Mali i Zi ka ekstraduar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës shtetasin iranian dhe turk, Amir Barati, të cilin autoritetet amerikane e akuzojnë për pjesëmarrje në një operacion hakerimi shumëvjeçar të lidhur me Iranin dhe Gardën Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC).
Vendimin për ekstradimin e tij e ka marrë Gjykata e Lartë në Podgoricë.
Kundër tij, në një gjykatë në Nju Jork, po zhvillohet procedurë për akuzat për komplot për kryerjen e mashtrimit kompjuterik, hakerim të kompjuterëve dhe vjedhje identiteti.
Gjykata në Nju Jork dhe Departamenti amerikan i Drejtësisë nuk janë përgjigjur lidhur me procedurën e mëtejshme ndaj Baratit, ndërsa ende nuk ka informacione publike nëse ai është paraqitur para gjykatës.
Administrata e Policisë së Malit të Zi njoftoi më 1 tetor se zyrtarët e Interpol-it në Podgoricë, me mbështetjen e Njësisë Speciale të Policisë, e kanë ekstraduar në SHBA një shtetas 40-vjeçar të Turqisë dhe Iranit, të kërkuar nga autoritetet amerikane për disa vepra penale në fushën e krimit kibernetik.
Sipas Policisë, bëhet fjalë për një person i cili, deri në arrestimin e tij, konsiderohej “objektiv i profilit të lartë në kërkim, nga fusha e krimit kibernetik dhe krimit të organizuar”.
Barati u arrestua më 25 qershor të këtij viti në Kotor, pasi u lokalizua nga zyrtarët e Interpol-it në Podgoricë dhe të Departamentit të Sigurisë në Kotor, me kërkesë të autoriteteve amerikane dhe Byrosë Federale të Hetimit (FBI).
Autoritetet amerikane pretendojnë se, që nga viti 2013, si bashkëpunëtor i një organizate me seli në Iran, ai ka marrë pjesë në sulme masive hakerimi të drejtuara ndaj më shumë se 150 universiteteve amerikane, duke shkaktuar dëme të vlerësuara në më shumë se 3.4 miliardë dollarë.
Administrata e Policisë thotë se të dhënat e vjedhura dhe qasja në llogaritë e komprometuara të universiteteve janë përdorur në favor të IRGC-së dhe përdoruesve të tjerë në Iran, përfshirë universitetet iraniane.
Nga Policia kanë thënë se arrestimi dhe ekstradimi i Baratit janë rezultat i bashkëpunimit mes shërbimeve malazeze dhe amerikane, duke theksuar se gjatë tri viteve të fundit bashkëpunimi mes Interpol-it në Podgoricë dhe FBI-së ka çuar në lokalizimin dhe arrestimin e shtatë personave të kërkuar nga organet gjyqësore amerikane.
Rrjeti i hakerëve i lidhur me Iranin
Sipas aktakuzës së Departamentit amerikan të Drejtësisë, operacioni kibernetik filloi në vitin 2013 përmes kompanisë iraniane Mabna Institute, për të cilën prokurorët pretendojnë se mblidhte një rrjet hakerësh të angazhuar në vjedhjen e të dhënave nga universitetet, kompanitë dhe institucionet shtetërore.
Autoritetet amerikane thonë se objektiva ishin dhjetëra institucione shtetërore, organizata ndërkombëtare, kompani dhe qindra universitete në mbarë botën. Hakerët kryesisht përdornin fushata të “spear-phishing”, përmes të cilave profesorët dhe studiuesit josheheshin të jepnin të dhënat e qasjes në llogaritë universitare.
Sipas aktakuzës amerikane, gjatë operacionit u komprometuan rreth 8.000 llogari të postës elektronike të profesorëve në Shtetet e Bashkuara, Evropë dhe vende të tjera.
Prokurorët pretendojnë se gjatë operacionit u vodhën më shumë se 31 terabajt të dhëna akademike dhe pronë intelektuale, ndërsa llogaritë e komprometuara u përdorën në favor të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit dhe institucioneve të tjera iraniane.
Barati nuk është cilësuar si një nga organizatorët e rrjetit, por si haker dhe bashkëpunëtor i Mabna Institute. Emri i tij nuk ishte përfshirë në aktakuzën fillestare të vitit 2018 kundër nëntë personave, por u shfaq në aktakuzën e zgjeruar kundër gjithsej 17 të akuzuarve, e cila u bë publike në vitin 2026.
Sipas prokurorëve amerikanë, ai ka marrë pjesë në monitorimin e fushatave spear-phishing, shkëmbimin e llogarive të komprometuara të përdoruesve, hartimin e listave të objektivave të mundshëm, zbulimin e rrjeteve kompjuterike dhe përgatitjen e mesazheve phishing.
Radio Evropa e Lirë ka raportuar më herët se Barati kishte udhëtuar në Mal të Zi nga Turqia, shtetësinë e së cilës e posedon gjithashtu. Avokatja e tij mbrojtëse ka konfirmuar se, përveç shtetësisë iraniane, ai ka edhe shtetësi turke.
