Nga Eljanos Kasaj*
Në kontinentin Evropian ndodhet një vend kaq i vogël, Sllovenia, e cila është shumë larg vijave të forntit ruso-ukrainas. Nuk duhet ngatërruar me Sllovakinë! Pra, Sllovenia. Një cep i largët piktoresk dhe paqësor i Ballkanit veri-perëndimor. Ish-republika më e zhvilluar e Federatës Socialiste Jugosllave. Por edhe rënia e Jugosllavisë ndodhi atje me qetësi dhe pa gjak – ato ngjarje sllovene të vitit 1991 që njihen prej historiografisë si “Lufta Dhjetëditore”. Gjatë dhjetë ditëve të luftimeve midis trupave sllovene dhe atyre jugosllave, në qershor-korrik 1991, u vranë më pak se njëqind njerëz… Në sfondin e dramave të përgjakshme në pjesët e tjetëra të Jugosllavisë, vendi ka gëzuar prosperitet ekonomik të shoqëruar me një stabilitet politik.
Pra, në këtë pjesë të paqtë dhe shumë të begatë të Ballkanit dhr Bashkimit Evropian, dënimi i bashkëpunëtorit të okupatorëve nazi-fashist, Lev (Leon) Rupnikut(1880-1946) u rrëzua zyrtarisht në vitin 2020,vit i cili shënonte dhe përkujtimin e 75-vjetorit të fitores së Forcave Aleate kundër Nazizmit dhe Fashizmit.
Gjatë kohës së okupacionit nazist të Sllovenisë, Rupnik shërbeu si President i Qeverisë Krahinore të Krahinës së Lubjanës nga nëntori 1943 deri në fillim të majit 1945. Midis shtatorit 1944 dhe fillimit të majit 1945, ai shërbeu gjithashtu si kryeinspektor i Gardës Kombëtare Sllovene (Slovensko domobranstvo/Slowenische Landeswehr), një milici kolaboracioniste e cila mori pjesë së bashku me kolegët e tyre të trupave SS(Schutzstaffel) të komanduara nga Erwin Friedrich Karl Rösener(1902-1946), morën pjesë në përndjekjen dhe ekzekutimet e atyre që dyshoheshin se mbështesnin partizanët e Titos, deportimin e hebrenjve në kampet e gjermane të shfarrosjes, etj.
Më 5 maj 1945,me përmbysjen e qeverisë kuislinge të Lubjanjës, Lev Rupnik u arratis në Austri me një grup të vogël prej 20 bashkëpunëtorësh. Ai u arrestua nga britanikët më 23 korrik dhe u ekstradua në Federatën Demokratike të Jugosllavisë në janar 1946. U nxor në gjyq së bashku me Rösener( I cili u denua me varje) dhe të tjerë, dhe u dënua me vdekje për tradhti dhe bashkëpunim ne okupatorët nazist ,më 30 gusht 1946.Më 4 shtator 1946 u ekzekutua nga skuadra e pushkatimit në varrezat Žale të Lubjanjës dhe u varros po atë ditë në një varr të pashënuar.
Por, në janar të vitit 2020, Gjykata Supreme e Sllovenisë në mënyrë të pashpjegueshme përmbysi vendimin e kriminelit nazist të vitit 1946!
Vendimi u rrëzua nën pretekstin e vetëdijshëm të “shkeljes së rregullave procedurale” prej organeve komuniste jugoslave në vitin 1946. Siç mund të shihet qartë, nën një pretekst të tillë, do të ishte e lehtë të rrëzoheshin vendimet e Tribunalit të Nurembergut, nëse do të kishte një dëshirë për rishikimin e tyre. Në fakt, nuk ka dyshim se edhe vendimi i Nurembergut i vitit 1946, me dënime me vdekje për të gjithë krimet kundër njerëzimit dhe miliona viktimat e Göring, Kaltenbrunner ose Frank sot do të ishte anulluar për shkak të “shkeljeve të normave procedurale” nëse vetëm Bashkimi Sovjetik do të kishte marrë pjesë në tribunal. Por meqenëse atje kishte gjyqtarë amerikanë dhe britanikë, vedimet e Nurembergut nuk janë anulluar ende.
A është kjo Evropa që duam?A është kjo Evropa për të cilën me miliona të rinj dhe të reja dhanë jetën gjatë Luftës?
Kur sot shikojmë vedimet e gjykatave të Sllovenisë,prishjen e monumenteve të varrezave të luftëtarëve sovjetik në vendet baltike ose Ukrainë,thirjet publike për rehabilitimin e bashkëpuntorit të Nazsitëve Dragoljub Mihajloviq në Serbi,median shqiptare që vetëm hedh baltë mbi Luftën Nacional-Çlirimtare, ose neglizhencën e qeveritarëve tanë për ata pak veteranë të Luftës që sot ende jetojnë e deri në shpalosjen në dritën e diellit të simboleve të Nazizmit gjatë tubimeve ose marshimve në shumë kreyqytete dhe qytete evropiane-duket se historia vërtet nuk ka mësuar asgjë dhe se ripërseritja e saj nuk duket të jetë poashtu larg…
*Fakulteti i Shkencave Politike. Universiteti i Wroclaw (Uniwersytet Wrocławski), Poloni
