Pas Filmotekës Spanjolle e cila fundvitin e kaluar bëri pjesë të projektit “Nga lindja: Gratë Kineaste dhe Perdja e Hekurt (1943-1993)”, edhe regjisoren shqiptare Xhanfise Keko dhe çfaqi dy herë filmin “Kur xhirohej një film” si një nga dhjetë filmat e përzgjedhur prej dhjetë autoreve gra nga Europa Juglindore, këtë fillimviti ishte radha e Museut Reina Sofia në Madrid, një nga institucionet më prestigjioze të kulturës spanjolle, të organizonte një tribjut dedikuar tërësisht regjisores shqiptare të titulluar “Xhanfise Keko: Bota për fëmijët”.
Një event ky ku do të çfaqen katër filma të saj – “Tomka dhe shokët e tij”, “Beni ecën vetë”, “Mimoza llastica” dhe “Taulanti kërkon një motër”, përzgjedhur nga kuratori Chema Gozales për ta prezantuar autoren shqiptare përpara publikut spanjoll.
I pari që çeli këtë event mbrëmë ishte filmi “Tomka dhe shokët e tij”, prezantuar nga kuratori Chema Gonzales dhe mbesa e regjisores, Denise Keko Andoni.
“Eshtë e mrekullueshme kjo që po ndodh, theksoi kuratori në fjalën e tij, të prezantojmë më në fund një përfaqësues të kinemasë shqiptare dhe akoma më shumë një grua që, megjithëse shumë e njohur dhe shumë e vlerësuar në vendin e saj, fatkeqësisht vijon të jetë një kineaste e panjohur në historinë e kinemasë botërore për çfarë krijoi, ku krijoi dhe kur krijoi. Shpresoj shumë që ky kotribut të ndihmojë sadopak për të vënë në vend këtë padrejtësi”.
Më pas e mori fjalën mbesa e regjisores, Denise Keko Andoni e cila tregoi për të pranishmit copëza nga jeta pranë regjisores dhe puna e saj me fëmijët e filmave, që nga njohja deri tek ritakimet pas shumë vitesh. Mbresa këto që ja lanë vendin emocioneve të filmit “Tomka dhe shokët e tij”, një film ky i çfaqur dhe i mirëpritur kudo në botë deri sot.
Madridi ku filmat e përzgjedhur do të shfaqen nga dy herë në këtë event që do vazhdojë nga data 12 – 29 prill 2023, por jo vetëm ai, pasi nga 2 – 24 maj 2023 retrospektiva dedikuar regjisores Xhanfise Keko dotë organizohet edhe në qytetin Santiago de Compostela nga NUMAX Cinema, janë ndalesat e radhës për regjisoren shqiptare në këtë rrugëtim artistik të nisur që në gjallje të saj, në vitin e largët 1978.
Sot, pas 45 vitesh, falë bashkëpunimit të ngushtë me Arkivin Qendror Shtetëror të Filmit, punës së kompanisë filmike SKANDAL dhe producentit Genc Përmeti për digitalizimin e disa prej filmave kryesorëtë autores, prezantimit të tyre në festivale dhe evente ndërkombëtare filmi dhe tribjuteve dedikuar regjisores shqiptare, organizuar nga Cinemateka e Copenhagës, Ëiena Film Museum dhe Festivali i Romës, regjisorja Xhanfise Keko mund të themi, po jeton një jetë të dytë.
Amerika, Kanadaja, Brazili, Britania e Madhe, Franca, Italia, Gjermania, Zvicra, Austria, Çekia, Rumania, Danimarka, Israeli, Greqia, janë vetëm disa nga vendet ku regjisorja shqiptare Xhanfise Keko është shfaqur dhe mirëpritur nga shikuesit. Dhe, kur mendon se interesi vazhdon, atëherë bëhet edhe më e vështirë të thuhet se ku do të jetë ndalesa e radhës e regjisores Xhanfise Keko.
