A mund të ndalohet Presidenti Donald Trump? Më saktësisht-me një Kongres që kontrollohet nga Republikanët – deri në çfarë mase do të jetë sistemi juridik në gjendje të ndalojë sulmet e tij me urdhra ekzekutivë dhe veprime të tjera të dyshimta?
A mund të kundërshtojnë shtetet blu dhe paditësit privatë – apo është shfryrja e tepricave trumpiane shumë e fuqishme për të ndërmarrë një kundërsulm efektiv?
Dhe, më kritike, a janë gjykatat – në fund të fundit, Gjykata e Lartë – më të prira të pranojnë konceptimin e fryrë të Trump për autoritetin presidencial apo të kufizojnë tejkalimet e tij?
Nëse guxojnë të frustrojnë vullnetin e tij, a do të bindej Trump, apo do të shkaktonte një krizë kushtetuese?
Ka arsye për optimizëm të matur këtu.
Shikoni rekordin e dobët ligjor të administratës së parë Trump dhe reagimin e ngjashëm të gjykatave ndaj përpjekjeve të tij për një mandat të dytë.
Në mënyrë të rëndësishme, sa më i ulët të jetë kundërshtimi ndaj Trump, aq më i financuar dhe i organizuar është kundërshtimi ligjor, me prokurorët e përgjithshëm të shtetit që koordinojnë strategjitë e padive dhe grupet e jashtme që janë gati të sjellin raste gjithashtu.
Por ka gjithashtu shumë arsye për shqetësim.
Ata që sfidojnë shkarkimet e paligjshme mund të fitojnë në fund, për shembull, por ndoshta do t’ia dalin pasi të jenë bërë shumë dëme nga burokracia e shkatërruar dhe e heshtur.
E njëjta gjë vlen për shpërbërjen e agjencive të tilla si Agjencia Amerikane për Zhvillim Ndërkombëtar.
Shkatërrimi i gjithçkaje është pikërisht qëllimi.
Gjatë mandatit të tij të parë, avokatët arritën, herë pas here, ta frenojnë Trumpin; ky Trump tani po i injoron haptazi kërkesat ligjore.
Ai duket se e mirëpret mundësinë për të kaluar kufijtë ligjorë, më mirë për të afirmuar autoritetin ekzekutiv dhe për të sfiduar gjykatat që ta ndalojnë.
Nëse e kaluara është një prolog, gjykatat do të ofrojnë ndalesë për Trumpin.
Gjatë mandatit të tij të parë, Trump pati shkallën më të ulët të suksesit të çdo presidenti që nga Franklin D. Roosevelt – kjo ndodhi pavarësisht se ai arriti të emëronte vetë tre gjyqtarë dhe përfundimisht shijoi një shumicë konservatore prej gjashtë gjyqtarësh.
Rekordi i Trump në mandatin e tij të parë pasqyronte si ekstremizmin e pozicioneve të administratës, ashtu edhe shpërfilljen e ekzekutimit të saj.
Gjykata e Lartë bllokoi përpjekjet e Trump për të shtuar një pyetje mbi shtetësinë në regjistrimin e popullsisë, duke e quajtur justifikimin e tij “të shpikur”.
Ajo refuzoi përpjekjen e tij për të përfunduar mbrojtjen për “dreamers,” emigrantët pa dokumente që erdhën në Shtetet e Bashkuara si fëmijë, duke thënë përsëri se administrata nuk kishte ofruar një bazë të mjaftueshme për veprimin e saj.
Ajo mbështeti ndalimin e Trump për udhëtimet nga disa shtete me shumicë myslimane, por vetëm pasi administrata duhet të paraqiste tri versione të rregullave për të kaluar kontrollin.
Performanca e Trump në gjykatat më të ulëta ishte edhe më e keqe.
Sipas një analize të sfidave ndaj rregulloreve të administratës Trump dhe veprimeve të tjera të agjencive nga Instituti për Integritetin e Politikës në Shkollën e Drejtësisë të Universitetit të New Yorkut, administrata fitoi vetëm 22 për qind të rasteve.
Po ashtu, edhe me fillimin e mandatit të dytë të Trump.
Dy gjyqtarë federalë – një i emëruar nga Ronald Reagan dhe tjetri nga Joe Biden – bllokuan përpjekjen e tij për të kufizuar garancinë kushtetuese të shtetësisë përmes lindjes.
Dy gjyqtarë të tjerë – një i emëruar nga Reagan dhe tjetri nga Bill Clinton – refuzuan të lejojnë që gratë transgjinore të burgosura të transferoheshin në institucione të meshkujve, siç kërkohej nga një urdhër ekzekutiv i Trump.
Dy gjyqtarë të tjerë – një i emëruar nga Barack Obama dhe tjetri nga Biden – urdhëruan Trump të mos e implementonin ngrirjen e financimeve federale.
Një tjetër, i emëruar nga Clinton, mbikëqyri një marrëveshje për të kufizuar qasjen e zyrtarëve të Shërbimit DOGE të SHBA-ve, ose Departamentit të Efikasitetit të Qeverisë, në një sistem të ndjeshëm të pagesave të Departamentit të Thesarit.
Dhe të enjten, një gjyqtar i emëruar nga Clinton në Masacjusets e pezulluan përkohësisht një afat, që do të skadonte atë mbrëmje në mesnatë, deri kur punonjësit federalë mund të pranonin ose refuzonin një ofertë të papritur dhe të kontestuar për blerjen e vendeve të punës.
Në përmbledhje, rekordi ligjor i administratës deri tani është, zero me shtatë – dhe ka një sërë padish që janë ende në proces, nga sfidat ndaj urdhrave të Trump për imigracionin deri te përpjekjet e tij për t’i hequr punonjësve federalë mbrojtjen e shërbimit civil, tek veprimet e Elon Musk për DOGE.
Nëse ka pasur një mësim nga administrata e parë në atë të dytë të Trump, ai nuk reflekton në cilësinë e produkteve të punës.
Direktiva e Shërbimit të Menaxhimit dhe Buxhetit e shkruar keq dhe tani e hequr, që implementonte ngrirjen e shpenzimeve, është një shembull i qartë.
Profesor Jack Goldsmith nga Shkolla e Drejtësisë në Harvard, një veteran i Departamentit të Drejtësisë të George W. Bush, parashikon pengesa të mëdha për Trump në gjykatë.
“Trump nuk mund ta bëjë thjesht me gishta dhe të ndryshojë rregulloret mjedisore të Biden, ose të bllokojë fonde federale, ose të dëbojë miliona emigrantë të paligjshëm, ose të shkarkojë zyrtarët e ‘deep state’”, shkruante Goldsmith në Substack-un e tij, Executive Functions.
“Statutet e Kongresit dhe Kushtetuta kufizojnë këto dhe shumë elemente të tjera të fuqisë presidenciale. Avokatët e administratës Trump mund të përpiqen të interpretojnë këto kufizime, por në fund, do të jetë Gjykata e Lartë që vendos”, shtoi Goldsmith.
“Gjykata e bllokoi shumë shfrytëzimet e Trump në mandatit të tij të parë. Unë besoj se do ta bëjë atë edhe në të dytin, në rastet ku ka juridiksion për ta bërë këtë – veçanërisht nëse Trump dhe administrata e tij projektojnë mosrespektim të ligjit”.
Kjo na udhëzon të mos bien në dëshpërim, por jo të jemi të qetë.
Unë jam më pesimiste se Goldsmith për tre arsye.
E para, shumica konservative e gjykatës është forcuar që nga ato vendime të mandatit të parë.
E dyta, përfundimi i mundshëm i padive është i rëndësishëm, sigurisht, por dëmi që mund të shkaktohet gjatë periudhës ndërmjet është kolosale; do të ketë rëndësi nëse përpjekjet e Trump bllokohen ndërkohë që çështjet kalojnë përmes gjykatave.
E treta, dhe më shqetësuese, duhet të marrim seriozisht mundësinë që Trump do të provokojë një përplasje kushtetuese dhe të injorojë një urdhër gjykate, ashtu siç ka këshilluar vetë nënkryetari i tij.
Gjyqtarët, të kujdesshëm për të mos provokuar një krizë të tillë, mund të ecin me kujdes si rezultat.
Por çfarë ndodh pastaj – nëse kjo mund të zgjojë republikanët e Kongresit, është e paqartë.
Paditë janë të nevojshme, por do të jenë më pak efektive pa mbështetje të dukshme nga një popullatë të zemëruar ose Kongres të dëshpëruar.
Parashikimi im është që ata që luftojnë kundër Trump do të kenë sukses të përzier.
Shfuqizimi i garancisë kushtetuese për shtetësinë përmes lindjes ose lejimi i Trump të injorojë vendimet e shpenzimeve të Kongresit do të jetë, parashikoj, një hap shumë i largët edhe për këtë gjykatë.
Iniciativat e tjera të Trump mund të kenë më shumë sukses.
Gjyqtarët konservatorë janë simpatizantë me përpjekjen e tij për të zgjeruar fuqinë presidenciale mbi agjencitë e pavarura.
Urdhrat e Trump për të kufizuar të drejtat e individëve transgjinorë janë të padrejta, por kjo mund të mos ketë rëndësi për gjyqtarët konservatorë.
Ndërkohë, gjetja e një përgjigje ligjore efektive për sulmin DOGE nëpër qeverinë federale do të jetë një sfidë për avokatët.
A mund ta ndalojnë gjykatat Trump? A do ta bëjnë? Për disa vitet e ardhshme, gjithsesi, ato janë shpresa e fundit më e mirë./ Washington Post
