Nga Ben Andoni
Paraqitja e platformave të pretendentëve për drejtorë të Operës Kombëtare Shqiptare ka nxjerrë paradokset por edhe kulturën e mangët menaxheriale të individit drejtues shqiptar. Jo vetëm për fajin e tyre por si mungesë e një kulture historike menaxheriale. Mbase është e tepërt të përmenden thagmat e shumicës syresh, që dallojnë hapur jo vetëm në mungesën e kulturës menaxheriale, por më shumë vetëdijes për të drejtuar një organizëm të këtij niveli.
Në fakt, për nga faji, nuk mund të bjerë më poshtë edhe vetë Ministria e Kulturës, që tashmë në procesin e rikonstruksionit të Operës, kërkon platforma! Ajo që dihet dhe mund t’ua kursente vuajtjen shumicës së kandidatëve, që orët e fundit janë reduktuar në vetëm dy syresh, është një dhe vetëm një: mbarëvajtja në këtë periudhë tranzicioni (për shkak të punimeve në opera), ku do të jetë i vështirë prodhimi, por më shumë mbijetesa kulturore e këtij institucioni elitar për kushtet e Shqipërisë.
Paçka se ligji shqiptar nuk e lejon kandidatin nëse nuk ka shtetësi shqiptare, duket se ka ardhur koha që Shqipëria të bëjë atë që kanë bërë institucione prestigjioze të kontinentit tonë të cilat kanë mbartur dhe kultivuar trashëgiminë e madhe muzikore botërore. Filarmonitë prestigjioze së shumë vendeve drejtohen nga të huaj, ashtu si edhe operat dhe baleti kombëtar. Një traditë që ka dekada që ka nisur dhe përtej kompleksit, ajo që duhet të shikohet është risia që sjellin këta përfaqësues të vendeve të zhvilluara në Shqipëri. Ndoshta kushtet e Shqipërisë nuk mund të sugjerojnë rroga marramendësve, aman nëse shteti shqiptar ka mundësi ta paguajë kripshëm për këshilltarë të huaj honorifikë që nuk bëjnë pothuaj asgjë, atëherë çfarë të kushton të marrësh dhe të ndryshosh ligjin fillimisht dhe pastaj të konkludosh me artistë drejtues ose menaxherë, që kanë ngritur operat në nivele të larta.
Shqipëria ka një histori te re institucionale sa i përket operas dhe baletit, diçka më shumë sa i përket muzikës simfonike dhe formacioneve të ndryshëm të saj, por që të mos provojë format e reja të menaxhimit, kjo mund të quhet realisht një mungesë vizioni.
Në Evropë ekziston një treg i tillë, i njerëzve që menaxhojnë në vende të ndryshme, të cilët kur mbarojnë mandatet janë të lirë për t’u rekrutuar. Ata shumë mirë mund të konkurrojnë me platformat e tyre në vendin tonë, thjesht me një modifikim të ligjit.
E përsërisim se hë-për-hë në kohën që po flasim është e tepërt dhe platformat janë të tepërta, derisa të mbarojë rikonstruksioni i operas dhe baletit, por e ardhmja i takon realisht këtij trendi historik, që bën diferencën. Shqipëria ka fatin e madh sepse ka një lidhje shumë të mirë historiko-politike-sociale dhe institucionale me Italinë dhe Austrinë, dy nga vendet që realisht kanë kontribuar në këtë gjini e që mund të jenë një garanci më shumë që Shqipëria të mos përpiqet të bëjë eksperimente që po e dëmtojnë nga dita në ditë kulturën e saj dhe po trashëgon një kulturë kaq të mangët menaxhimi.
Të paktën prezantimi i fundit i dobët i gjashtë kandidatëve për postin e drejtorit e tregoi këtë më së miri. S’është turp, vende që i kanë dhënë aq shumë artit në këto gjini, ku ne vuajmë, ua kanë besuar të huajve të nderuar. Dhe, janë shpërblyer.
