.
Një të fundit argument gjë që të vjen ndërmend është edhe harrimi i përpjekjes së madhe të patriotëve shqiptarë që laicitetin e shkollës e shpallën kredo të punës së tyre dhe që shërbeu për krijimin e shkollës laike kombëtare, një nga gjërat më të mira që ka mbajtur këtë vend në shekuj. Por sot, Rilindasit e vërtetë nuk janë më në modë në Shqipërinë “moderne” të shekullit XXI, mbushur me paradokse dhe me reforma rilindase, që nuk po japin rezultat.
