Ndërsa lufta në Ukrainë hyn në një fazë kritike, një betejë tjetër po zhvillohet në korridoret e diplomacisë perëndimore: ajo për kontrollin e miliarda dollarëve asete ruse të ngrira.
Presidenti i zgjedhur i SHBA-së, Donald Trump, ka hedhur në tryezë një propozim që ka kapur në befasi udhëheqësit evropianë, duke kërkuar kontrollin mbi fondet që Brukseli shpresonte t’i përdorte për rindërtimin e Ukrainës.
Sipas draftit të parë të planit të paqes me 28 pika të Trump, parashikohej një skemë investimi për Ukrainën e kontrolluar nga SHBA. Plani sugjeronte përdorimin e 100 miliardë dollarëve nga asetet e ngrira ruse, të kombinuara me 100 miliardë dollarë të tjerë nga Bashkimi Evropian.
Pika që ka shkaktuar më shumë habi dhe zemërim në Evropë ishte kushti që 50% e fitimeve nga ky investim të dërgoheshin në Uashington. Analistët e kanë cilësuar këtë lëvizje si një përpjekje për të “rrëmbyer” asetet, ose si një “bonus nënshkrimi” për një marrëveshje paqeje që anon nga Rusia.
Agathe Demarais, nga Këshilli Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, paralajmëroi se Brukseli duhet të veprojë shpejt:
“Nëse BE-ja nxiton të sekuestrojë asetet e bankës qendrore të Rusisë përpara se Uashingtoni t’i sekuestrojë ato, blloku mund të jetë në gjendje ta frenojë në mënyrë drastike interesin e Trumpit për një marrëveshje të keqe.”
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka qenë e prerë në qëndrimin e saj se barra financiare nuk mund të bjerë vetëm mbi qytetarët evropianë.
“Nuk shoh asnjë skenar në të cilin vetëm taksapaguesit evropianë do ta paguajnë faturën,” deklaroi ajo në Strasburg, duke marrë mbështetjen e ligjvënësve.
BE-ja ka dërguar rreth 197 miliardë dollarë në Ukrainë që nga fillimi i pushtimit, por nevoja për vitet 2026-2027 vlerësohet në 153 miliardë dollarë të tjera. Brukseli e sheh sekuestrimin e aseteve ruse si të vetmen rrugë për të mbuluar këtë shumë.
Nyja Belge, Euroclear dhe frika nga hakmarrja
Pjesa dërrmuese e aseteve ruse, rreth 225 miliardë dollarë, mbahen në institucionin financiar Euroclear me seli në Belgjikë. Deri më tani, Belgjika ka hezituar t’i prekë këto fonde.
Kryeministri belg, Bart De Wever, ka shprehur frikën se Rusia mund të hakmerret rëndë ndaj interesave belge.
“Ne jemi një vend i vogël dhe hakmarrja mund të jetë shumë e madhe,” u shpreh ai në tetor. Megjithatë, pas presionit në rritje nga vendet e tjera të BE-së dhe zgjidhjes së ngërçeve të brendshme politike, pritet që Belgjika të ndryshojë qëndrim në samitin e 18 dhjetorit.
Diplomatja e lartë e BE-së, Kaja Kallas, theksoi urgjencën: “Ora po ecën. Duhet t’i dërgojmë Moskës mesazhin se nuk mund të na presë.”
Me administratën e re amerikane që pritet të marrë detyrën në janar, samiti i dhjetorit në Bruksel shihet si mundësia e fundit për BE-në që të “blindojë” fondet ruse për Ukrainën, përpara se ato të bëhen pjesë e negociatave të Trump.
