Zbulime të papritura u shfaqën kur thatësira e shkaktuar nga ndryshimet klimatike thau një rezervuar të Katalonjës. Ngritur nga një hapësirë dheu e thatë, e plasaritur, mbetjet e disa ndërtesave prej guri u shfaqën nga hiçi. Gjithçka u ndërtua në vitin 1771, në atë që dikur ishte lagjja Sant Sebastià e qytetit të Sant Llorenç de la Muga. Ajo ka qenë e fshehur nën ujë që nga viti 1969 kur përfundoi ndërtimi i digës Darnius Boadella dhe përmbyti zonën.
Megjithatë, duke filluar nga viti 2021, një thatësirë e madhe bëri që Katalonja të shpallte gjendjen e jashtëzakonshme. Niveli i ujit të rezervuarit arriti në pikën më të ulët ndonjëherë, duke i bërë këto rrënoja të arritshme për këdo që dëshiron t’i vizitojë. Sipas Marià Baig, një historiane vendase, një nga ndërtesat ishte furra e parë me qymyr në Katalonjë e përdorur për të bërë topa. Vendi u zgjodh për shkak të afërsisë me tri elemente të nevojshme: dru, ujë dhe hekur nga minierat e afërta, Montdavà dhe Rocacorba. Aty prodhoheshin municione deri rreth vitit 1794, kur kapacitetet prodhuese u shkatërruan nga ushtria franceze gjatë Luftës së Pirenejve dhe nuk u rindërtua kurrë. Edhe pse vendasit ishin të vetëdijshëm se ndërtesat ishin të fshehura në fund të rezervuarit, zbulimi i tyre u mirëprit me shumë emocion.
Në disa blloqe gjigante guri më afër vendit ku dikur kalonte një lumë, u zbuluan gjithashtu rrënojat e një kishëze të vogël guri të ngritur në vitin 1609.
/a.r
