Nga Fatos Çoçoli
Ndryshe nga ajo që ndodh zakonisht tek ne, ku rrëshqitjet e dheut dhe bllokimet e rrugëve shoqërohen menjëherë me akuza të forta ndaj institucioneve shtetërore dhe veçanërisht ndaj Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, në Greqi një ngjarje e ngjashme është trajtuar pa polemika dhe pa ngarkesë politike.
Sipas gazetës së njohur greke Kathimerini (https://www.ekathimerini.com/news/1294084/landslide-blocks-traffic-on-the-ionian-motorway-in-western-greece/), më 2 shkurt 2026, një rrëshqitje e madhe dheu ka shkaktuar probleme serioze në qarkullimin rrugor në Greqinë Perëndimore, duke bllokuar plotësisht autostradën Joniane (Ionian Motorway) në segmentin midis Artës dhe Amfilochias.
Ngjarja ka ndodhur pas reshjeve të dendura të shiut, të cilat kanë zbutur strukturën e tokës, duke shkaktuar shembjen e një sasie të madhe dheu dhe gurësh mbi të dyja korsitë e autostradës moderne, megjithë sistemet e duhura mbrojtëse të ndërtuara buzë rrugës.
Pamjet filmike nga ajri tregojnë një masë të konsiderueshme toke që ka mbuluar autostradën, duke e bërë kalimin e automjeteve të pamundur. Autoritetet greke kanë mbyllur menjëherë qarkullimin për arsye sigurie, ndërsa trafiku është devijuar në rrugë alternative. Në zonë kanë mbërritur inxhinierë dhe specialistë gjeologë, për të vlerësuar situatën dhe rrezikun e rrëshqitjeve të tjera të mundshme.
Rrëshqitjet e dheut në akset rrugore janë një fenomen gjithnjë e më i pranishëm në rajonin tonë, sidomos në zonat malore dhe në korridoret ku ndërhyrja njerëzore ka qenë intensive. Reshjet e dendura, ndryshimet klimatike, shpyllëzimi dhe ndërtimet pa studime të plota gjeologjike po e rrisin ndjeshëm rrezikun. Por mënyra si reagojnë shtetet ndaj këtyre ngjarjeve shpesh tregon shumë për kulturën institucionale dhe qasjen ndaj përgjegjësisë publike.
Greqia kërkon parandalim, ne kërkojmë fajtorë!
Në vendin fqinj, Greqinë, kur ndodhin rrëshqitje dherash në autostrada apo rrugë kombëtare, fokusi kryesor zakonisht vendoset tek rreziku natyror dhe menaxhimi i tij. Ndryshimet klimatike po bëjnë që një sasi rreshjesh që më parë binte në muaj, tani bie në pak ditë.
Specialistët, strukturat shtetërore, madje edhe opozita në Parlament, diskutojnë për hartat gjeologjike, për sistemet e paralajmërimit të hershëm, investimet në infrastrukturë mbrojtëse dhe standardet e sigurisë. Vëmendja përqëndrohet natyrshëm tek parandalimi dhe minimizimi i rrezikut, duke e konsideruar natyrën si faktor dominues, që kërkon menaxhim shkencor dhe institucional.
Tek ne, për fat të keq, narrativa merr një tjetër drejtim. Në vend që diskutimi të fokusohet te analizat teknike dhe planifikimi afatgjatë, debati publik, i nxitur nga opozita që kërkon pikë politike, kthehet shpejt në kërkim fajtorësh: kush e projektoi rrugën, kush e ndërtoi, kush nuk bëri mirëmbajtjen.
Sigurisht, përgjegjësia institucionale është thelbësore dhe nuk duhet shmangur. Por kur diskutimi për dëmet nga fatkeqësitë natyre, i përmbledhur vetëm tek fajësia individuale e drejtuesve shtetërorë, me etiketime nga më të vrazhdëtat e banalet, rrezikon të anashkalojë përmasën reale të dukurisë natyrore dhe nevojën ulëritëse për politika dhe masa urgjente parandaluese.
Ky ndryshim qasjeje nuk është thjesht çështje komunikimi. Ai ndikon drejtpërdrejt në mënyrën se si planifikohen investimet dhe si ndërtohen politikat e sigurisë infrastrukturore. Nëse rrëshqitjet shihen vetëm si pasojë e gabimeve njerëzore, zgjidhja mbetet shpesh ndëshkimi administrativ. Nëse shihen edhe si rrezik natyror kompleks, atëherë kërkohen studime më të thella gjeologjike, monitorim i vazhdueshëm, teknologji mbrojtëse dhe fonde të qëndrueshme mirëmbajtjeje.
Shqipëria, për shkak të relievit malor dhe ndryshimeve të shpeshta klimatike, është veçanërisht e ekspozuar ndaj rrëshqitjeve të dheut. Projekte infrastrukturore të mëdha, si autostrada, tunele dhe rrugë turistike kërkojnë analiza shumë të detajuara dhe investime të vazhdueshme pas ndërtimit. Ndryshe, rreziku nuk zhduket. Ai vetëm shtyhet në kohë.
Të vendosim kulturën e diskutimit mbi parandalimin dhe përshtatjen
Një tjetër element është transparenca. Informimi i publikut mbi rrezikun, mbi studimet paraprake dhe mbi planet e mirëmbajtjes krijon besim dhe shmang politizimin e çdo incidenti. Në vend të debatit të nxehtë pas çdo rrëshqitjeje, do të ishte më produktive një kulturë diskutimi mbi parandalimin dhe adaptimin ndaj ndryshimeve klimatike.
Natyra nuk njeh kufij politikë dhe as debate televizive. Ajo kërkon respekt, njohje shkencore dhe menaxhim serioz. Shqipëria nuk ka luksin të zgjedhë mes “fajtorëve” dhe “rrezikut natyror”. Ne duhet të merremi me të dyja njëkohësisht. Vetëm kështu infrastruktura bëhet më e sigurt dhe reagimi institucional më i besueshëm.
Kur natyra godet, pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm “kush e ka fajin?”, por “çfarë kemi bërë për ta parandaluar?”. Ky rast nxjerr edhe një herë në pah dallimin në mënyrën se si trajtohen ngjarje të tilla në Greqi dhe në Shqipëri. Në Greqi, bllokimi i autostradës nuk u shoqërua me akuza publike ndaj strukturave shtetërore, por u trajtua si pasojë e drejtpërdrejtë e kushteve natyrore ekstreme.
Tek ne, përkundrazi, raste të ngjashme shpesh shndërrohen menjëherë në debate politike, me akuza të ashpra ndaj institucioneve përgjegjëse për infrastrukturën rrugore, duke e zhvendosur vëmendjen nga thelbi i problemit.
Ndërkohë, ekspertët paralajmërojnë se ndryshimet klimatike të viteve të fundit po sjellin pasoja gjithnjë e më të rënda dhe të paimagjinueshme më parë, si përmbytje masive, rrëshqitje të shpeshta të tokës dhe bllokime të papritura të akseve rrugore, jo vetëm në Shqipëri apo Greqi, por në të gjithë rajonin. Këto fenomene po vënë në provë infrastrukturën ekzistuese dhe kërkojnë qasje më serioze, planifikim afatgjatë dhe reagim profesional, përtej akuzave dhe retorikës politike.
