Komisioni Europian ka paraqitur propozimin për buxhetin e ardhshëm afatgjatë të Bashkimit Europian pas vitit 2027, me një shumë rekord prej rreth 2 mijë miliardë euro. Presidentja Ursula von der Leyen e quajti këtë “buxheti më ambicioz ndonjëherë”, por propozimi nuk është mirëpritur nga shumë pale, nga Parlamenti Europian, Komiteti i Rajoneve, shtetet anëtare dhe vetë komisionerët.
Drafti, i cili u prezantua me vonesë për shkak të tensioneve të brendshme, përfshin 1.260 miliardë euro buxhet bazë dhe rreth 168 miliardë euro për të shlyer detyrimet e planit Next Generation EU. Von der Leyen synon një model më modern dhe fleksibël, që përfshin edhe një mekanizëm të ri për krizat, i cili do të ofrojë hua për vendet anëtare në raste emergjente, por me miratimin e Këshillit.
Për të mos rritur kontributet e shteteve anëtare, Komisioni propozon burime të reja të ardhurash, përfshirë taksa ndaj kompanive të mëdha dhe taksa të reja mbi produktet e duhanit, që pritet të sjellin deri në 400 miliardë euro të ardhura shtesë.
Por Gjermania dhe Holanda e kanë refuzuar menjëherë këtë qasje, duke e cilësuar buxhetin “të tepruar” dhe “të papranueshëm”.
Struktura e re parashikon thjeshtimin e kapitujve buxhetorë, nga shtatë në katër, dhe bashkimin e fondeve të mëdha si ato për kohezionin dhe bujqësinë në një kapitull të vetëm me vlerë 865 miliardë euro, ku përfshihen gjithashtu fondet për emigracionin, sigurinë dhe mbrojtjen.
Nga këto, 300 miliardë euro janë parashikuar për pagesa direkte për fermerët, ndërsa 218 miliardë euro për zhvillimin e rajoneve më të varfra të BE-së. Rajonet, megjithatë, janë të pakënaqura, guvernatori i Abruzzos dhe përfaqësues i Komitetit Europian të Rajoneve, Marco Marsilio, e quajti propozimin “të papranueshëm”, duke kritikuar injorimin e rolit të qyteteve dhe rajoneve në politikat e përbashkëta.
Për të përfituar fondet, çdo shtet do të duhet të dorëzojë një Plan Partneriteti Kombëtar dhe Rajonal, duke reduktuar ndjeshëm burokracinë, nga qindra plane aktualisht, në vetëm 27.
Skepticizëm ka edhe nga Parlamenti Europian. Eurodeputeti rumun Siegfried Mureșan, bashkë-relator për buxhetin, u shpreh se ky projekt duket si “mbledhje e 27 buxheteve kombëtare” dhe rrezikon të kthehet në një “bankomat”, duke e çuar drejt rinacionalizimit të financave të BE-së. Edhe Socialistët ndajnë këtë shqetësim dhe e kanë cilësuar propozimin si “të papërshtatshëm”.
