Mali i Zi po i afrohet gjithnjë e më shumë anëtarësimit në Bashkimin Evropian, por zyrtarë dhe ekspertë paralajmërojnë se Serbia mund të përpiqet të pengojë procesin për të ruajtur ndikimin e saj në rajon.
Mali i Zi konsiderohet aktualisht vendi më pranë anëtarësimit në BE mes vendeve kandidate të Ballkanit Perëndimor. Ndërkohë, procesi i Serbisë ka ngecur. Beogradi ende nuk ka hapur të gjitha grupet e negociatave me BE-në, ndërsa tetë vende anëtare bllokuan përpjekjen e fundit të Serbisë për të avancuar në negociata.
Eurodeputeti kroat Tonino Picula tha se veprimet e qeverisë dhe partive opozitare në Serbi po ndikojnë në situatën e brendshme politike në Malin e Zi. Jovana Marović, ish-zëvendëskryeministre e Malit të Zi, tha se Serbia po përpiqet të ndikojë në politikën e brendshme të vendit.
“Serbia po bën gjithçka që mundet për ta formësuar Malin e Zi nga brenda, duke ndikuar në atë që jemi si vend”, tha Marović.
Sipas saj, një nga çështjet ku Beogradi po përpiqet të ushtrojë ndikim është përdorimi i gjuhës serbe. Ka pasur iniciativa për ta shpallur serbishten gjuhë zyrtare krahas malazezishtes dhe për ta përfshirë këtë ndryshim në Kushtetutë.
Një tjetër debat lidhet me emërtimin e Bibliotekës Kombëtare në Podgoricë. Ministria e Kulturës ndaloi një përpjekje për ta riemërtuar bibliotekën, e cila mban emrin e antifashistit Radosav Ljumović, me emrin e Marko Miljanov, një figurë ushtarake dhe shkrimtare e lidhur me traditën historike malazezo-serbe. Marović akuzoi Serbinë se po përpiqet të krijojë ndarje etnike në Malin e Zi, duke përmendur edhe iniciativa të forcave politike pro-serbe për të ndryshuar qëndrimin e vendit ndaj Kosovës.
Megjithatë, ajo tha se këto përpjekje deri tani nuk e kanë penguar procesin e integrimit në BE. Politikanët malazezë kanë treguar një nivel të gjerë konsensusi për reformat e kërkuara nga BE-ja. Në korrik, 74 nga 77 deputetë votuan pro nisjes së procedurës për ndryshimet kushtetuese. Në fund të gushtit, ndryshimet u miratuan me 68 vota.
Serbia i ka mohuar akuzat se po përpiqet të pengojë anëtarësimin e Malit të Zi në BE. Ambasadori i Serbisë në BE, Danijel Apostolović, tha se Beogradi është i përqendruar te reformat e veta dhe zhvillimi ekonomik.
“Serbia nuk ka interes të ndërhyjë në procesin e anëtarësimit të Malit të Zi në BE”, tha ai.
Apostolović kritikoi gjithashtu vendet anëtare të BE-së për mosmarrjen e një vendimi strategjik për të avancuar negociatat me Serbinë.
Ekspertët thonë se anëtarësimi i Malit të Zi në BE do të krijonte një situatë të vështirë për Serbinë, e cila konsiderohet një nga vendet më të rëndësishme të Ballkanit Perëndimor. Florian Bieber, ekspert për Ballkanin, tha se marrëdhëniet mes Serbisë dhe Malit të Zi janë përkeqësuar gjatë muajve të fundit.
“Serbia mund të dëshirojë të pengojë procesin e anëtarësimit të Malit të Zi”, tha Bieber, duke shtuar se hyrja e Malit të Zi në BE do të sillte “pyetje të pakëndshme për Serbinë”.
Sipas ekspertëve, anëtarësimi i Malit të Zi do të dobësonte ndikimin e Serbisë në rajon dhe rolin e saj si fuqi kryesore politike në Ballkanin Perëndimor. Rreth një e treta e popullsisë së Malit të Zi janë serbë etnikë, ndërsa Beogradi vazhdon të ketë ndikim përmes aktorëve politikë, mediave dhe Kishës Ortodokse Serbe.
Për BE-në, situata paraqet një sfidë të veçantë. Mali i Zi është vendi më pranë anëtarësimit, ndërsa Serbia shihet si një nga shtetet më të rëndësishme për stabilitetin e Ballkanit. Në këtë situatë, uniteti politik në Malin e Zi dhe aftësia e vendit për të vazhduar reformat do të jenë vendimtare për përfundimin e procesit të anëtarësimit.
